Carmen ad deum

Aus Wikipedia

Wexln zua: Navigazion, Suach
Im Glosda Teganse is dés Carmen ad deum um s'Joa 920 gschrim woan

Carmen ad deum (Lådainisch fia: Gedicht/Liad ãn'dn Heagod) is a grisdlichs Gedichtl, wås ungefea um s'Joa 920 nåch Grisdus im Glosda fu Teganse aufgschrim woan is. Es is in Raimfoam und zwoaschbråchig Lådain und Åid-Boarisch, woduach's a wichdige Gwön is, mid deara iara Hüf de Schbråchwissnschåft dé gãns åide Foam fu da boarische Schbråch entzifan kina håd.

[dro werkln] S'Manuskript

Fum Inhåit hea is dés Carmen ad deum a Lobliad auf'n grisdlichn Heagod in da Foam fu ana Oat magischn Beschwöarung. Duach des Motiv fu am bschuzendn Schüd, schdöd si dea, dea wås dés Gedichtl bet untan Schuz fum Heagod und hoft drauf, das a eam hüft.

Schbråchlich is da Dext auf da õan Saitn in am zimlich klassischn Lådain gschrim, mid ainige grichische Weata drin. Da boarische Dail is auf da ãndan Sait a weng hoiprig und mãnche Foascha sång sogoa, das im dåmålign Schraiwa a boa Iwasézungsfela bassiad san. Woaschainli woa's eam åwa wichdiga, das si da Dext raimt und ungefea in söbn Sin eagibt ois wia im lådainische Oaginal und néd das a dés umbedingt õans zu õans wöatlich iwasézn woit.

Da Baesecke Georg håd de Famutung aufgschdöd, das dés Gedichtl filaicht uaschbringli fu am anglsegsischn Dext schdãmt, dén de schotischn Mönch bai da Missioniarung midbråcht hãm. Es gibt nemli Enlichkaidn mid Gedichtl dé im Umkrais fum Hailing Aldhelm aus Englãnd entschdãndn san. Dé åidenglischn Gedichtl han åwa söwa wida schdoak fu friane iarische Dext beainflust, wiaso da gãns friaste Uaschbrung a in Ialãnd sâi kã. Auf Grund fum schbråchlichn Befund håd da Baesecke in saim Buach fu 1948 a de Famutung aufgschdöd, das da Dext zwischn 796 und 802 auf da Insl Raichenau im Bonse ins Alemanische iwasézt woan sâi kant und eascht schbéda dãn ins Boarische. Ea mõand sogoa, das zeascht in Fraising a easchde Iwasézung gmåcht woan sâi muas, dé dãn de Foalåg fia dés iwalifate Manuskript aus Teganse woa. Dés is åwa Schbekulazion.

Dés Manuskript fu dém Tegansea Gedichtl ligt haid in da Mingara Schdådsbibliodek und is Dail fum Codex Clm 19410. Dés Manuskript fum Carmen ad deum is doat auf de Saitn 39 bis 41 zan findn. Da Titl "Carmen ad deum" is übrigens a naizaitliche Eafindung fu de Geamanistn. Ãndane Gwön nenan dés Liad a "Sancte sator" nåch da easchdn Zailn.

[dro werkln] Oaginaldext

Carmen ad deum
lådainischa Dail
Carmen ad deum
åidboarischa Dail

Sancte sator suffragator
legum lator largus dator

iure pollens es qui potens
nunc in ethra firma petra

a quo creta cuncta freta
quae aplaustra uerrunt flostra

quando celox currit uelox
cuius numen creuit lumen

simul solum supra celum
prece posco prout nosco

caeliarche christe parce
et piacla dira iacla

trude tetra tua cetra
quae capesso et facesso

in hoc sexu carnis nexu
christi umbo meo lumbo

sit ut atro cedat latro
pater parma procul arma

arce hostis uti costis
immo corde sine sorde

tunc de-inceps trux et anceps
catapulta cedat multa

alma tutrix atque nutrix
fulci manus me ut sanus

corde reo prout queo
christo theo qui est leo

dicam deo grates geo
sicque ab eo me beo.

uuiho fater helfari
eono sprehho milter kepo

pi rehte uuahsanti du pist der mahtigo
nu in himile fester stein

fana demo kemahhot sint alle uuagi
de fana skeffe forrent plomun

denne cheol laufit sniumo
des maht kascof leoht

saman erda opa himile
petono pittiu soso ih chan

himiles nolle christ porge frido vel spare
enti meintati ungahiure scozila

skurgi de suuarzun mit dinu skiltu
dei fornimu enti gatom

in desemo heite fleisc kapuntan
christes rantbouc minera lancha

si datz der suarzo kilide murdreo
fater skilt rumo uuaffan

nolle fiantes pruuhhan rippeo
noh mer hercin ano unsupari

denne frammort ungahiuri enti zuifoli
allaz sper snidit managiu

uuihu skirmari enti fotareidi
stiuri hant daz mih heilan

sculdigemo herzin soso ih mac
christe cote der ist leo

ih quidu cote dancha toon
so fana imo mih fana imo

[dro werkln] Gwön

  • Marburger Repertorium - Handschriftencensus: München, Staatsbibl., Clm 19410
  • Baesecke, Georg: Das lateinisch-althochdeutsche Reimgebet (Carmen ad Deum) und das Rätsel vom Vogel federlos. Probleme der Wissenschaft in Vergangenheit und Gegenwart, Band 1. Mit drei Bildtafeln. Berlin, Wiss. Editionsgesellschaft mbH 1948. 81 S.
  • Sonderegger, Stefan: Althochdeutsche Sprache und Literatur - eine Einführung in das älteste Deutsch, Darstellung und Grammatik; Berlin: de Gruyter, 1987, 287 S., ISBN 3-11-009675-7
  • Hellgardt, von Ernst: Das Lateinisch-Althochdeutsche Reimgebet 'Sancte Sator' (Sog. 'Carmen AD Deum') Theodor Von Tarsus / Canterbury Zugeschrieben; Zeitschrift fuer deutsches Altertum und Literatur, Volume 137, Number 1, January 2008 , pp. 1-27(27)
Peasönliche Weakzeig