Bischofshofn
Aus Wikipedia
| Der Artikl is im Dialekt Pongaurisch gschrim worn. |
| Bischofshofn Bihofn • Behofn |
||
|---|---|---|
|
|
||
| Basisdatn | ||
| Bundeslond: | Soizburg | |
| Politischer Bezirk: | Saiger Hons (JO) | |
| Fläch: | 49,62 km² | |
| Koordinatn: | Koordinaten: 47° 25' N, 13° 13' O 47° 25' N, 13° 13' O | |
| Häch: | 544 m i. A. | |
| Aiwoner: | 10.152 (1. Jän. 2007) | |
| Beväikarungsdichtn: | 205 Aiwoner pro km² | |
| Sunstige Datn | ||
| Postlaitzoi: | 5500 | |
| Vurwoi: | 06462 | |
| Gmoakennziffer: | 50 404 | |
| Gmoavawoitung: | Rathausplatz 1 5500 Bischofshofen |
|
| Websaitn: | ||
| Politik | ||
| Birgermoaster: | Jakob Rohrmoser (ÖVP) | |
| Gmoarot: (2004) | ||
| D' Loug vo da Gmoa Bihofn im Pongau | ||
Bischofshofn mi'm Blick auf d' Paul-Ausserloatner-Schonzn |
||
Bischofshofn, oder aa Behofn oder Bihofn, (Hochdaitsch: Bischofshofen) is a Stoud im Soizburger Lond, im Pongau, mid za. 10.200 Aiwoner. Bekonnt is da Ort durch d' letzte Stazion vo da Viar-Schonzn-Turnee woun, de a jeds Jou am Droikinigsdoug durtn oghoitn werscht.
Inhoitsvazeichnis |
[dro werkln] Geografie
[dro werkln] Geografische Loug
De Gmoa lig im mittlern Soizochtoi am Fuass vom Hochkinig, umgem vom Hochgrindeck und am Tennengebirg, im Pongau im Soizburger Lond, za. 50 km sidlich vo da Londeshauptstoud Soizburg. Za da Tauernautoboh sand's za droi km.
[dro werkln] Stoudgliadarung
Katastralgmoana und Ortstoae vo Bischofshofn sand:
- Oipfort (Alpfahrt)
- Bischofshofn (Bischofshofen)
- Morkt (Markt)
- Noiche Hoamat (Neue Heimat)
- Buachberg (Buchberg)
- Stoa (Stein)
- Trige (Trigl)
- Gainfäid (Gainfeld)
- Hoadberg (Haidberg)
- Kraizberg (Kreuzberg)
- Laidaregg (Laideregg)
- Mitterberghittn (Mitterberghütten)
- Winke (Winkl)
- Peham (Pöham)
D' Ortschoft Peham (Pöham) im Fritztoi gherscht za da Katastralgmoa Winke. Mittn durchs Derfai get d' Gmoagrenz und ghärt desweng nur za da Häiftn za Stoudgmoa Bischofshofn, de onderne Häiftn gherscht za da Gmoa Pfouwerfm.
[dro werkln] Nochbagmoana
De Nochbagmoana vo Bischofshofn sand: Saiger Hons, Mijbouch am Hochkinig, Hittau, Pfouwerfm und Werfm.
[dro werkln] Gschicht
Ausgroubunga am Getschnberg (Götschenberg) beleng, dass durtn beraits vur 5000 Jou Laid gsiadlscht houmd und Kupfer obaud woun is. Ob'm 5. Jouhunderscht v. Kr. houmd doudan Käitn gsiadlscht. Aus'm erschtn Jouhunderscht n. Kr. sand Siadlungsspurn vo d' Rämer gfundn woun.
As erschte Moi is Bihofn umara 711 urkundlich dawänt woun - im Ramen vo da Klostergrindung vo da Maximilianszäin (cella miximiliana) durch'n hailing Ruapert vo Soizburg mid da ausdricklichn Befirwortung durch d' Agilofinger und da Unterstitzung vo da romanischn Odlsfamilie De Albina aus Oweroim.
Zwischn 720 und 730 is as Kloster vo Slawn zastärt woun. Umara 750 houd's an Strait um d' Besitzrecht zwischn am Herzog Odilo vo Bayern und'm Virgilius vo Soizburg gem. 798 houd da Erzbischof Arn vo Soizburg d' Rickgoub vom Kloster ans Erzbistum Soizburg bewirkt. 820 is d' Cella Maximiliana owermois zastärt woun.
1151 werscht „Hofen“ as erschtmoi urkundlich dawänt. 1215 is da „Pongo“ gnonnte Ort in'n Bsitz vo d' Bischef vom Bistum Keamsee kemman. Da haitige Nom is durch des entstondn, dass Osiadlung a „Hof vom Bischof“ gwen is.
1525 sand aa in Bihofn d' Bauernkriag (Daitsche Bauernkriag) gwen und da Ort is zan Zentrum vom Bauernaufstond woun. In ner vanichtatn Niaderlog bai Rodstoud sand d' Bauern ower gschloung woun.
1728 bis 1732 houmd Tausnde Soizburger Protestantn eana Hoamat valossn miassn.
Durch'n Bau vo da Giselaboh (Soizburg-Tiaroier-Boh) nouch Wärge und da Kronprinz-Ruadoif-Boh in Richtung Rodstoud 1875 is Bischofshofn za am wirtschoftlichm Mittlbunkt herogwouggs und is im Fewer 1900 za ner Morktgmoa dahom woun.
Aufgrund vo da kontinuirlichn Entwicklung za am wichting Wirtschofts- und Aikaffszentrum in da Region houd Bihofn im Jou 2000 as Stoudrecht kriagg.
[dro werkln] Wopm
As Wopm vo da Gmoa werscht a so beschrim: A toaets und in da owern Häiftn gspoitats Schijdl. Om im linkn goidernen Fäidl a schworschzer, mid ner rodn Zung ausgstotteter Oudler und in dem rechtn rodn Fäidl a aus da Toalung schräglinks hervurrougats sijwerns gotischs Pastorale mid waissm oflottertm Bond. In da untern blaun Schijdlhäiftn a aus'm linkn Saitnrond hervurrogater Orm im schworschzn Ärme mid waisser Manschettn, in da blossn Hond a goidaner Taidingstoub vo se gnaigt hoitad.
Zuasätzlich zan Wopm firt d' Gmoa a Fane mid d' Foum Gäib-Rod-Blau.
[dro werkln] Beväikarung
| Beväikarungs- entwicklung |
|
|---|---|
| Datum | Aiwoner |
| 1869 | (1.816) |
| 1880 | (2.226) |
| 1890 | (2.931) |
| 1900 | (3.756) |
| 1910 | (4.893) |
| 1923 | (6.124) |
| 1934 | (6.184) |
| 1939 | (6.068) |
| 1951 | (7.921) |
| 1961 | (8.287) |
| 1971 | (9.567) |
| 1981 | (9.501) |
| 1991 | (10.138) |
| 2001 | (10.084) |
| 2007 | (10.152) |
Bis in d' 90er Jou is Bihofn de grässt Gmoa vom Pongau gwen. Said de 90er Jou houd Saiger Hons de Gmoa ogläst. Bihofn is said da erschtn Voikszälung 1869 (1.816 Aiwoner) bis 1991 auf 10.138 Aiwoner oiwai gwoggsn. Oierdings houd de Entwicklung bis 2001 stagnirt und d' Aiwonerzoi is auf 10.084 Lait gsunkn. Said 2001 staigt d' Beväikarungszoi wider laicht o. Am 1. Jenner 2007 houmd in da Stoud 10.152 Lait gwont.
[dro werkln] Sechnswirdigkaitn
Bihofn houd ois Kloastoud zoiraiche Sechnswirdikaitn zan biatn. Unter onderm dou dazua:
- D' Pforkirch zan hl. Maximilian is a sechnswerschter Sakralbau, der wous said 1450 in sainer hiazing Form bestet.
- D' Fraunkirch is umara 1359 as erschtmoi urkundlich dawänt woun. 's Bauwerk bestet aus ner spadgotischn Bausubstanz mid am markantn, 62 m houchn Spitzturm.
- D' Georngkrich is a Kapäin mid ner romanischn Apsis aus'm 13. Jouhunderscht. Wia vamutt werscht, hondlt sa se dodabai um d' Hauskapäin vo d' „Herrn vo Pongowe“. D' romanischn Freskn im Innern sand umara 1230 entstondn.
- D' Burgruine Bouchsfoi „Pongowe“ befindt se owerhoib vom Naturdenkmoi Gainfäid-Wosserfoi. Si is mid houcher Wouschainlichkait umara 1200 da Herrschoftssitz vo d' Herrn vo Pongowe gwen. No haid sand d' Grundmauern vo da ehemoling machting Turmburg sichtbou.
- D Buachbergkirch is 1370 as erschtmoi urkundlich dawänt woun. A gotischer Kor, a friabarocker Hochoitou und werschtvoie Freskn an da Aussnfassadn aus spadromanischer Zaid ziarnd as Bauwerk.
[dro werkln] Museen
Da sognonnte Kostnturm (aischliasslich am Kostnhof) stommt aus'm 12. Jouhunderscht und houd d' Bischef vo Keamsee ois Droatspaicher deant, sowia aa ois Pflegschoftsgricht. Doudro is direkt da Kostnhof ogschlossn in dem u. o. aa as Stoudomt unterbroucht is. Said'm November 1998 is's Museum am Kostnturm durtn unterbroucht und zoagg de 5000-jarige Siadlungsgschicht im Raum Bihofn sowia de sakrale Kunst vom ehemoling kirchlichn Subzentrum. Aussarogate Schausticke sand's berimte Ruapertuskraiz und de Georngtoufe, a gotischs Hoibrelief sowia zoiraiche archeologische Fund. D' archäologische Ausstellung is im Jou 2000 durch Midorwaiter vom Museum Carolino Augusteum in Soizburg noich gstoitt woun und werscht durch de aa betrait. De Bsuacher vom Museum houmd aa d' Meglichkait stoazaidliche Borer und Raibschissln auszanprowiarn.
[dro werkln] Kunst & Kuitur
[dro werkln] Musik
Bihofn is bekonnt fir's oijarlich, am zwoatn Somsdoug im Oktower stottfindate „Omslsinga“. Bai da renomirtn Voiksmusivaostoitung wern jeds Jou d' bestn Voiksmusigrupm vom Soizburger Lond kirt.
[dro werkln] Kinstler
Bihofn vafigg iwer a sear lewendige und vijschichtige Kuiturszene. De Spatn Bijdhauarai, Metoikunst, Litaratur, Musi, Theater oder Fotografie sand ower nur oanige de aktiv gleb wernd. Vuroim in da bijdatn Kunst houmd se zoiraiche Kinstlerrinnen und Kinstler etablirt.
[dro werkln] Bijdung
In da Stoudgmoa gibs voigate Bijdungsairichtungen za da Auswoi: zwoa Kindergorschtn, a Dougesbetraiungsstättn, droi Voiksschuin, zwoa Hauptschuin, a Polytechnische Schui, as Privatgymnasium St. Ruapert, de Turismusschui Bischofshofn, de Bundesbijdungsostoit fir Kindergorschtnpädagogik und as Musikum Pongau (Zwoagstäi Bischofshofn).
[dro werkln] Wirtschoft
Bihofn is unter onderm durchs Aikaffszentrum KARO mid saine 13.000 km² Aikaffsflächn, des wous am 29. August 2002 daeffnet houd, za am bedaitatn Wirtschofstondort im Pongau woun. Danem sand da Turismus und vaschiadane Sportaktivitätn vo ner grossn Bedaitung.
Da grässte Orwaitgewer in da Stoud is as Liebherr Werk mid iwer 830 Midorwaiter und am Umsotz vo iwer 290 Millionen Airo.
Waiders existirt as Fit-Log Logistikzentrum Bischofshofen GmbH des de Unternemen in da Region a Bindelung vo d' Wornsträme obiatt, emso wia d' Logarung vo vaschiadane Giater.
Da internazional tätige Kesseherstäier Loos International houd in Bihofn emfois jewails a Produkzionwerk.
A waiders internazional renomirts Unternemen, des d' Esterraich-Zentrale in Bihofn houd, is da Gloserzaiger Pikington.
[dro werkln] Infrastruktur
[dro werkln] Strouss
Bischofshofn is vo Soizburg aus iwer d' Tauernautoboh, in Richtung Villach, in za. ner hoim Stund zan daglonga. Baim Knotn Pongau kimmb ma auf d' viarspurig ausbaude Pinzgauer Bundesstrouss (im Voiksmund aa ois Bischofshofner Schnäistrouss bekonnt), wo's a Oufort fir Bihofn gib.
[dro werkln] Aisnboh
D' Aisnboh, de am Ort zan grossn Aufschwung vahoifm houd, houd nouch wia vur a grosse Bedaitung. Bihofn is a wichtiger Knotnbunkt vo da Aisnboh de se in d' Richtung Graz und in d' Richtung Innschbruck, bzw. in Schworschzach in d' Richtung Villach toaet. 2003 is d' Modernisirung vom Bohhof ogschlossn woun. Da Bohknotnbunk bijdt hiazan an modernen Umstaigebunkt, valirt ower aufgrund vo d' Spoumossnomen bai de ÖBB trotzdem oiwai mera an sainer Bedaitung, said dem's Giatervatoalungszentrum gschlossn woun is und aa d' Regionalvabindung in Richtung Rodstoud und ins Ennstoi boanou za da Gänzn auf d' Strouss valogerscht woun is. Im Zug vom Bohhofsumbau is aa as Zentrum vo da Stoud vellig noich gstoitt woun. D' Hauptstrouss is valogerscht woun und im Stoudkern a vakersberuige Zone gschoffm woun.
[dro werkln] Projekte
Said'm Märschz befindt se in Bischofshofn aa a fir Östareich noichortigs Projekt: D' Region Pongau is im Romen vom esterraichischn Modäivurhom „Sonfte Mobilität - Autofraier Turismus“ mid da Unterstitzung vom EU-Projekt „Alps Mobility“ ausgwäit woun, Pilotprojekte fir a umwäidfraindliche Roaslogistik und -kettn zan iniziirn und umzsetzn. Aus dem Grund is d' erschte turistische Mobilitätszentrale „mobilito“ mi'm Sitz in Bihofn, 'm IC/EC-Bohknotnbunkt vo da Region, grindt woun.
Gmoasom mid d' boadn Modäigmoana fir „Sonfte Mobilität“ - Werfmweng und Hofgaschtoa - wij d' Mobilitätszentrale turistische Ogebote fir d' Gest one oiganen Auto firn daitschn bzw. airopäischn Morkt schoffm. D' Aingtimer vo dera GmbH sand d' 25 Gmoana vom Bezirk Saiger Hons iwer an Regionalvabond.
[dro werkln] Effmtliche Airichtungen
In Bischofshofn befindn se a Wirtschoftshof, a Stoudtbibliothek sowia a Seniornhoam, waiderschts a Fitness-Parkur und a Knoappolog.
[dro werkln] Sport
[dro werkln] Schispringa
As Sepp-Bradl-Sprungstadion is da Austrogungsort vom Oschluss-Springa vo da jarlichn Viar-Schonzn-Turnee und vo de Gross-Schonzn vo da Nordischn Schiwäidmoasterschoft auf da Paul-Ausserloatner-Schonzn ogoitn woun. Hätt Soizburg 'n Zuaschloug fir d' Olympischn Winterspij 2014 kriagg, waratn auf dera Schonzn oie Bewerwe vom Sprunglaaf und vo da Nordischn Kombinazion stottgfundn.
[dro werkln] Fuassboi
Bekonnt is ower aa da Sportklub Bihofn, vo dem d' Fuassboiobtailung nem da Austria Soizburg und 'm SAK 1914 iwer droi Jouzente zua d' droi spijstärkstn und erfoigraichstn Varai vom Bundeslond Soizburg ghärscht houd. Zua de grässtn Erfoige vom naifochn Soizburger Londesmoaster zäin d' Tainom an da Nazionalliga in da Saison 1970/71 und's Daraichn vom ÖFB-Cup-Viartlfinale 1965. In Bihofn findt aa a Radl-Kriterium stott.
[dro werkln] Politik
[dro werkln] Birgermoaster
De ÖVP stäid mi'm Jakob Roumoser (Jakob Rohrmoser) an Birgermoaster. Da Vizebirgermoaster Honsjärg Owinger (Hansjörg Obinger) und Lorenz Weran-Riager (Lorenz Weran-Rieger) ghärd dageng da SPÖ o.
[dro werkln] Stoudsenat
Da Stoudsenat bestet aus naij Midgliader und setzt se aus foigate Stoudrod zomm:
- Bgm. Jakob Roumoser (Jakob Rohrmoser) (ÖVP) - Ressort: Baun, Raumordnung, Finanzn
- Vbgm. Honsjärg Owinger (Hansjörg Obinger) (SPÖ) - Ressort: Bijdung und Jugnd
- Vbgm. Lorenz Weran-Riager (Lorenz Weran-Rieger) (SPÖ) - Ressort: Sozials, Familie, Seniorn und Gsunde Gmoa
- StR Barwara Saller (Barbara Saller) (ÖVP) - Ressort Kuitur, Partnerschoft und Landwirtschoft
- StR Karolina Oidmo (Karolina Altmann) (SPÖ) - Ressort: Umwäid Klimabindnis und Kindagorschtn
- StR Kurt Hawe (Kurt Habe) (ÖVP) - Ressort: Energie und Vaker
- StR Korl Enegl (Karl Enengl) (SPÖ) - Ressort: Sport
- StR Woifgong Bergmiller (Wolfgang Bergmüller) (SPÖ) - Ressort: Wona
- StR Hons Schrempf (Johann Schrempf) (ÖVP) - Ressort: Wirtschoft, Ortsmarketing und Fremdnvaker
[dro werkln] Gmoaroud
Da Gmoaroud bestet aus 25 Midgliader uns setzt se said da Gmoaroudswoi vo 2004 aus Mandatn vo d' foigatn Partain zomm:
[dro werkln] Stoudpartnerschoftn
Bihofn unterhoit mid Unterhaching in Bayern, sowia Adeje auf Teneriffa a Stoudpartnerschof.
[dro werkln] Litaratur
- Kronik Bischofshofn, Hrsgb. Stoudgmoa Bihofn
[dro werkln] Weblinks
- Stoud Bischofshofn
- Esterraich Lexikon: Bischofshofn
- Museum am Kostnturm
- Bundesbohmusi Bihofn
- Bijder aus Bischofshofn
[dro werkln] Quäin
- Hoamsaitn vo da Stoud Bischofshofn
- vo da Soizburg-Wiki
- Kronik vo Bischofshofn
Bischofshofn | Hallain | Mittersüi | Naimorkt am Wallersee | Owerndorf bai Soizburg | Rodstod |
Soiföin am Staanern Mear | Soizburg | St. Johann im Pongau | Seekircha am Wallersee | Zöi am See
Oidnmorkt | Gaschtoa | Hofgaschtoa | Bihofn | Dorfgaschtoa | Em | Fijzmoos | Flochau | Forschtau | Goidegg | Grossoul | Hittau | Hittschloug | Kloaoul | Mijbouch | Pfouwerfn | Rodstoud | Saiger Hons | Saiger Mescht | Saiger Vait | Schwoschzach | Untertauern | Wogroa | Werfn | Werfnweng