Boarischa Woid
| Der Artikl is im Dialekt Obaboarisch gschrim worn. |
Da Boarische Woid oda Bayerwoid, is a Mittlgebiag im Ostn vo Bayern, oiso in da Obapfoiz und Niedabayern, an da Grenz zu Tschechien (Behmen).
Da Gebirgszug geht aa weida ins Behmische eine, do wiada dann Behmischer Woid gnennt. De sidestliche Foatsetzung noch Owaesterreich is da Sauwoid und s Mihviatl, im Nordn grenzt a - nur duach de Cham-Furtha Senkn - an an Obapfoiza Woid. De hechsten Berg vom Boarischn Woid sand da Grousse Arba (1456m) und da Grousse Rachl (1453m).
Entwässat wead da Boarische Woid haptsächli vom Regen und vo da Uiz zua Donau hi. A kloana Toal an da Grenz zu Tschechien wiad iba de Moldau zur Elbe entwässat.
Im estlichn Toal vo dem Gebirge is 1970 da easte Nationalpark vo Deitschland entstandn. 1997 is a erweitat woan und buid etz mitn Nationalpark Šumava oans vo de grässtn Schutzgebiete vo Eiropa.
In äitan Koatn umfosst da Boarische Woid nur de an iatzign Vordan Woid zwischn Donau und Regen. Da Hintare Woid (zwischen Regen und da bähmischn Grenz) mit dena Berg Arba, Rachl, Lusn etc. hod friaha zum Bähmawoid gheat. Duach de Zeit vom Eisanan Vorhang is da Begriff Boarischa Woid bis zur Grenz ausdehnt woan. In neiara Zeit wird de Region mitm Bähmawoid wieda ois geografische Einheit gseng.
Da Fremdnvakea hod im Boarischn Woid a grousse Bedeitung. Nem an Nationalpark gibts aa mehrane Schigebiete und vui Wandawege. De Kunst vo da Glosblosarei hod im Boarischn Woid um Zwiesl a lange Tradition. Und ba Kätzing gibts de geowissenschoftliche Funtamentalstation Wettzell
De Eiheimischn song zum Boarischn Woid ganz oafoch „Woid“ und nenna se säim „Waidla“.
Inhoitsvazeichnis |
[drå werkln] Eadkund
Da boarische Woid is afdoid in oban, mittlan und untern Woid. Zum oban Woid ghead da Lankroas Cham und da neadliche Lankroas Schtrauwen-Bong; da Arba und d' Woidstod Zwiesl ghearn zum mittlan Woid mid de Landkroas Reng und am neadlichn Landkroas Degngdoaf. Da Landkroas Freyung-Grafenau is dann im untan Woid und da neadliche Landkroas Bassa keat a no dazua.
Da boarische Woid is bekannt fias Glos, bsondas Zwiesl; de greßte Firma is Kristallglas AG Zwiesel, umgangssprochlich da Schott.
[drå werkln] Gschicht
De Bezeichnung Bayerischa oda Boarischa Woid is eascht im 19. Joorhundat aufkema, woorscheinle zwengan Fremdnvakehr. Friara is zwischn Behmawoid und Boarischn Woid koa Untaschied gmocht worn, s wor ois da Behmawoid oda nua "da Woid".
[drå werkln] Sengaswiadigkeitn
|
|
[drå werkln] De Berg im Boarischn Woid
[drå werkln] Nationalpark und Natuapark
Zwischn Lusn und Grossm Foiknstoa liegt da Nationalpark Boarischa Woid, da easchte Nationalpark vo Deitschland. 1970 is a vom Freistoot Bayern mit eppa 130 km² grindd und 1997 af 240 km² eaweidat worn. Zan Park ghean Gebiete mit an dichtn "Urwoid", kloane Seen und Regnmoor. Da Park geht af iwa 1450 m i. NN. hoch.
Zamma mitn tschechischn Nationalpark Šumava buidd a s gresste zammahengande Woidgebiet vo Middleiropa.
Dazua gibts aa no zwoa Naturpark. Zan Naturpark Boarischa Woid gheat s Gebiet neadli vo da Donau bis zan Grenzkamm zua Tschechei. Da Park bsteht seit 1967 und is da ejtaste Natuapark in Bayern. Im Nordwestn schliasst da Natuapark Obara Boarischa Woid o.
[drå werkln] Biacha
- Karl-Friedrich Sinner, Günter Moser: Waldwildnis grenzenlos. Nationalpark Bayerischer Wald, Buch & Kunstverlag Oberpfalz, Amberg 2007 (2. Aufl.), ISBN 3-935719-37-X
- Bernhard Grueber, Adalbert Müller: Der bayrische Wald (Böhmerwald), Rengschburg 1846, Neidruck 1993, Grafenau, Morsak Verlag, ISBN 3-87553-415-8
[drå werkln] In da Literatua
- Adalbert Stifter: Der Hochwald, Easchtauflog 1841, im Internet: Der Hochwald Originaltext im Projekt Gutenberg-DE
- Adalbert Stifter: Witiko, Easchtauflog 1865
[drå werkln] Im Netz
| Commons: Boarischa Woid – Buidl, Videos und/oda Audiodatein |