Golling ån da Soizoch
| Der Artikl is im Dialekt Soizburgarisch gschrim worn. |
| Golling ån da Soizoch |
||
|
|
||
| Baasisdaaten | ||
|---|---|---|
| Bundeslaund: | Soizburg | |
| Politischer Bezirk: | Hallain (HA) | |
| Flächen: | 82,18 km² | |
| Koordinaten: | ||
| Heechen: | 476 m y. A. | |
| Eihwoner: | 4022 (31. Dez. 2005) | |
| Bevökerrungsdichten: | 49 Eihwoner pro km² | |
| Postlaatzoi: | 5440 | |
| Vurwoin: | 0 62 44 | |
| Gmoandvawoitung: | Markt 80 5440 Golling |
|
| Netzseiten: | ||
| Politik | ||
| Burgermaaster: | Anton Kaufmann (ÖVP) | |
| Gmoandroot: (2004) | ||
's Schloss vo Golling |
||
's Zentrum vo Golling |
||
Golling (Hochdaitsch: Golling an der Salzach) is a Gmoand im Bundeslånd Soizburg im Bezirk Hallain (Tennengau) in Österraich mid 4.122 Aiwoner.
Da Ort ligt direkt ån da Dialektgrenzn vom Westmittlboarischn zum Sidwestmittlboarischn (Iwergångsdialekt).
Inhoitsvazeichnis |
Geografie [dro werkln]
De Gmoand ligt im Soizochtoi im Tennengau im Soizburger Lånd, runde 25 km sidlich vo da Stod Soizburg.
Es is da letzte Ort, bevurs vo Soizburg kemmad direkt ins Gebirg aine get. D' Log vo Golling am Nordfuass vom Honggebirg und Tennengebirg bringan unbeständige Weedervahöitnisse midsich, wails in Golling haiffiger rengt ois wia in de närdlichn Nochbargmoandn. Desweng wird da Ort aa oft ois Weederloch bezaichnet.
De Gmoa ligt direkt ån da Tauernautobåh und vafigt iwer an aiganen Båhhof, vo dem aus de Låndeshauptstod aus schnöi mid EC-Züge, Soizochsprintern und da Linie S3 vo da Soizburger S-Båh z' daraichn is.
Katastralgmoandn [dro werkln]
Ortstaile vo da Gmoand san da Morkt (Markt), Owergai (Obergäu) und Torren (Torren). Owergai und Torren san friarer aingständige Gmoandn gwesn, san ower im Lauf vo da Zaid ån Golling ågliadert worn. Mid dem is da domolige Ort Golling ois Ortstail „Morkt“ benånnt worn.
De hochdaitsche Schraibwais vo Torren betont ma ned aufs doppete „r“ sondern spricht ma mid am långan gschlossanen „e“ aus.
Nochbargmoandn [dro werkln]
D' Nochbargmoanndn vo Golling san:
Gschicht [dro werkln]
Schau aa unter: Struawer Sepp
Da Ortsnåm zoagt a Besidlung duch d' Slawn auf (Slow. golica = mid Gros bewoggsaner Berg).
1241 hod de erschte urkundliche Nennung vom Ortsnåm ois „Golingen“ (domois no mid oan „l“) in ner Urkundn vom Erzbischof Eberhard II., 1284 de erschte Nennung vo Golling ois Morkt. De Burg Golling is vo 1438 bis 1803 Sitz vo am Soizburger Pfleggricht gwesn.
1809 hods Kämpfe zwischn de midanånd vabindatn Frånzosn und d' Boarn geng d' Esterraicher und d' Soizburger Låndesschitzn am Poss Luag gem. Vo 1810 bis 1816 hod da Ort zum Kinigraich Boarn ghärt. 1820 is dånn zur Widerdarichtung vom Pfleggricht ois „K.K. Pfleggricht“ kemma und da Ort is wider esterraichisch worn. 1896 hod de Grindung vom politischn Bezirk Hallain (Tennengau) dafoigt und Golling is in dem aigliadert worn.
Politik [dro werkln]
Da Gmoandroot bestet aus 21 Midgliadern und setzt se said da Gmoandrootswoi 2004 aus Mandatn vo de foigandn Partain zåmm:
- 11 ÖVP – stöid an Birgermoaster Kaufmå Anton (Kaufmann Anton)
- 7 SPÖ – stöid de Vizebirgermoastarin Priawosser Alexandra (Priewasser Alexandra)
- 3 FPÖ
Woppm [dro werkln]
As Woppm vo da Gmoa is: „in an tailtm Schüid om in Blau da noch rechts gwendate Kirchnpatron St. Johann Evangelist, in am greanem Klaidl mid rodm Måntl, aus da Tailungslinie woggsnd, mid da linkn Hånd an goidanen Köich hoitnd, de de rechte segnet; untn in Rod auf greanem Bodn a noch rechts gwendater schworzer Roob, der an goidanen Ring im Schnowe hoit.“
Saga [dro werkln]
Wia da Roob ins Woppm kemma is: „Vur långa Zaid is auf da Hiasnwånd a Burg gståndn. Wia de Burgfrau se gwoschn hod, hods'n Brillantring aufs Fenstersims glegt. Da Ring is spurlos vaschwundn. Da Kåmmerdeaner is vadächtigt worn, 'n Brillantring gstoin z' hom. Ma hod'n vaurtailt und is spader higrichtt worn. A Schofehirt hod irngdwånn den Ring vo da Burgfrau in am Roobnnest gfundn. Saidher is da Roob mi'm Ring im untern Tail vom Gollinger Woppm obbüidt.“
Sengswirdigkaitn [dro werkln]
Gollinger Wosserfoi [dro werkln]
Da Gollinger Wosserfoi oder aa Schworznbochfoi gnånnt hod a Hächn vo 76 Meter, wobai de letzte Stufm a Hächn vo 25 Meter hod. Da Wosserfoi kå iwer an Weg (tailwais Treppm) saitlich dasting wern.
-
Bild:Gollinger Wasserfall.jpg
De unterne Stufm vom Wosserfoi
-
Bild:Gollinger Wasserfall2.jpg
De owerne Stufm vom Wosserfoi foit in an Kesse, aus dem's Wosser durch a Loch im Föisn obfliasst
Soizochäfm [dro werkln]
D' Soizochäfm (Hochdt.: Salzachöfen) san da klåmmortige Durchbruch von da Soizoch durch d' närdlichn Koikhochoipm zwischn Hong- und Tennengebirg.
Durch an Staig mid Treppm is d' bis zu 90 Meter tiafe Schlucht fir Fuassgänger guad daschlossn. Scho said'm Åfång vom 19. Jorhundert is's ois Natursenganswirdigkait ser beliabt.
Ois extrems Wüidwosser (bai ner Fliassgschwindigkait vo bis zu 30 km/h) is d' Klåmm bai Kanusportlern ser beliabt, wobai ollerdings scho oanige Kanuforer eaner Leem lossn håm miassn. Da erschte Kanuforer, der im Jor 1931 d' Schlucht beforn hod is da Adolf Aderle gwesn.
D' Soizoch kå ån da engstn Stöi vo da Schlucht a Wossertiafm vo bis zu 60 Meter kriang.
Museen [dro werkln]
- Museum Burg Golling
- Thannhauser Bauernmuseum
Familienattrakzionan [dro werkln]
- Mittloiterfestl vom „Forum Castelli“ (järlich am End vom August)
- monte mare ('s ehemolige Hoinbod vo da Gmoand is umbaut worn und im Fewer 2007 ois Wellness-Therme mid Familienbod unter am naichm Nåmen widerdaäffnat worn).
Medien [dro werkln]
Sender Golling-Hoarberg [dro werkln]
Auf'm Hoarberg bai Golling stet a Sendemost vo da Telekom Austria. Er deant ois Füisenderståndort, der vuroim private Stazionan ausstroit. Er hod aa zur Vabraitung vom Privatfernseng, bis Esterraich 's DVB-T aigfirt hod, deant. 's Sendegebit raicht bis in d' Innenstod vo Soizburg und is aa firn Tennengau vo Bedaitung. Im Sidn get da Sender in etwoa bis Rodstod. Er wird aa föischlicherwais ois „Sender Hallain“ bezaichnet. Am Sender Hoarberg wern zur Zaid foigande Sender ausgstroit:
| Programmnåm | Frequenz | Stroiungslaistung |
|---|---|---|
| Antenne Salzburg | 102,8 MHz | 0,2 kW |
Litaratur [dro werkln]
- Robert Hoffmann, Erich Urbanek (Hg): Golling. Geschichte einer Salzburger Marktgemeine, Golling a. d. Salzach 1991.
Büidlgallarie [dro werkln]
-
Bild:Castle Golling South.jpg
D' Burg Golling
-
Bild:Castle Golling West.jpg
D' Burg Golling
-
Bild:Struber Denkmal Golling.jpg
's Struawer-Denkmoi am Poss Luag