Inslkejtische Sprochn
De Inselkejtischn Sprochn san in da Sprochwissnschoft olle kejtischn Sprochn, wo uaspringli auf de britischn Insln gredt worn san
Gliedarung [dro werkln]
De Sprochn wean in zwoa Haptgruppm einteit:
- Britannische Sprochn
- Nordbritannisch
- Kumbrisch in Nordengland, im Laff vom Mittloida ausgtorm, nua a wengal eahoitn (Zoiweata, Rechtsbegriffe). No ned gekläat is da Status vom Kumbrischen im Verhäjtnis zum Kymrischn; in bestimmtn Theoriemodelln weads Kumbrische ois kymrischa Dialekt ogseng und ned ois eignständige Sproch. .
- Westbritannisch
- Südwestbritannisch
- Kornisch in Cornwall, um 1800 ausgstorm; a wengal wiedabelebt mit rund 250–300 Leitln, wo de Sproch fliaßend beherrschn (Neo-Kornisch)
- Bretonisch in der Bretagne, mit rund 250.000 Muaddasprochlan. Im Oitog nua vo run 120.000 Leitln vawendt.
- Nordbritannisch
- Goidelische Sprochn
- West-Goidelisch
- Ost-Goidelisch
- Gälisch (Schottisch-Gälisch) in Nordwest-Schottland mit vialleicht 20.000 Leitln, wo de Sproch im Oitog vawendn (vo insgsamt 50.000 Leitln 2001)
- Kanadisch-Gälisch in Neifundland (Kanada) mit no rund 500 bis 1000 meaheitli äitan Sprechan
- Manx af da Isle of Man, 1974 ausgstorm; a wengal wiedabelebt (~1600 Sprecha im Jor 2001).
- Gälisch (Schottisch-Gälisch) in Nordwest-Schottland mit vialleicht 20.000 Leitln, wo de Sproch im Oitog vawendn (vo insgsamt 50.000 Leitln 2001)
De Bezeichnunga Nordbritannisch und West- und Ost-Goidelisch wean sejtn vawendt. Ob des Piktische und des Shelta ebenfois zu de inslkejtischn Sprochn ghean, is umstrittn. Des Piktische is z schwoch belegt, um genau klassifiziat z wean, und Shelta is a Sproch mit Elementen diversa Herkumft.
Vergleichsbeispui [dro werkln]
| Irisch | Gälisch | Manx | Kymrisch | Kornisch | Bretonisch | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| i lean („bin i am Leana“) |
tá mé ag foghlaim | tha mi ag ionnsachadh | ta mee ynsaghey | (ry)dw i'n dysgu | yth esof vy ow tysky | me zo o teskiñ (i bin am Leana) – SVO |
| Schädl, (aa „End“) |
ceann mit palatalem Anlaut /k´/ |
ceann wie Irisch |
kione mit /j/-Einschub aus Palatalisiarung |
pen (/kw/ > /p/) |
mkorn.pen(n) (*), spätkorn. pedn wia Kymrisch |
penn wia Kymrisch |
| zu mir, für mich |
dom (Standard), auch domh, dhom, dhomh (Präp. do + Suffix) |
dhomh (Präp. do + Suffix) |
dou (Präp. do + Suffix) |
i mi/fi** (Präp. i „zu“ + Pers.pron. „ich“) |
dhym** (Präp. dhe + Suffix) |
din (Präp. da + Suffix) |
(*) Anm.: Fias Neokornische san drei untaschiedliche Orthographien in Vawendung. Kemmyn schreibt <penn>, Unys Amendys <pen> und Nowedga <pedn>.
(**) Anm.: Im Kymrischn und Spodkornischn ia a Entwicklung in Richtung vo am analytischn System nochm Voabuid vom Englischn festzstejn: spodkorn. <tho vee> [ðə 'vi:] „zua“ + „i“
Festlandkejtisch: Galatisch † | Gallisch † | Kejtiberisch † | Lepontisch † | Norisch †
Inselkejtisch: Britannisch: Bretonisch | Kornisch | Kumbrisch † | Kymrisch
Goidelisch: Irisch | Manx | Gälisch