Emsee

Aus Wikipedia
Wexln zua: Navigation, Suach
Emsee
Wappen von Emsee
Emsee
Östareichkartn, Position vo Emsee hervorghoben
Baasisdaaten
Bundeslaund: Obaöstareich
Politischer Bezirk: Gmundn (GM)
Flächen: 194,5 km²
Koordinaten: Erioll world.svg Koordinaten: 47° 49' N, 13° 47' O 47° 49' N, 13° 47' O
Heechen: 443 m y. A.
Eihwoner: 8253 (31. Dez. 2005)
Bevökerrungsdichten: 42 Eihwoner pro km²
Postlaatzoi: 4802
Vurwoi: 06133
Gmoandvawoitung: Hauptstraße 34, 4802 Ebensee
Netzseiten:
Politik
Burgermaaster: Herwart Loidl (SPÖ)
Bild
Emsee vom Eibnberg aus

Emsee (Låmbå) (Hochdeitsch: Ebensee) is a Mårktgemeinde in Obaöstareich im Beziak Gmundn im Såizkåmmaguad und hod ca. 8.000 Eiwohna. Da zuaständige Gerichtsbezirk is Bad Ischl. Emsee liegt auf 443 m Hechn am Südufa vom Traunsee, der wos mid 191m da diafste See in gaunz Östarreich is. Bekaunt is Ebensee vorållem durch sei Brauchtum wia zB. an Glöcklalauf oda a den Ebenseer Fetzn in de Fåschingdog. Im Jåhr 2007 hod Ebensee sei 400-Jåhr-Feier ghobt, weil vor 400 Jåhr is doat s'easte moi a Soiz gsodn wordn.


Inhoitsvazeichnis

D' Oatschoftn vo Emsee [dro werkln]

In Emsee gibts foigende Oatschåftn

Kohlstatt

Ebensee

Langwies

Oberlangbath

Unterlangbath

Rindbach

Roith

Lahnstein

Steinkogel

D' Feiawehrn vo Emsee [dro werkln]

Freiwillige Feiawehr Ebensee[1]

Freiwillige Feiawehr Roith[2]

Freiwillige Feiawehr Rindbach

Freiwillige Feiawehr Langwies

Kultur- und Büdungseirichtungen: [dro werkln]

-Låndesmusikschui
-Modeschui (HGBLA fia Mode und Bekleidungstechnik)
-Schuizentrum Josee (FS fia wirtschåftliche Berufe; FS fia ödare Leid & Pflegeberufe)
-Jugndzentrum
-BISZ (Büdungszentrum Soizkaummaguad)
-Kultuavarein Kino Ebensee
-KZ-Gedenkstättn und KZ-Gedenkstoin
-Zeitgeschichte Museum
-um de 101 Vereine

thumb|Hüttal im Ort.

Gschicht [dro werkln]

Wie schau erwähnt wordn is, is in Emsee im 1607er Jåhr s'erste moi a Soiz gsodn wordn. Damois hams fias Soiz recht vü Hoiz braucht und deswegn hams de Saline vom innan Soizkaummaguad in a woidreiche Gegnd am Südufa, eben vom heitign Emsee, vom Traunsee gstöt.

Gemeindechronik vo Emsee [1] [dro werkln]

* 1447 – Erste urkundliche Erwähnung vo Emsee

* 1597–1604 – Bau vo ana Soleleitung vo Hallstatt no Emsee = ödaste Pipeline wödweid!

* 1604 – Gründung vo da Saline Ebensee

* 1607 – Beginn vo da Soizproduktion

* 1729 – Bau vo ana katholischn Kircha; untasteht an Klosta Traunkirchen

* 1733 – „Faschingdienstagrevolte“; Aufstand vo de Salinenoabeita(fia an freien Fåschingsdienståg)

* 1771 – Emsee wird Vikariat

* 1786 – Emsee wiad a söbstständige Pfoa

* 1835 – Großbrand zerstört d'Saline, an Kirchaturm und a poar Häusa.

* 1848Märzrevolution; in Emsee wird a Nationalgarde aufgstöt

* 1861 – „Kunststraße“ zwischn Emsee und Traunkircha wird eröffnet

* 1866 – Errichtung vo erstn Telegrafn in Emsee

* 1868 – Gründung vom Arbeiter-Konsumverein

* 1877 – Emsee wird ans östareichische Eisnbåhnnetz augschlossn.

* 1883 – Errichtung vo ana Ammoniak-Soda-Fabrik - de Solvay („Solvay-Werke“)

* 1887 – De Gründung vo da Freiwilligen Feuerwehr Ebensee

* 1907 – Am Offenseebåch wiad a E-Werk baut; elektrichs Liacht in Emsee

* 1914–1918 – Ersta Wödkriag: 218 Ebenseer gfalln, 6 vamisst; 1917 große Hungasnod.

* 1927 – Eröffnung vo ana Seilschwebebåh auf n'Feuerkogel

* 1929 – Emsee wiad Moaktgemeinde

* 1934 – Im östareichischn Büagakriag duad a Großteil vo de Emseea Årbeita beim Generalstreik mid.

* 1938 – Eimarsch vo de deitschn Truppn; Östareich heat auf z'bsteh.

* 1939–1945 – Im zweitn Wödkriag san 289 Ebenseer gfoin und 90 vamisst;

* 1943 – In Emsee wiad a KZ erricht, Tarnnaum: „Lager Zement“

* 1945 – Am 6. Mai wirds KZ Emsee durch de amerikanischn Soidodn befreid.

* 1951–1957 Traunverbauung Hochwåssaschutz

* 1953 – Eiweihung vo ana evangelischn Kircha

* 1957 – 350-Jåhr Feier vo Emsee

* 1963 – (23. September) Sprengstoffanschläg auf de Saline, auf d'Feuerkogelseilbahn und aufs' Löwendenkmal

* 1973 – Eröffnung vom neichn Råthaus und de Nebeneirichtungen

* 1979 – Eröffnung vo da neichn Groß-Saline in Emsee/Steinkogel; Eröffnung vom Heimatmuseum

* 1986 – Eröffnung vo da neichn Feuerkogel-Seilbahn

* 1987Städtepartnerschaft mit da italienischn Stådt Prato

* 1988 – Emsee wiad „Jugendfreundlichste Gemeinde Oberösterreichs“

* 1992 - KV Kino Ebensee wird mit dem oö. Landeskulturpreis ausgezeichnet

* 1995 – Große intanationale 50-Jåhr Feier vo da Befreiung vom KZ-Emsee

* 1996 – Eröffnung vom KZ-Gedenkstolln

* 2001 – Eröffnung vom Zeitgeschichtemuseum

* 2002 – Eröffnung vom neichn Bezirksseniorenheim

* 2002 – Emsee wiad „Fahrradfreundliche Gemeinde“ sowie a „Klimabündnisgemeinde“

* 2004–2005 Ebensee erhoit an neichn Hochwåssaschutz

* 2005 – Emsee wiad erste „attac-Gemeinde“ vo Östareich; Schließung vo da Soda-Produktion bei da Solvay

* 2007 – 400 Jåhr Emsee, Rathausrennovierung

* 2008 - Beteiligung an da oö. Laundesaustöllung Salzkammergut midn Thema "Heimat - Himmel & Hölle - Migration im Salzkammergut"

Industrie [dro werkln]

Emsee wår a Industrieort, mittlaweile san owa fü Firmen wegzogn oda ham zuadrahn miassn und deswegn geht a de Eiwohnazoi in Emsee kontinuierlich zruck. Mittlaweile gibts owa a Trendumkehr und und es wiad a vameaht in an Tourismus iwestiad.

Bekãnte Firmen in Emsee san:

  • Salinen Österreich
  • Solvay Österreich GmbH, Chemische Industrie
  • MuKi
  • THB GmbH
  • Wolfsgruber Logistik GmbH
  • A & L – Assembling & Logistics
  • PPI – Plastic Products Innovation
  • Steinkogler, Bergschuhfabrikation
  • GSA GmbH Steuerungstechnik
  • Möbel Baumgartner

thumb|Da Traunsee aus Emseea sicht

Eiwohnaentwicklung [dro werkln]

1991 hod Emsee laud Voikszählung 8.800 Eiwohna, 2001 8.500, 2004 8.278, 2008 8.000 Eiwohna und 2010 nu 7933 Eiwohna ghåbt. De Bevökarungszoi is oiso gsunkn.

Brauchtum [dro werkln]

Emsee is oane von de Brauchtumshochburgn im Såizkåmmaguad. Emsee is bei vü Salzkammergutbräuchen voan dabei, zB.: Vögöfaunga, Krippalroas und a de Glöckla.

In gãnz Obaöstareich bekãnt is da Ebenseer Fåsching der jeds Jåhr am 'Fetznmontåg' sein Höhepunkt findt und sunst a nu gnuag zu bietn hod wia an Kindafosching am Sãmståg, an großn Fåschingsumzug am Sonntåg und a nu s' Fetznvabrenna am Åschamidwoch. S' Ebenseer Faschingssprüchal is Fåschingtog, Fåschingtog kim na boid wieda.

Bolitik [dro werkln]

Biagamoasta is da Loidl Herwart (SPÖ).

Städtepatnaschåftn [dro werkln]

Kultua und Sehenswürdigkeitn [dro werkln]

D'Rindbåcher Pass beim traditionelln Glöcklalauf
  • Katholische Pfårrkircha Emsee, da Barockbau vo 1726 is a Werk vom Linzer Baumoasta Johann Michael Prunner
  • Museum (Heimathaus) Emsee (museum.ebensee)
  • Zeitgeschichtemuseum Emsee: direkt im Ortszentrum, zoagt de Gschicht vom Soizkaummaguad von 1918-1955
  • KZ Gedenkstolln mid Ausstellung.
  • Kino Ebensee-Kulturstätte/House of Music & Film, Programmkino, Filmfestival, Konzerte Rock/Pop/World
  • Ebenseer Fåsching midn Fåschingsumzug am Rosenmontag

Persönlichkeitn [dro werkln]

Söhne und Töchta vo da Stådt:

  • Karl Lugmayer (1892-1972), österreichischa Voiksbildna, Philosoph und Bolitika
  • Rudolf Ippisch (1878-1953), Schuasta, Pioneer, Betreiba vo da Traunseeschiffåhrt, Erfinder und Erbauer vo da Seilbahn aufn Feuerkogl (1927)
  • Walter Pilar (*1948), oö. Laundeskulturpreis fia Literadua 1990, Roman "Lebenssee"

Personen mid a Bezug zu Ebensee:

  • Sigrid Kirchmann (*1966 Båd Ischl), aufgwåchsen in Emsee, östareichische Leichtatlethin, WM-Medaillengewinnarin im Hochsprung
  • Herbert Wolf (*1967 Båd Ischl), Mount-Everest Besteiga, Bergsteiga, Polizei-Bergfiara

Natuadenkmäler [dro werkln]

Im Netz [dro werkln]

Beleg [dro werkln]

  1. http://ebensee.at/service_center/download/Info_Ebensee.pdf