Oabeka

Aus Wikipedia
Wexln zua: Navigation, Suach
Der Artikl is im Dialekt Hausrukfiatlarisch gschrim worn.
gfabde Osdaoa, barat zan beka

S'Oabeka (oda a Aiabeka, Oaduschn, Oierhiartn, Aiadupfn, Ostereiertitschen, usw.) is a Brauch dén ma zu Osdan måcht und dea bsondas in Bayern und Ésdaraich fabrait is, åwa a in da Daidschschwaiz, im Rainlãnd und a in Ostairopa bis aini nåch Ruslãnd. In da grisdlichn Fåsdnzaid foa Osdan, oiso fum Åschamidwoch bis zan Osdasondåg, is's aigentli néd ealaubt, das ma Oa ist. Dafia wean am Osdasondåg und in de Dag drauf um so meara Oa géssn. Und mid soichane Osdaoa, de hoat kocht woan san und maisdns gfabt, oda sogoa kunstfoi ãgmåind, duad ma dãn Oabeka, befoa ma's ist. Dabai muas da õane mid da schbizn Saitn fu saim Oa (in Schbiz) auf de breadane Saitn (in Oasch) fum Oa fum ãndan drauf haund und dãnå umkead. Wém sâi Oa zeascht hî fiad, håd faloan. De genaun Rögin, de bain Oabeka gödn, han åwa fu Region zu Region a weng faschidn.

Inhoitsvazeichnis

Wia funkzioniad dés? [dro werkln]

D'stratégischn Zonen fum Oa

Bain Oabeka schbün oiwai zwoa Laid génganãn. Oi zwoa neman a hoat kochds Osdaoa und dãn haud ma mid'n Schbiz fum õan Oa, aufn Schbiz fum ãndan Oa. Õa oa håd danåch fåst oiwai an Depscha. Komischawais is's åwa bai dé Oa aso, das wãn zwoa aufanãnda bekt wean, ois oiwai neta õans hî und dés ãndane håd kõan Gråza. Waida ged's in da zwoatn Rund mid Oasch auf Oasch, oiso mid da broadn Saitn fum Oa auf de ãndane. Oiwai Schbiz auf Schbiz und Oasch auf Oasch. Wãn dãn õan Oa oiwai nu kõan Depscha håd, dãn håd dea dém dés ghead gwunga.

De Rögin fum Oabeka han néd iwaråi glaich und fu Region zu Region und oft a fu Familie zu Familie untaschiadli. Es schbün a ned oiwai neta zwoa Laid génganãnd. Im da owapfåiza Schdåd Mitterteich im Lãndkroas Tirschenrait gibt's sogoa a richdigs Oabek-Tuania, oda „Oierhiartn“ wia's doat dazua sång. Dabai drefan si an Haufn Laid am doating Johanisblåz und wãn a schén's Wéda is, kã's schã bassian, das 50 oda mea Laid génganãnda Oierhiartn.

Fria woa's a da Brauch, das da Faliara bain Oabeka, sâi Oa in Siga gém miassn håd. A kochds Oa woa dåmåis a klõana Luxus und neamt hed zu an gwungam Oa na gsågt. Haid is's åwa oft aso, das d'Laid alõa schã fum Osdasondågséssn a so ãgéssn san, dass fro san, wãn's néd nu a zwoats Oa éssn miassn. Oabeka duad ma åwa drozdém, zwéngam Brauch und wai's a Gaudi is.

Wia sågt ma zan Oabeka nu? [dro werkln]

Zwoa Beaschn baim Oierhiartn in da Owapfåiz

Nåchdém ma as Woat "Oa" auf ole méglichn Oatn sång kã, ois "Oi" idn dé oi-Mundoatn, oda ois "Ai", wãn ma's eha Hochdaidsch sång wü, und nåchdém's a nu an haufn faschidane Dialektweata gibt fia "beka", "zãmduschn", "titschn", "depschn" und "dupfn", gibt's a an Hauf faschidane Variantn fu Bezaichnungen wia ma za dem Brauch sång kã. In Bayern sågt ma in mãnche Gégendn "Oierhiartn" oda "Oiastoußn" und a "Oiapecken". Im Såizbuaga Lungau hoast dea Brauch „Oalala tutschen“ und in da Schwaiz sågt ma „Eiertütschen“.

Am mearan fawent is åwa d'Bezaichnung "Oabeka" oda a weng mea hochdaidsch "Aiabeka". In ãndane Lenda gibt's dén Brauch åwa a, sogoa in Amearika. Doat sågt ma in Nai-Englãnd zan Baischbü "egg dumping" oda "egg jarping". A in Lenda am Balkan gibt's so an Brauch, zan Baischbü in Kroazien, in Seabien, in Bulgarien und in Rumenien.


Wia gwingt ma bain Oabeka? [dro werkln]

Es gibt natiali an Haufn Driks und faschidane Dechnikn, wia ma baim Oabeka gwinga kã. Es hengt natiali dafã å, wia ma s'Oa håit und natiali san a ned ole Oa glaich fest. Es hoast, das in da Schåin fu Oa fu jingane Hendl mea Protein drin is und dé déswéng fesda han, wia soichane fu åide Hendl. Ausadem måcht's an Untaschiad wia as Oa baim kocha im Wåssa gléng is. Wai baim kocha entschded oiwai a klõane Luftblåsn inen drin und wånd dé genau untam Schbiz oda untam Oasch is, dãn griagt dés Oa fü laichda an Depscha. Wãn ma åwa baim kocha néd söwa dabai woa, dãn woas ma natiali ned, wo dé Luftblåsn sâi kant.

Wãn ma auf Numa sicha gê wü, dãn kã ma a a ausblåsn's Oa mid Gips ãfün und drikan låssn und dãn kã ma aigentli goa neama falian, bain Oabeka. Schdåd an Gips håd ma fria a nu oft a Béch heagnuma und so a unzadepschboas Oa griagt. Bai soichane Driks muas ma dãn neta aufbassn, das kõana auf dén Schwindl drauf kimt.

Gwön [dro werkln]