Carmen ad deum
Aus Wikipedia
S´Carmen ad deum (Lådainisch fia: Gedicht/Liad ãn'dn Heagod) is a grisdlichs Gedichtl, wås ungefea um s'Joa 920 nåch Grisdus im Glosda fu Teganse aufgschrim woan is. Es is in Raimfoam und zwoaschbråchig Lådain und Åid-Boarisch, woduach's a wichdige Gwön is, mid deara iara Hüf de Schbråchwissnschåft dé gãns åide Foam fu da boarische Schbråch entzifan kina håd.
[dro werkln] S'Manuskript
Fum Inhåit hea is dés Carmen ad deum a Lobliad auf'n grisdlichn Heagod in da Foam fu ana Oat magischn Beschwöarung. Duach des Motiv fu am bschuzendn Schüd, schdöd si dea, dea wås dés Gedichtl bet untan Schuz fum Heagod und hoft drauf, das a eam hüft.
Schbråchlich is da Dext auf da õan Saitn in am zimlich klassischn Lådain gschrim, mid ainige grichische Weata drin. Da boarische Dail is auf da ãndan Sait a weng hoiprig und mãnche Foascha sång sogoa, das im dåmålign Schraiwa a boa Iwasézungsfela bassiad san. Woaschainli woa's eam åwa wichdiga, das si da Dext raimt und ungefea in söbn Sin eagibt ois wia im lådainische Oaginal und néd das a dés umbedingt õans zu õans wöatlich iwasézn woit.
Da Baesecke Georg håd de Famutung aufgschdöd, das dés Gedichtl filaicht uaschbringli fu am anglsegsischn Dext schdãmt, dén de schotischn Mönch bai da Missioniarung midbråcht hãm. Es gibt nemli Enlichkaidn mid Gedichtl dé im Umkrais fum Hailing Aldhelm aus Englãnd entschdãndn san. Dé åidenglischn Gedichtl han åwa söwa wida schdoak fu friane iarische Dext beainflust, wiaso da gãns friaste Uaschbrung a in Ialãnd sâi kã. Auf Grund fum schbråchlichn Befund håd da Baesecke in saim Buach fu 1948 a de Famutung aufgschdöd, das da Dext zwischn 796 und 802 auf da Insl Raichenau im Bonse ins Alemanische iwasézt woan sâi kant und eascht schbéda dãn ins Boarische. Ea mõand sogoa, das zeascht in Fraising a easchde Iwasézung gmåcht woan sâi muas, dé dãn de Foalåg fia dés iwalifate Manuskript aus Teganse woa. Dés is åwa Schbekulazion.
Dés Manuskript fu dém Tegansea Gedichtl ligt haid in da Mingara Schdådsbibliodek und is Dail fum Codex Clm 19410. Dés Manuskript fum Carmen ad deum is doat auf de Saitn 39 bis 41 zan findn. Da Titl "Carmen ad deum" is übrigens a naizaitliche Eafindung fu de Geamanistn. Ãndane Gwön nenan dés Liad a "Sancte sator" nåch da easchdn Zailn.
[dro werkln] Oaginaldext
| Carmen ad deum lådainischa Dail |
Carmen ad deum åidboarischa Dail |
|---|---|
|
Sancte sator suffragator |
uuiho fater helfari |
[dro werkln] Gwön
- Marburger Repertorium - Handschriftencensus: München, Staatsbibl., Clm 19410
- Baesecke, Georg: Das lateinisch-althochdeutsche Reimgebet (Carmen ad Deum) und das Rätsel vom Vogel federlos. Probleme der Wissenschaft in Vergangenheit und Gegenwart, Band 1. Mit drei Bildtafeln. Berlin, Wiss. Editionsgesellschaft mbH 1948. 81 S.
- Sonderegger, Stefan: Althochdeutsche Sprache und Literatur - eine Einführung in das älteste Deutsch, Darstellung und Grammatik; Berlin: de Gruyter, 1987, 287 S., ISBN 3-11-009675-7
- Hellgardt, von Ernst: Das Lateinisch-Althochdeutsche Reimgebet 'Sancte Sator' (Sog. 'Carmen AD Deum') Theodor Von Tarsus / Canterbury Zugeschrieben; Zeitschrift fuer deutsches Altertum und Literatur, Volume 137, Number 1, January 2008 , pp. 1-27(27)
Abrogans | Carmen ad deum | Exhortatio ad plebem christianam | Fraisinga Paternoster | Fraisinga Bedrusliad | Hildebrandsliadl | Kassla Konveasazionen | Muspilli | Pro nessia | Weana Hundeséng | Wessobruna Predigt | Wessobruna Schöpfungsgedichtl