Arabisches Alphabet

Aus Wikipedia

Wechseln zua: Navigation, Suach
Der Àrtikl is im Dialekt „Owaöstareichisch“ gschriem worn.
Auf Arabisch gschrimne Gedichtln
Auf Arabisch gschrimne Gedichtln
Arabische Kaligrafie in Vogifoam
Arabische Kaligrafie in Vogifoam

S'arabische Alphabet (arabisch: الأبجدية العربية‎ al-abdschadiyya al-ʿarabiyya) is s'Alphabet vu da arabischn Språch und wiad in untaschialiche Variantn aa fia's Peasische, Uigurische, Urdu, Paschtu und ãndare Språchn heagnumma. D'Variantn vu da arabischn Språch kimmt mid 28 Buchståm aus, ned midgrechnt san då de Hüifs- und Vokalzeichn und s'Zeichn fia'n Köihkopfvaschlusslaud. Bis auf 6 Ausnãhmen gibt's fia an jedn Buchståm via Schreibweisn, je nåchdem ob a alloa steht oda nåch links, rechts oda beidseitig mid am ãndan Zeichn vabundn is. De ãndan Buchtståm hãm zwoa Schreibweisn: a isoliade und a nåch rechts vabundene Foam. De vaschiedenen Schreibweisn san zum Teu gãnz ähnlich, zum Teu åwa immens untaschiadlich. Gschrim wiad s'Arabische wia aa d'Hebräische Schrift und ãndare vawãndte Systeme vu rechts nåch links.

S'arabische is nåch'm lateinischn s'wöidweid am zweithäifigstn vawendete Alphabet. Außaentwückid håd si si voa ungefäa anahåibtausnd Joa, wia bei de ãndan Alphabetschriftn aa liegt da Uasprung åwa nu weida zruck, nämli bei'm Alphabet vu de Fönizia, des um 1500 voa'm Christus entstãndn is. S'arabische Alphabet hängt ståak mi'm Islam zsãmm: Duach'd Ausbreitung vu dem Glaum is mi'm Koran aa des Alphabet in da Wöid bekãnnt und oft üwanumma woan. Weu de Moslems glaum, dass da Koran im Hümmi schãu featig gschrim gwesn is, håd de Schrift aa an religiösn und sakraln Charakta, weu's s'Mittl gwesn is, mid dem si da Gott (da Allah) an de Menschn gwãndt håd. Dass d'Schrift fia de Moslems a eingne Kunstrichtung is, hängt damid zsãmm, dass ma im Islam koane Leid åbüidln deaf.

S'arabische Alphabet, wås jå a semitischs Alphabet is, wiad aa in Språchn heagnumma, de ned semitisch san wia zum Beispüi s'tuakische Uigurisch und s'indoeiropäische Peasisch. Weu de Språchn åwa zum Teu Laute kennan, de ma im Arabischn ned findt, is s'arabische Alphabet fia de Språchn åbgwãndlt und ãupasst woan. Im Lauf vu da Gschicht hãm aa mearare Språchn d'arabische Schrift wieda bleim låssn, weu ãndare Alphabete bessa zu dea Språch passn. S'Kasachische zum Beispüi kennt nei vaschiedene Söibstlaute, s'Arabische åis semitische Språch kimmt mid drei aus.

Inhaltsverzeichnis

[dro werkln] S'arabische Standard-Alphabet

S'standardmäßige arabische Alphabet, wia ma's fia'd arabische Språch vawendt, bestehd aus de foigadn 28 Buchståm. Greßtnteus kãu ma fia's Arabische sång, dass de Laute und de Schriftzeichn si ziemli eindeutig zuaoadnen låssn; s'arabische Alphabet is fia d'arabische Språch åiso a ziemlich fonetische Schrift. Des güit åwa in easta Linie nua fia s'Hocharabische, in de zåihreichn arabischn Dialekte gibt's haufatsweis untaschiadliche Ausspråchvariantn.

De arabischn Buchståm kinan auf mea wia oa Åat soatiad wean. Des heidige System fãngt Zeichn, de anãnda ähnlich han, zsãmm, wiad fia's alphabetische Soatian zum Beispüi in Telefonbiacha gnumma und hoaßt hidschāʼī (هجائي‎). D'öidare und uasprüngliche Åat hoaßt abdschad (أبجد‎) und soatiad de Buchståm nåch eanam Zåihweat, den ma in da Spåitn gãnz rechts siachd. S'Woat Abdschad setzd si übrings aus de eastn via Buchståm vu da Abdschad-Soatiarung zsãmm, is åiso mid ABC oda aa Alphabet zum vagleichn. So wia im Lateinischn a X fia de Zåih 10 stehd, is im Arabischn am jedn Buchståm a bestimmta Zåihweat zuagoadnet, nåchdem si de Zeichn aa oadnen låssn. A jeds arabische Woat stehd åiso aa fia a Zåih, nämli da Summ vu de Weate vu de Buchståm, aus de s'Woat bestehd. De Zuaoadnungen san åwa ned einheitlich – es gibt nämli mea wia des oane Zuaoadnungsschema, des in dea Taböin ãugfüahd is.

Numma im
Hidschāʼī
Nãum s'Zeichn
isoliad
vabundene
Foam(en)
Umschrift Transliterazion
vu da DMG
Ausspråch Unicode/HTML IPA Zåihweat
(Abdschad)
01. Alif ا ـا a, ā, i, u a, ā, i, u lãngs a oda kuazs a, i, u am Wortãufãng ا a, aː, ɒ, ɒː, i, ɨ, u 1
02. ب بـبـب b b b ب b 2
03. ت تـتـت t t t ت t 400
04. Thā ث ثـثـث th stimmloses englischs th wia in „think“ ث θ 500
05. Dschīm ج جـجـج dsch ǧ stimmhåfts dsch ج ʤ 3
06. Ḥā ح حـحـح h schåafs, „ghechlts“ h ح ʜ 8
07. Chā خ خـخـخ ch håats, raus ch wia in „ach“ خ χ 600
08. Dāl د ـد d d d ãn de Zendt د d 4
09. Dhāl ذ ـذ dh stimmhåfts englischs th wia in „this“ ذ ð 700
10. ر ـر r r Zungen-r ر r 200
11. Zāin ز ـز z z stimmhåfts s ز z 7
12. Sīn س سـسـس s s schåafes, stimmloses s س s 60
13. Schīn ش شـشـش sch š deitsches sch ش ʃ 300
14. Sād ص صـصـص s emfatischs s ص 90
15. Dād ض ضـضـض d emfatischs d im Owagaumen ض 800
16. Ṭā ط طـطـط t emfatischs t ط 9
17. ظ ظـظـظ z woachs, emfatischs th oda s ظ 900
18. ʿAin ع عـعـع ʿ ʿ kehliga Reiwelaut mid Vokalqualität a, i, u ع ʕ 70
19. Ghain غ غـغـغ gh ġ Gaumen-r غ ɣ 1000
20. ف فـفـف f f f ف f 80
21. Qāf ق قـقـق q q tiafkehligs, emfatischs k ق q 100
22. Kāf ك كـكـك k k k ك k 20
23. Lām ل لـلـل l l l ل l (im Woat Allah ɬ) 30
24. Mīm م مـمـم m m m م m 40
25. Nūn ن نـنـن n n n ن n 50
26. ه هـهـه h h h ه h 5
27. Wāw و ـو‎ w, ū, u w, ū, u englischs w oda lãngs u و w, u, uː 6
28. ي يـيـي y, ī, i y, ī, i englischs y oda lãngs i ي j, i, iː, ɨ, ɨː 10

De Zeichn, vu denen's netta zwoa Foamen gibt (a isoliade und ane fia's End vum Woat) han in da Spåitn „vabundene Foam(en)“ rod makiad. Kimmt so a Zeichn in da Mitt vu am Woat voa, schreibt ma d'Foam fia's End und nimmt vum nextn Buchståm d'Foam fia'n Ãufãng vu am Woat ohne dass ma dazwischn an Åbstãnd wia zwischn zwoa Wöata låsst. De tüakis hintalegtn Buchståm han Sonnenbuchståm, bei denen d'Ausspråch vum bstimmtn Artikl (الـ‎ al-) an'dn foigndn Laud ãupasst wiad, zum Beispüi sågt ma النـ‎ ned al-n… sondan an-n…. Bei de ãndan Buchståm, de Mondbuchståm, wiad nix assimiliad; in de ãndan Språchn, de aa s'arabische Alphabet vawendn, brauchd ma de Untascheidung ned, weu's anaseits ned amåi in ålle Språchn an Artikl gibt und weu auf da ãndan Seitn s'Assimilian vum Artikl a spezifischs Phänomen vum Arabischn is.

S'Hamza, s'Zeichn fia'n Köihkopfvaschlusslaud, is fia vüi Leid da easte Buchaståb vum arabischn Alphabet, wiad åwa meaheitli ned åis oana vu de „echtn“ Buchståm ãugseng. S'Hamza håd im Gengsåtz zu de 28 Zeichn om aa kan zuagoadnetn Zåihweat. s'Hamza (ء‎) håd netta a Grundfoam, de entweda isoliad gschrim wiad oda üwa oda unta an Trägavokal, wobei s'Ya åis Trägavokal seina Punktal valiad: إ أ ؤ ئ‎. Wia ma s'Hamza in am bstimmtn Fåi zum schreim håd, des leng ziemli kompliziade Rögin fest. In de Umschriftn vawendt ma entweda a Apostroph (') oda wia'd DMG s'Hacksl ʾ. S'IPA-Zeichn is ʔ; im Deitschn kennt ma den Laud vu Wöata wia beåchtn (beʔachten). Uasprüngli woa s'Alif s'Zeichn fia den Laud, fia den heid s'Hamza stehd, mid da Zeid is aus'm Alif åwa s'Zeichn fia a lãngs a woan.

A zuasätzlichs Zeichn is s'Ta marbuta, des wås's netta am End vu am Woat gibt und wia a Ha mid zwoa Punktal drüwa ausschaud (ة‎), wobei de Punktal ned imma gschrim wean. Ausgsprochn wiad's entweda gåa ned oda åis t.

S'Arabische is wia aa de ãndan semitischn Schriftn a Konsonantnschrift. Fia de Vokale a, u und i gibt's, wãun's Lãngvokale han, zwåa jeweus a Schriftzeichn. Zwoa davãu åwa, s'Waw und s'Ya, san åwa netta Håibvokale, de aa fia an Konsonantn steh kinan (s'Waw fia a w und fia a lãngs u, s'Ya fia a j und fia a lãngs i). Aa s'Alif håd nu ãndane Funkzionen aa.

[dro werkln] Vokale, Vokal- und Hüifszeichn

d'Schahada, s'islamische Glaubmsbekenntnis, mid rod außaghomne Alifs (kloa, alloa, mid Hamza drüwa oda drunta, åis Lam-Alif)
d'Schahada, s'islamische Glaubmsbekenntnis, mid rod außaghomne Alifs (kloa, alloa, mid Hamza drüwa oda drunta, åis Lam-Alif)
Vokal lãng kuaz
a ا‎; ى‎; ــٰـ ــَـ(Fatḥa)
i ي ــِـ(Kasra)
u و ــُـ(Ḍamma)

S'Arabische untascheidt zwischn kuaze und lãnge Vokale. Fia de lãngen gibt's jeweus an eignen Buchståm (s'Alif, s'Waw und s'Ya), fia de kuazn åwa ned. Fia de san Hüifszeichn zua Vokalisazion entwückid woan, de üwa oda unta den Konsonantn gschrim wean, nåch dem da kuaze Vokal kimmt. De drei Zeichn san s'Fatha, s'Kasra und s'Damma. Wia ålle ãndan Hüifszeichn aa wean aa de drei ned imma oda eigntli kaum amåi gschrim, hauptsächli findt ma's im Koran. A viats Hüifszeichn zum Vokalisian is s'kloane Alif (alif chandschariyya), des fia a lãungs a stehd, des im Woat ned duach a „großes“ Alif makiad is. Oa Beispüi fia so a Woat is „Allah“ (اﷲ‎).

Am Woatãufãng deaf fia an Vokal nua s'Alif steh, des dãun Trägavokal vu am Hamza sei muaß. Soit da easte Laut a a oda a u sei, dãun kimmt s'Hamza üwa's Alif, fia a i unta's Alif. Ausnãhmen fia de Rögi san da Artikl al- (ال‎) und s'Woat fia „Sohn“, ibn (ابن‎‎) – bei de Wöata is im Alif a Wasla drin (ٱ‎). Kimmd so a Alif mid Wasla nåch am Vokal, wiad's ned ausgsprochn (ذو الفقارDhu [a]l-faqar]), in ned vokalisiate Texte muaß a Wasla åwa ned gschrim wean.

Steht am Ãufãng vum Woat a lãngs a, dãun schreibt ma ned a Alif mid Hamza oda a Alif ohne Hamza sondan dafia håd ma a extrigs Zeichn, s'Alif mid Madda (آ‎). Des nimmt ma aa hea, wãun mittn im Woat a Hamza und a lãngs a aufanãndatreffn – im Gengsåtz zu de ãndan Vokalzeichn kãu ma s'Madda ned oafåch weglåssn sondan ma muaß's schreim, weu jå aa a Hamza drin steckt. A lãngs a am End vu am Woat wiad mãnchmåi åis Alif maqsura gschrim, des wia a Ya ohne Punktal ausschaut (ى‎). Bei de vokalisiatn Texte schreibt ma fia an lãngen Söibstlaud s'Zeichn fia'n dazuagheradn Kuazvokal üwa des Zeichn, dea ma vokalisian wüi, und nåchhea in Lãngvokal, åiso ــَا‎, ــَى‎, ــِي‎ oda ــُو‎. Nåch dem Schema wean aa de Doppisöibstlaute ai und au gschrim, nämli åis Fatha-Ya fia's ai (ــَي‎) oda åis Fatha-Waw fia's au (ــَو‎).

De Zeichn Damma, Fatha und Kasra kinan aa doppid steh und hoaßn daun Dammatan (ــٌـ‎), Kasratan (ــٍـ‎) und Fathatan (ــًـ‎). De wean vawendt zua Nunazion, da Kennzeichnung vum unbestimmtn Artikl, fia den ma im Arabischn a Nåchsüim nimmt, weu's ka extra Woat fia eam gibt. Aussprecha tuad ma de Zeichn wia de oafåchn, åwa mid am n (Buchståb Nun) nåche, wohea aa de Bezeichnung Nunazion kimmt. S'Fathatan stehd meistns in Kombinazion mid am Alif oda Alif maqsura (ــًى ــًا‎).

Is a Buchståb ned zum Vokalisian, kãu ma üwa eam a Sukun schreim (ــْـ‎). A letzts Hüifszeichn is dãun nu de Schadda (aa Taschdid gnennt; ــّـ‎), de zoagt, dass a Konsonant vadoppid is. Kimmt zu da Schadda nu a Vokalisazionszeichn, dãun kimmt des üwa oda unta d'Schadda, ned üwa oda unta'n Buchståm. A Beispüi zum Vaãuschaulichn vu da Schadda is aa då wieda s'Woat Allah, wo üwa'm zweitn Lam a Schadda und üwa da Schadda s'kloane Alif steht. Fia a Kasra hoaßad des, dass's unta'd Schadda kimmt åwa üwa'm Buchståm steht.

[dro werkln] Ligatuan

„Muhammad“ åis Ligatua und auf ana Grundlinie vabundn
Muhammad“ åis Ligatua und auf ana Grundlinie vabundn

Im da Arabischn Schrift gibt's a vapflichtnde Ligatua und an Haufn weidare Möglichkeitn, wia ma zwoa Buchståm in oam schreibt. De vapflichtnde Ligatua is s'Lam-Alif (isoliad لا‎, am End ـلا‎), des ma ståd da Zeichnkombinazion لـا‎ schreim muaß.

De ãndan Ligatuan kinan zwoa zsãmmgfåsste Buchståm sei oda aa mearare wia a gãnzs Woat (zum Beispüi „Muhammad“ im Büidl rechts). Zwoarakombinazionen waratn beispüisweis بخـ fia's بـخـ (Ba-Dschim), لج fia's لـج (Lam-Dschim), تم fia's تـم (Ta-Mim) und في fia's فـي (Fa-Ya). A Dreiakombi warat لمحـ fia لـمـحـ (Lam-Mim-Ḥa).

[dro werkln] Ziffan

arqām hindiyya
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
٠ ١ ٢ ٣ ٤ ٥ ٦ ٧ ٨ ٩

Nem am Abdschad-System gibt's bei de arabischn Zeichn a zweits System zum Schreim vu ana Zåih: Heid wiad aa im Arabischn meistns s'indische Zåihnsystem heagnumma. Weu de indischn Zåihn üwa d'arabische Wöid nåch Eiropa kemma han, haaßn's bei uns „arabische Zåihn“; ausschau dan de Zåihn vu Indien, Arabien und Eiropa åwa ålle teus a weng ãndas.

Wia in da westlichn Wöid stehd aa im Zåihnsystem vu da arabischn Schrift da greßte Weat links. De Schreibweis hãm de Araba vum indischn Devanagari-System üwanumma. De Araba söiwa nennan eana Zåihnsystem desweng de „indischn Ziffan“ (أرقام هندية‎‎ arqām hindiyya). So wia d'Araba aa bei eanare Woata vu rechts nåch links schreim, fãngan's aa bei de Zåihn rechts zum schreim ãu, åiso bei de kleanstn Ziffan.

In mãnche Regionen vu da arabischspråching Wöid, voa oim in Noadafrika, wean mittlaweile ståd de indisch-arabischn Ziffan desöiwn vawendt wia in Eiropa.

[dro werkln] Weidare Zeichn

Mid de mi'm Hamza 29 Zeichn låssn si zwåa de Laute dåastöin, de s'Hocharabische kennt, fia de Laute, de's in ãndare Språchn wia im Arabischn gibt, hãm si de Leid åwa neiche Zeichn eifåin låssn miaßn. Aa im Arabischn braucht ma hia und då zuasätzliche Buchståm, zum Beispüi wãun ma a Woat aus ana ãndan Språch umschreim muaß oda weu's in am Dialekt ãndare Ausspråchrögin gibt. Im Großn und Gãnzn san de zuasätzlichn Zeichn ålle vum Standard-Alphabet ågleit, indem üwa oda unta an Buchståm zuasätzliche diakritische Makiarungen kemman wia Punktal, Strichal, a Kugal oda a Hamza.

[dro werkln] im Arabischn söiwa

Im Arabischn gibt's a påa Zeichn fia Laute, de s'klassische arabische Alphabet ned kennt. De han ålle vu am Buchståm ågleit, dea fia an ähnlichn Laud wia den jeweuling unbekãnntn stehd.

  • پ‎ – Fia a p wiad oafåch s'Ba gnumma oda a Ba mid drei ståd oam Punktal drunta
  • ڤ‎ – Fia a stimmhåfts w wia im englischn Vienna (fia Wean) schreibt ma a Fa mid drei Punktal drüwa (ståd oam wia beim Fa)
  • ڠ‎ – A Ghain mid drei ståd oam Punktal kãu ma fia a g nemma
  • چ‎ – In Ägyptn, wo's Dschim ned fia's dsch sondan fia a g stehd, schriebt ma fia'n dsch-Laud a Dschim mid drei Punktal drunta

Im Magreb wean beim Fa und beim Qaf de Punktal ãndas gsetzt wia im Standard-Arabischn. In Ägyptn wean beim isoliadn Ya und beim Ya am End vu am Woat de Punktal ned gschrim, wesweng's dãun wia s'Alif maqsura ausschaud.

[dro werkln] im Peasischn

Hauptartikl: Peasisches Alphabet

S'Peasische kennd a bissl mea Buchståm wia s'Arabische, weu's im indoeiropäischn Peasischn Laute hãm, de wås's im semitischn Arabischn ned kenan. De zuasätzlichn Zeichn wean zum Teu aa in ãndare Språchn vawandt, de a arabische Schrift hãm wia's Urdu und s'Paschtu oda amåi ghåbt hãm wia s'Usbekische und s'Tüakische. De zuasätzlichn Zeichn hãm im Gengsåtz zu de Zeichn aus'm klassischn arabischn Alphabet koan Zåihnweat und san foigende:

Nãum s'Zeichn
isoliad
vabundene
Foam(en)
Umschrift Ausspråch Unicode/HTML IPA
Pe پ پـپـپ p p پ p
Tsche چ چـچـچ tsch tsch چ
Gaf گ گـگـگ g g گ g
Že ژ ـژ ž stimmhåfts sch (Journal) ژ ʒ

Im Arabischn wean de Laute bei Fremdwöata duach Laute easetzt, de ma im Arabischn aa kennt, s'p duach a b, s'tsch duach dsch, s'g duach k oda q und s'ž duach z.

de Farsi-Ziffan
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
۰ ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹

Zwoa Buchståm vum arabischn Alphabet wean im Peasischn wãun's isoliad oda am End vu am Woat stengan ãndas gschrim wia im Arabischn, s'Ya und s'Kaf. S'Ya schreibt ma im Peasischn wia aa in Ägyptn am End vu am Woat oda isoliad ohne Punktal, woduach's mid am Alif maqsura vawexlt wean kãu, weu des gleich ausschaud. S'Kaf schreibt ma im Peasischn ähnli wia eana Gaf, nämli ک‎ (کـکـک‎). Gwisse Buchståm wia s'‎ und s'‎ bezeichnan im Peasischn an ãndan Laud wia im Arabischn, weu's den Laud vum Arabischn im Peasischn ned gibt.

In de peasischspråching Gengdn (Iran, Pakistan, Afganistan, Teile vu Indien) wean außadem teuweis ãndas ausschauade Ziffan vawendt, de „Farsi-Ziffan“.

[dro werkln] restliche Språchn

S'Urdu baut auf da peasischn Variantn vum arabischn Alphabet auf und håd zuasätzli auf da oan Seitn neiche Zeichn wia s'Bari Ye (ے‎), des fia'n Laud ɛː oda stehd, und bekãnnte Zeichn mid zuasätzliche diakritische Makiarungen. A drüwa gstöids ط‎ kennzeichnt de dentaln Konsonantn: s'ڑ‎ [ɽ], s'ٹ‎ [ʈ] und s'ڈ‎ [ɖ]. Beim h gibt's a weng a eings System: S'do cashmī he (ھ‎) stehd fia's Ãuhauchn vu am Laud, fia's normale h gibt's entweda s'baṛī he (ح‎) oda s'choṭī he (ہ, ﮩ, ﮨ‎).

Im Paschtunischn, des si aa an da peasischn Scheibweis orientiad, kennt ma mearare Zeichn mid am klan Ringal drunta, des kennzeichnt, dass da jeweulige Konsonantn retroflex auszsprecha is (ڼ ړ ډ ټ‎); s'Gaf (ګ‎) håd aa a Ringal, dea Buchståb stehd åwa fia s'noamale g. S'Hamza kãu im Paschto aa üwa Konsonantn (ۀ ځ‎) steh, Zeichn mid zuasätzliche diakritische Punkte han s'څ‎, s'ښ‎ und s'ږ‎. Beim Ye wiad a nåckads (ی‎ [j, e, aj, i]), a feliya ye mid Hamza (ئ‎ [ə]), a schadsina ye mid am Strichale (ۍ‎ [əy]; nua am End vu am Woat), a pasta ye mid oam oda zwoa Punktal untaranãnd (ﯦﯥ‎ [e]) und a sachta ye mid zwoa Punktal nemanãnd untaschiedn (ي‎ [i]).

Zeichn fia Vokale in de Tuakspråchn
Söibstlaud a ä o u ö ü e i ı
im Kasachischn ا‎‎ ٵ‎‎ و‎‎ وُ‎‎ ٶ‎‎ ٷ‎‎ ه‎‎ ٸ‎‎ ى‎‎
im Uigurischn ئا‎‎ ئه‎‎ ئو‎‎ ئۇ‎‎ ئۆ‎‎ ئۈ‎‎ ئې‎‎ ئى‎‎

Im Jawi, im arabisch-basiatn Alphabet vum Malaysischn, kennt ma a Nga (ڠ‎), a Va (ۏ‎) und a Nya (ڽ‎). S'Gaf schreibt ma ãndas wia im Peasischn, nämli ڬ‎; emso is's beim Pa (ڤ‎). Im ehemåling osmanisch-tüakischn Alphabet und im ãndare Alphabete fia Tuakspråchn gibt's a Ñef [ŋ], des ma ڭ‎ schreibt. De Schriftvariantn fia de zentralasiatischn Tuakspråchn håm si fia de vüin Vokale mid Zwoarakombinazionen (Beispüi Uigurisch) z'höifn gwusst oda se håm wia im arabisch gschrimnen Kasachischn de Vokal-Hüifszeichn ãndas vawendt. Im Uigurischn gibt's außadem a Waw mid drei Punktal (ۋ‎) fia's v.

A ståak vum arabischn Alphabet beeinflusste Schrift is s'maledivische Thaana-Alphabet.

[dro werkln] Gschicht

Hauptartikl: Gschicht vu da Arabischn Schrift
Stãmmbaum und Vawãndtschåft
(Auswåih)

Da Uasprung vum arabischn Alphabet låsst si im Fönizischn Alphabet findn, des a Abstrahiarung vum Protosemitischn Alphabet woa, 22 Buchståm kennd håd und aus dem quasi ålle Alphabetschriftn entstãndn san, de's heid gibt. A wichtiga weidara Schritt hi zum arabischn Alphabet woa d'Schrift vum Aramäischn.

S'arabische Alphabet håd si aus'm Nabatäischn Alphabet außa entwückid, des wås zum Vaschriftlichn vum nabatäischn Aramäisch gnumma woan is. De öidestn bekãnntn Texte im arabischn Alphabet san ausm spädn viatn Joahundat und san im heidign Süd-Jordanien (50 km östli vu Akaba) gfundn woan. De öideste datiade Vawendung is a dreispråchige Inschrift vum Joa 512 aus Zebed in Sürien. Aus da voaislamischn Zeid kennd ma åwa netta a Hãndvoi Inschriftn, wås aa an dea Såch liegt, dass de Araba de Schrift east kuaz voa'm Mohammed seim Lem ãgnumma håm.

De 18 rasm und eanare Laudweate
rasm ا ٮ ح د ر س ط ع ڡ ٯ ل م ں ه و
IPA ʔ b, t, θ ħ, x, dʒ d, ð r, z s, ʃ sˁ, dˁ tˁ, zˁ ʔˁ, ɣ f q k l, lˁ m n h w, uː j, iː
Kufi-Schrift ohne Punktal
Kufi-Schrift ohne Punktal

Zu dera Zeid is s'Arabische nu ohne diakritische Punktal gschrim woan. Des hoaßt, dass's fia de 28 Laute netta (je nåch Låg im Woat) 15 bis 18 vaschiedene Zeichn gem håd, weu s'Aramäische weniga Laute ghåbt håd und a påa im Aramäischn uasprüngli untaschiadliche Zeichn mid da Zeid gleich ausschauad woan han. De 18 Zeichn ohne Punktal nennan si Rasm, de dazuaghearade ziemli geometrisch ausschauade Schriftfoam nennd si Kufi. Damid ma de Laute wieda untascheidn håd kina han de Punktal eigfüahd woan, de åwa a lãnge Zeid ned vapflichnd gwesn san. S'öideste Dokument mit de Punktal (I'dscham) is auf'n Aprüi 643 datiad und kimmt aus Ägyptn.

Schrift aus'm neintn Joahundat mid rode Punktal
Schrift aus'm neintn Joahundat mid rode Punktal

Mid da Zeid is aa d'Umstellung vu da Abdschad-Reihung zum Hidscha'i-System kemma. Im Abdschad-System han de neichn Buchståm hint ãugreihd woan, im Hidscha'i han's wieda weida viri greihd woan – nämli zu dem Buchståm, vu dem si si netta duach d'Punktal-Zåih untaschein. Außadem han de eastn Vokal-Hüifszeichn und s'Hamza eafundn woan: In da zweitn Höiftn vum siebtn Joahundat is zum Vokalisian a zweits System mid Punktal eigfüahd woan, wobei Vokalpunktal rod sei håm miaßn, damid ma's ned mid de diakritischn vawexld. Des System – a Punktal üwa am Buchståm fia a a, ans drunta fia a i, ans auf da Linie fia a u, jeweus zwoa fia'd Nunazion – håd si ãngeblich da Umajadn-Heascha Haddschadsch ibn Yusuf ausdenkd.

Des neiche System woa åwa a ned optimal, weu ma de gãnzn Punktal leicht vawexln kãu und zwoa Fåam brauchd. Desweng is ma um de hundat Joa späda zum heiding System üwagãnga, des da Chalil ibn Ahmad al-Farahidi 786 featig gstöid håd.

S'Ta marbuta und s'Alif maqsura san entstãndn, weu si a Untaschied zwischn dm klassischn Arabisch und im Arabisch vum Koran entwückid håd. S'Ta marbuta is a Zwischnding zwischn dm klassischn t und am dialektaln h am Woatend, s'Alif maqsura is in de Dialekte dåzumåis åis e ausgsprochn woan. S'kloane Alif åis Zeichn fia a ned ausgschrimnes lãngs a is entstãndn, weu d'Schreibweis vum Woat Allah aus da Zeid stãmmd, in dea s'Alif nu ned fia a a sondan fia'n Glottissschlåg gstãndn is. Ma håd de Schreibweis ned ãupassd åwa a Zeichn brauchd, damid ma de Woat richig vokalisiad; damid ma wieda a Zeichn fia'n den Knacklaud håd, is s'Hamza eadåchd woan.

[dro werkln] D'arabische Schrift åis Kunst

Hauptartikl: Arabische Kalligrafie
Vaschiedene arabische Kalligrafiestile
Vaschiedene arabische Kalligrafiestile
D'Schahada in Moscheefoam
D'Schahada in Moscheefoam

D'Schreibkunst is de tradizionelle Åat vu büidnda Kunst in da islamischn Kunst. Entwückid håd si d'arabische Kalligrafie aus'm Zusãmmenhãng, dass ma im Islam kane Leid åbüidln deaf und dass d'Schrift åis des Medium, mid dem si da Gott an de Menschn gwendt håd, an heiling Karakta håd. Innahåib vu da arabischn Kalligrafie hãm si mid da Zeid mearare Stile (Chatt) außaentwückid, de mid da Zeid modean woan san oda aa wieda aus da Mode kemma san.

D'öidestn Stile woan d'eckige Kufi-Schrift und d'kuasive Naschi-Schrift (auszsprecha åis Nas-chi). Aus de Richtungen außa hãm si dãun nåch und nåch ãndare Stile entwückid, de Thuluth, Taliq, Nastaliq, Riq'a, Diwani . Gschrim wean kalligrafische Texte tradizionöi mid am Qalam, ana Åat Roahfeda. Arabische Kalligrafien san oft aa Kalligramme (Figuangedichtln) – ma schreibt åiso so, dass nåchhand iagnda Foam außakimmd wia de vu am Vogi oda ana Moschee.

Commons: Arabische Kalligrafie – Buidl, Videos und/oda Audiodatein


[dro werkln] Vabreitung vum Arabischn Alphabet

Wo's arabische Alphabet heagnumma wiad (dunkigrea: oanzigs offiziöis Alphabet; höigrea: oans vu mearare)
Wo's arabische Alphabet heagnumma wiad (dunkigrea: oanzigs offiziöis Alphabet; höigrea: oans vu mearare)

Wia schãu beschrim stehd d'Ausbroatung vum arabischn Alphabet mid da Ausbroatung vum Islam in am Zsãmmenhãng. D'Schreibweis und s'Buchståmrepatoa is so guad's gehd imma an de jeweulige Språch ãpasst woan, woduach aus'm Abdschad-Alphabet teuweis a Abugida-System mid arabische Zeichn woan is. Fia de auf'm arabischn Alphabet aufbauadn Zeichnsätz fia westafrikaische Språchn gibt's an eingnen Begriff, ʿAdschami. Mearare Språchn, de friaha amåi arabisch gschrim woan san, wean heid lateinisch oda kirillisch gschrim.

[dro werkln] Heidige Vawendung

Nem am Arabischn, des alloa in üwa zwoa Dutznd Lända in Noadafrika, Arabien und im Nåhen Ostn Ãmtsspråch is, san de wichtigstn Språchn mid am arabisch-basiatn Alphabet s'Peasische, s'Paschtunische, s'Urdu, s'Kaschmirische, s'Sindhi und s'Uigurische, åiso lauta Språchn, de ma in Asien redt. De wichtigstn Lända außahåib vum arabichn Språchraum, de arabisch-gschrimne Språchn hãm san da Iran, Afganistan, Pakistan, Indien und Kina, wobei s'Arabische ned imma d'oanzige Schreibweis vu de Lända is.

Språchn, de heid mid arabische Zeichn gschrim wean, han:

Nåha Ostn und Zentralasien
S'Kinesische gschrim mid arabische Zeichn
S'Kinesische gschrim mid arabische Zeichn
Süd-, Südost- und Ostasien
Afrika

[dro werkln] Wo ma friaha amåi s'arabische Alphabet gnumma håd

Dass ãndare Språchn auf amåi d'arabische Schrift vawendt håm, is oft damid zsãmmghängt, dass de jeweulige Språch voahea gåa ned vaschriftlicht gwen is. D'arabische Schrift is då oft d'easte Schrift gwen, mid dea de Leid Kontakt ghåbt håm. Aa d'Religion (da Islam) håd oft an großn Einfluss drauf ghåbt, dass ma si quasi fia's Arabische entschiedn håd, weu d'Sakralspråch (s'Arabische) jå aa mid dea Schrift gåaweit håd.

Im 20. Joahundat is s'Arabische am Balkan, in Afrika südli vu da Sahara und in Südostasien vum lateinischn Alphabet nåch und nåch vadrängt woan, in da Sowjetunion vum kirillischn Alphabet. D'Tiakei is 1928 zum lateinischn Alphabet üwagãnga und nåchdem d'Sowjetunion ausanãndabrocha is, hãm aa mearare ãndare Tuakspråchn s'kirillische Alphabet bleim låssn, damid's lateinisch schreim kinan. Im Tadschikischn, des jå mea oda weniga de söiwe Språch is wia s'Peasische, ealebt d'arabische Schreibweis duach engare Kontakte zum Iran an Aufschwung.


Afrika

De im Åbschnitt zua heiding Vawendung ãugfüahdn westafrikanischn Språchn hãm fia'd Litaratua und im Büidungswesn s'Lateinische eigfüahd.

Eiropa
Nåha Ostn und Zentralasien
Südostasien

[dro werkln] D'Arabische Schrift und d'Technik

Arabische Schreibmaschin
Arabische Schreibmaschin

Da easte druckde arabischn Texd is a christlichs Gebetsbiachl fia Araba vum Joa 1514, des åwa kaum lesbåa woa; wiakli aufkemma is de Technik åwa east vüi späda. Duach d'Eifüahrung vu da Schreibmaschin und vum Buachdruck im 19. Joahundat hãm mãnche Buchståm eana Foam a weng vaändan miaßn. Bis zu dea Zeid hãm mãnche Buchståm valãngt, dass da nexde a weng tiafa stehd – weu ma des drucktechnisch ned lösn håd kina, håd ma de Buchståm åb dem Moment a weng ãndas schreim miaßn.

Im Unicode gibt's fia de arabischn Zeichn an eingnen Åbschnitt (U+0600 bis U+06FF) und drei zuasätzliche Bereiche fia bsundare Zeichn, Ligatuan und so Zeig (U+0750 bis U+077F, U+FB50 bis U+FDFF und U+FE70 bis U+FEFF). Da Basissåtz funkzioniad so, dass a Zeichn automatisch de passnde Foam kriagt (vabundn oda isoliad), insgesãmt findn si in de vaschiedenen Sätz de gãnzn anzlnen Foamen extra, dazua ålle möglichn ned-vapflichtndn Ligatuan, Extrazeichn fia de ãndan Språchn, de d'arabische Schrift nemman, de Hüifszeichn, Sondazeichn wia s'۞ (rub al-hizb) und mea. Wean de arabischn Zeichn in'd fåische Richtung (åiso vu links nåch rechts) gschrim, is des meistns a Zeichn daifa, dass ma ned d'neichaste Softwäa installiad håd.

[dro werkln] Litaratua

  • Carl Brockelmann: Arabische Grammatik. Leipzig 1960
  • Yusuf Üretmek: Die Säulen des Arabischen. Lehrbuch des klassischen Hocharabisch. 2. Auflåg. Bealin 2007, ISBN 978-3-9809252-3-5

[dro werkln] Weblinks

Commons: Arabische Schrift – Buidl, Videos und/oda Audiodatein

Persönliche Werkzeuge