Emsee
| Emsee |
||
|
|
||
| Baasisdaaten | ||
|---|---|---|
| Bundeslaund: | Obaöstareich | |
| Politischer Bezirk: | Gmundn (GM) | |
| Flächen: | 194,5 km² | |
| Koordinaten: | ||
| Heechen: | 443 m y. A. | |
| Eihwoner: | 8253 (31. Dez. 2005) | |
| Bevökerrungsdichten: | 42 Eihwoner pro km² | |
| Postlaatzoi: | 4802 | |
| Vurwoi: | 06133 | |
| Gmoandvawoitung: | Hauptstraße 34, 4802 Ebensee | |
| Netzseiten: | ||
| Politik | ||
| Burgermaaster: | Herwart Loidl (SPÖ) | |
Emsee vom Eibnberg aus |
||
Emsee (Låmbå) (Hochdeitsch: Ebensee) is a Mårktgemeinde in Obaöstareich im Beziak Gmundn im Såizkåmmaguad und hod ca. 8.000 Eiwohna. Da zuaständige Gerichtsbezirk is Bad Ischl. Emsee liegt auf 443 m Hechn am Südufa vom Traunsee, der wos mid 191m da diafste See in gaunz Östarreich is. Bekaunt is Ebensee vorållem durch sei Brauchtum wia zB. an Glöcklalauf oda a den Ebenseer Fetzn in de Fåschingdog. Im Jåhr 2007 hod Ebensee sei 400-Jåhr-Feier ghobt, weil vor 400 Jåhr is doat s'easte moi a Soiz gsodn wordn.
Inhoitsvazeichnis |
D' Oatschoftn vo Emsee [dro werkln]
In Emsee gibts foigende Oatschåftn
Kohlstatt
Ebensee
Langwies
Oberlangbath
Unterlangbath
Rindbach
Roith
Lahnstein
Steinkogel
D' Feiawehrn vo Emsee [dro werkln]
Freiwillige Feiawehr Ebensee[1]
Freiwillige Feiawehr Roith[2]
Freiwillige Feiawehr Rindbach
Freiwillige Feiawehr Langwies
Kultur- und Büdungseirichtungen: [dro werkln]
- -Låndesmusikschui
- -Modeschui (HGBLA fia Mode und Bekleidungstechnik)
- -Schuizentrum Josee (FS fia wirtschåftliche Berufe; FS fia ödare Leid & Pflegeberufe)
- -Jugndzentrum
- -BISZ (Büdungszentrum Soizkaummaguad)
- -Kultuavarein Kino Ebensee
- -KZ-Gedenkstättn und KZ-Gedenkstoin
- -Zeitgeschichte Museum
- -um de 101 Vereine
Gschicht [dro werkln]
Wie schau erwähnt wordn is, is in Emsee im 1607er Jåhr s'erste moi a Soiz gsodn wordn. Damois hams fias Soiz recht vü Hoiz braucht und deswegn hams de Saline vom innan Soizkaummaguad in a woidreiche Gegnd am Südufa, eben vom heitign Emsee, vom Traunsee gstöt.
Gemeindechronik vo Emsee [1] [dro werkln]
* 1447 – Erste urkundliche Erwähnung vo Emsee
* 1597–1604 – Bau vo ana Soleleitung vo Hallstatt no Emsee = ödaste Pipeline wödweid!
* 1604 – Gründung vo da Saline Ebensee
* 1607 – Beginn vo da Soizproduktion
* 1729 – Bau vo ana katholischn Kircha; untasteht an Klosta Traunkirchen
* 1733 – „Faschingdienstagrevolte“; Aufstand vo de Salinenoabeita(fia an freien Fåschingsdienståg)
* 1771 – Emsee wird Vikariat
* 1786 – Emsee wiad a söbstständige Pfoa
* 1835 – Großbrand zerstört d'Saline, an Kirchaturm und a poar Häusa.
* 1848 – Märzrevolution; in Emsee wird a Nationalgarde aufgstöt
* 1861 – „Kunststraße“ zwischn Emsee und Traunkircha wird eröffnet
* 1866 – Errichtung vo erstn Telegrafn in Emsee
* 1868 – Gründung vom Arbeiter-Konsumverein
* 1877 – Emsee wird ans östareichische Eisnbåhnnetz augschlossn.
* 1883 – Errichtung vo ana Ammoniak-Soda-Fabrik - de Solvay („Solvay-Werke“)
* 1887 – De Gründung vo da Freiwilligen Feuerwehr Ebensee
* 1907 – Am Offenseebåch wiad a E-Werk baut; elektrichs Liacht in Emsee
* 1914–1918 – Ersta Wödkriag: 218 Ebenseer gfalln, 6 vamisst; 1917 große Hungasnod.
* 1927 – Eröffnung vo ana Seilschwebebåh auf n'Feuerkogel
* 1929 – Emsee wiad Moaktgemeinde
* 1934 – Im östareichischn Büagakriag duad a Großteil vo de Emseea Årbeita beim Generalstreik mid.
* 1938 – Eimarsch vo de deitschn Truppn; Östareich heat auf z'bsteh.
* 1939–1945 – Im zweitn Wödkriag san 289 Ebenseer gfoin und 90 vamisst;
* 1943 – In Emsee wiad a KZ erricht, Tarnnaum: „Lager Zement“
* 1945 – Am 6. Mai wirds KZ Emsee durch de amerikanischn Soidodn befreid.
* 1951–1957 Traunverbauung Hochwåssaschutz
* 1953 – Eiweihung vo ana evangelischn Kircha
* 1957 – 350-Jåhr Feier vo Emsee
* 1963 – (23. September) Sprengstoffanschläg auf de Saline, auf d'Feuerkogelseilbahn und aufs' Löwendenkmal
* 1973 – Eröffnung vom neichn Råthaus und de Nebeneirichtungen
* 1979 – Eröffnung vo da neichn Groß-Saline in Emsee/Steinkogel; Eröffnung vom Heimatmuseum
* 1986 – Eröffnung vo da neichn Feuerkogel-Seilbahn
* 1987 – Städtepartnerschaft mit da italienischn Stådt Prato
* 1988 – Emsee wiad „Jugendfreundlichste Gemeinde Oberösterreichs“
* 1992 - KV Kino Ebensee wird mit dem oö. Landeskulturpreis ausgezeichnet
* 1995 – Große intanationale 50-Jåhr Feier vo da Befreiung vom KZ-Emsee
* 1996 – Eröffnung vom KZ-Gedenkstolln
* 2001 – Eröffnung vom Zeitgeschichtemuseum
* 2002 – Eröffnung vom neichn Bezirksseniorenheim
* 2002 – Emsee wiad „Fahrradfreundliche Gemeinde“ sowie a „Klimabündnisgemeinde“
* 2004–2005 Ebensee erhoit an neichn Hochwåssaschutz
* 2005 – Emsee wiad erste „attac-Gemeinde“ vo Östareich; Schließung vo da Soda-Produktion bei da Solvay
* 2007 – 400 Jåhr Emsee, Rathausrennovierung
* 2008 - Beteiligung an da oö. Laundesaustöllung Salzkammergut midn Thema "Heimat - Himmel & Hölle - Migration im Salzkammergut"
Industrie [dro werkln]
Emsee wår a Industrieort, mittlaweile san owa fü Firmen wegzogn oda ham zuadrahn miassn und deswegn geht a de Eiwohnazoi in Emsee kontinuierlich zruck. Mittlaweile gibts owa a Trendumkehr und und es wiad a vameaht in an Tourismus iwestiad.
Bekãnte Firmen in Emsee san:
- Salinen Österreich
- Solvay Österreich GmbH, Chemische Industrie
- MuKi
- THB GmbH
- Wolfsgruber Logistik GmbH
- A & L – Assembling & Logistics
- PPI – Plastic Products Innovation
- Steinkogler, Bergschuhfabrikation
- GSA GmbH Steuerungstechnik
- Möbel Baumgartner
thumb|Da Traunsee aus Emseea sicht
Eiwohnaentwicklung [dro werkln]
1991 hod Emsee laud Voikszählung 8.800 Eiwohna, 2001 8.500, 2004 8.278, 2008 8.000 Eiwohna und 2010 nu 7933 Eiwohna ghåbt. De Bevökarungszoi is oiso gsunkn.
Brauchtum [dro werkln]
Emsee is oane von de Brauchtumshochburgn im Såizkåmmaguad. Emsee is bei vü Salzkammergutbräuchen voan dabei, zB.: Vögöfaunga, Krippalroas und a de Glöckla.
In gãnz Obaöstareich bekãnt is da Ebenseer Fåsching der jeds Jåhr am 'Fetznmontåg' sein Höhepunkt findt und sunst a nu gnuag zu bietn hod wia an Kindafosching am Sãmståg, an großn Fåschingsumzug am Sonntåg und a nu s' Fetznvabrenna am Åschamidwoch. S' Ebenseer Faschingssprüchal is Fåschingtog, Fåschingtog kim na boid wieda.
Bolitik [dro werkln]
Biagamoasta is da Loidl Herwart (SPÖ).
Städtepatnaschåftn [dro werkln]
- Prato (Toscana) (I) seid 1987
Kultua und Sehenswürdigkeitn [dro werkln]
- Katholische Pfårrkircha Emsee, da Barockbau vo 1726 is a Werk vom Linzer Baumoasta Johann Michael Prunner
- Museum (Heimathaus) Emsee (museum.ebensee)
- Zeitgeschichtemuseum Emsee: direkt im Ortszentrum, zoagt de Gschicht vom Soizkaummaguad von 1918-1955
- KZ Gedenkstolln mid Ausstellung.
- Kino Ebensee-Kulturstätte/House of Music & Film, Programmkino, Filmfestival, Konzerte Rock/Pop/World
- Ebenseer Fåsching midn Fåschingsumzug am Rosenmontag
Persönlichkeitn [dro werkln]
Söhne und Töchta vo da Stådt:
- Karl Lugmayer (1892-1972), österreichischa Voiksbildna, Philosoph und Bolitika
- Rudolf Ippisch (1878-1953), Schuasta, Pioneer, Betreiba vo da Traunseeschiffåhrt, Erfinder und Erbauer vo da Seilbahn aufn Feuerkogl (1927)
- Walter Pilar (*1948), oö. Laundeskulturpreis fia Literadua 1990, Roman "Lebenssee"
Personen mid a Bezug zu Ebensee:
- Sigrid Kirchmann (*1966 Båd Ischl), aufgwåchsen in Emsee, östareichische Leichtatlethin, WM-Medaillengewinnarin im Hochsprung
- Herbert Wolf (*1967 Båd Ischl), Mount-Everest Besteiga, Bergsteiga, Polizei-Bergfiara
Natuadenkmäler [dro werkln]
- Gassel-Tropfsteinhöhle
- Rindbåch-Wasserfall
- Natuaschutzgebiet Langbathseen