Mathias Kneißl

Aus Wikipedia
Wexln zua: Navigazión, Suach
Der Artikl is im Dialekt Obaboarisch gschrim worn.
Mathias Kneißl beim Prozess

Mathias Kneißl oda Raiba Kneißl (Räuber Kneißl), vulgo aa Kneißl Hias oda Schachenmüller-Hiasl (* 4. August 1875 z Untaweikatshofa; † 21. Februa 1902 z Augschburg) wor a legendära, boarischa Raiba in da Gegnd um Dachau.

Er hod an Privatkriag gegn de stootliche Obrigkeit gfiat. Mit an Großaufgebot vo Schandarm is a bei seina Vahoftung ois Unbewoffneta schwer vawundet worn. Zerscht hod ma eahm gsundpflegt, nacha is a in Augschburg afn Schafott käpft woan. Wei er vo vuin oarman Leit ois a obaboarischa Robin Hood ogsegn wor, is sei Odenkn bis heint lebendi bliem.

Inhoitsvazeichnis

[drå werkln] Lebn und Steabm

Da Kneißl Hias wors äidaste vo sechs Kindan vo oarme Leitln. De hom ob 1886 a Gostwiatschoft gfiad - de Schachermui z Sulzemoos. Mid 16 is a scho des erschte Moi eingsperrt gwen, wei de ganze Familie ois Opfastockdiab vadächtigt woarn is. Sei Vadda is bei da Vahoftung gstoarbn. Wia er wieda in Freiheit woa, is da Hias mit seine Briada zum Raiba worn. Mid 18 is er zum zwoatn Moi vahoftet worn. Sei jingara Bruada hod an Schandarm ogschossn ghobt. Da Kneißl is fost 6 Joa dafia eingsperrt gwen. Danoch hod er ois Tischla gorbat. Oba scho noch an hoibn Joar hod da Moasta eahm - auf Druck vo da Schandarmerie - entlossn miassn.

Do woit da Kneißl noch Amerika auswandan. S Gejd fia de Roas woit a si durch Raibarei vadeana. Do dazua is ned kema. Zwoa Joa lang is a weng Raibarei steckbriabli gsuacht worn und vo Schandarma wia a wuids Viech ghetzt worn. Wias dann vasuacht hom, eahm zan easchtn Moi festznehma, san zwoa Schandarma ogschossa worn. Oba scho drei Monat spoda homs eahm zan zwoatn Moi gstejt, im Aumacherowesn in Geisenhofen mit 60 Schandarma. Oan ganzn Tog und a ganze Nocht homs an Hof belogat. Dann homs a Stund lang gschossn wos nua geht, nacha mid 45 Mo des Haisl gstiarmt. Da Hiasl hod koan oanzign Schuss obgebn, woar vamutli gor ned bewoffnet. Hintan Kamin oms eahm gfundn, zsammgschossn, meahrmois troffa, lebmsgfährli valetzt. Er hod de letzte Ölung kriagt und is in de Schirurgie noch Minga brocht woan. Do is ea viar Monat pflegt worn, fit gmocht worn fian Henka. Des Volkslatt Halle hod glei noch da Hinrichtung vum Hias den Artikl: "Eine Menschenjagd im Baierland" gschriem und gfrogt: "ob die Gendarmerie das Recht hat, auf einen Menschen, der keinen Widerstand leistet, zu feuern."[1]

Zan Prozess homs an Kneißl im Roistui fiahrn miassn. Ea hod olle Vabrechn - wia raibarische Erpressung und Totschlog - zuagebm, außa de Schandarmamorde. De Gschwornan hom eahm nacha fia schuidig befundn und s Gericht hod an Hiasl dann ois Mearda zum Tod duachs Schafott vaurteit, fia de andan Stroftatn hod a no 15 Johr Zuchthaus griagt und seine biagalichn Ehrnrecht valorn. Sein bekanntestn Spruch hod a bei da Urteilvakindigung gsogt: "De Woch fangt scho guat oo". Es wiad efta behauptet, er hätt des bei da Hinrichtung gsogt, oba de wor an anam Freitog. Des zoagt oba aa, wia gfosst da Hiasl sei Vaurteilung und sei Hinrichtung hingnumman hod. Des hod dena Augnzeign damois seahr imponiat.

Obwoi da Voasitznde vo dem Prozeß, da Obalandesgrichtsrat Rebholz no in am Briaf sein Minista drum betn hodt, des Urtei ned voistrecka z miassn, homs an Kneißl 1902 in Augschburg exekutiat. Da Schorfrichta war da Franz-Xaver Reichhart, a Onkl vom letztn Bayerischen Schorfrichta Johann Reichart. De Rechtmäßigkeit vo am Todes-Urtei is bis zum heintign Tog umstrittn. Sogor da Obalandesgrichtsrat Rebholz hod ned an de Mordobsicht vum Hiasl glaabt, wei a de Fiass troffa hod, obwoira a guada Schitz woar.[2]

[drå werkln] Da Kneißl - a Voikshejd?

A Außenseita, Widerständla, Querulant und Raiba ois Voikshejd und des in Bayern? Natialich gibts dazua untaschiedliche Osichtn und Leit de im Kneissl-Kult no heint a Gfohr fir de Gsejschoft segn.

Da Raiba Kneißl is scho z Lebzeitn von vui Leid ausm oafochn Voik bewundat worn. Wia wor des mäglich fir an gschdändign Vabrecha und Todschläga? Ea is koa gwehnlicher Gauna gwen. Im 18. und 19. Jahrhundert worn de "echtn" Gauna in erschter Linie Vagantn, de Rotwelsch gredt hom, sehr mobui worn und aa de Landbevöikerung ned vaschont hom. Im Gegnsotz dazua wor da Kneißl a Bauernbandit und Sozialrebell, dea ausm Voik kema is, imma hoamatvabundn bliem is und si an de ethischn Grundsätz vo de Bauern ghoidn hod. In de letztn zwoa Joah vo seim Lebmn is ea imma populära worn; mid jedn Moi, wo ea de Schandarmen voagfiaht hod.

Da Kneißl hod si gegn den bei da Mehrheit vahosstn, diktatorischn Obrigkeitsstaat vo dena Aristokratn, Pfoffn und Bürokratn zur Wehr gsetzt. Scho ois Jugendlicha is ea in Sippnhoft gnumma worn und johrelang eingschperrt gwen. Noch seina Freilossung hom de Schandarmen ois Obrigkeitsvertreta bewirkt, dass ea sei Orwat ois Tischla glei wieda valorn hod, indem si sein Moasta unta Druck gsetzt hom. Damid wor a Wiedaeingliederung unmäglich, de Gaunalafboh vorprogrammiat. Sei Vahoftung wor a menschnvaochtende Hetzjogd, bei dea af an Unbewoffneten stundnlang gschossa worn is. Da Vorsitzende Richter wor sogor da Ansicht, dass da Kneißl koa Mearda wor und hod deshoib sejm a Gnadngsuach eingreicht. Die Indizien sprecha aa aus heintiga juristischa Sicht ned dafia. De Hinrichtung wead desweng vo vui Quejn ois a Justizmord oogseng.

Und ned zletzt wor da Kneißl a bemearknsweata Mensch. Sei ruhigs, gfosstes Verhoidn bei seina Vaurteilung - mit seim lapidarn und legendärn Kommentar "De Wochn fongt scho guad oo" - und bei seina Hinrichtung hod olle Anwesendn stork beeindruckt. So wia da Matthias Klostermayr is ea trotz massivsta Gwoidanwendung ned z Kreiz krocha.[3]

[drå werkln] Nochgliahn in da Voikskuitua

De Gschichtn vum Boarischen Hiasl worn a wichtige Voraussetzung fia de Entstehung vo da Raiba-Kneißl-Legendn und da Vaehrung ois Voikshejd. Scho oan Monat noch da Vahoftung vum Hiasl hod da Amperbote Dachau vum "Kneissl-Kultus" gschriem. Es gibt Theatastickl, Gschichtn, Liada und Fuim iaban Kneißl. Es gibt a dunkles Bier, des "Räuber Kneißl" hoasst und sogoa a Oldtimer Ralley in da Kneißl Gegend im Dauchauer Land, de si "Räuber-Kneißl-Classic's" nennt. Grod in letztn zwoa Joazehnt hod des Interesse an eahm wieda stoark zuagnumma. Da Georg Ringsgwandl hod a Balladn gschriebn, Biermösl Blosn hod des Kneißl-Liad aufgnumma und 2008 is vom Rosenmüller a neia Fuim iwan Kneißl draht worn.

[drå werkln] Theata

  • Zuagricht. . Hergricht. . Higricht -- ein Stück Dichtung und Wahrheit über den Räuber Mathias Kneißl von Georg Maier, Iberlbühne in München Solln, 1990; ca. 101', Video vo ana Bauantheataauffiarung (derb, oba mid Anspruch). Bayerischer Rundfunk Video / UFA, 1996; Bestell# 74321 374003

[drå werkln] Fuim

  • 1970: Mathias Kneißl, inszeniat vum Reinhard Hauff, mit Hans Brenner in da Titlroin.
  • 2008: Räuber Kneißl, Regie Marcus H. Rosenmüller, mit Maximilian Brückner in da Hauptroin.

[drå werkln] Musi

  • Georg Ringsgwandl: Kneißl, eine Balladn, aus'n Album "Staffabruck", Trikont, CD 0193­E/U, 1993
  • Zither Manä & H.H. Babe: Ballade vom Matthias Kneißl, aus'n Album "Heavy Volksmusik", 1995.
  • Biermösl Blosn: Kneißl-Lied, aus'n Album Räuber & Gendarm - Bayrische Räuber- und Wildschützenlieder, 2002
  • Otto Göttler und Sepp Raith: Aufbegehren führt zu Kopfverlust. Die Lieder aus dem Programm über das Leben und Sterben des Mathias Kneißl. 2004, Audio CD
  • Walter Scherf (Hg.):Räuber- und Landsknechtlieder. Texte und Noten mit Begleitakkordeon. Mit Illustrationen. Frankfurt a.M., 1981. S.73-79

[drå werkln] Kneißl Liad

I bi vo Weikatshofa,
I sag's ganz unscheniert,
Mei Vata war a Müller,
Da Paschkoliniwirt.
Mei Muatta war a Zweigerl
Vom Paschkolini-Kern,
Sie liabt bis heut no allerweil
Die junga Burschn gern.[4]

[drå werkln] Refarenzn

[drå werkln] Beleg

  1. Volksblatt Halle, 15. März 2001: Eine Menschenjagd im Baierland.
  2. Dietz-Rüdiger Moser, Carolin Raffelsbauer (Hrsg.), geachtet & geächtet, Regensburg, 2007, S.30
  3. Michaela Karl: Sozialrebellen in Bayern. Regensburg, 2003
  4. Text nach Die Chronik Bayerns, Chronik Verlag, 3. Auflage 1994

[drå werkln] Biacha

  • Räuberhauptmann Kneißl vor dem Schwurgericht In: Hugo Friedländer: Interessante Kriminal-Prozesse von kulturhistorischer Bedeutung. 1911-1921, Band 2, S. 192-221.
  • Wilhelm Lukas Kristl: Das traurige und stolze Leben des Mathias Kneißl -- Bayerns großer Kriminalfall". Minga, 1957 und Pfaffenhofen an der Ilm, 1972. ISBN 3-7787-3033-9 (Klassika dea Kneißl Literatua)
  • Marlene Reidl (Holzschnitte), Wilhelm Lukas Christl (Chronik): Der Räuber Kneißl. Ebenhausen bei München, 1966. ISBN 3-7846-0176-6
  • Manfred Böckl: Mathias Kneißl - Der Raubschütz von der Schachermühle, Dachau, 1998. ISBN 3-89251-258-2
  • Michael Farin: Polizeireport München 1799-1999. 2001, ISBN 3933510252

[drå werkln] Im Netz

Fairytale bookmark silver op.png
Fairytale bookmark silver op.png
Der Artikl gheart zu de berign Artikl in da boarischn Wikipedia.
Fairytale bookmark silver op.png
Persénlichs Werkzeig
Nåmensraim

Varianten
Akziónen
Navigazión
Midorwat
Hüif
Werkzeigkistn
Ånderne Sprochn