Schwoschzach im Pongau
| Der Artikl is im Dialekt Pongaurisch gschrim worn. |
| Schwoschzach im Pongau Schworzach • Schworzoch |
||
|
|
||
| Baasisdaaten | ||
|---|---|---|
| Bundeslond: | Soizburg | |
| Pólitischer Bezirk: | Saiger Hons (Pongau) (JO) | |
| Flächen: | 3,2 km² | |
| Kóordinaaten: | ||
| Hejch: | 601 m i. A. | |
| Eihwóner: | 3508 (1. Jän. 2006) | |
| Bevejkerrungsdichten: | 1096 Eihwóner pró km² | |
| Póstloatzoi: | 5620 | |
| Vurwoi: | 06415 | |
| Gmoahkennziffer: | 50 421 | |
| Gmoahvawoitung: | Gemeindeamt Dr.-Franz-Hain-Straße 2 5620 Schwarzach/Pg. |
|
| Webseiten: | ||
| Politik | ||
| Burgermoaster: | Andi Haitza (Andreas Haitzer) (SPÖ) |
|
| Gmoahrout: (2004) | ||
| Loug vah da Morktgmoan Schwoschzach im Pongau | ||
Schwoschzach im Pongau (Standarddaitsch: Schwarzach im Pongau) is a Morktgmoa in Esterraich, im Soizburger Lond, im Pongau. D' Gmoa hod ebbas 3.500 Aiwoner und lig auf ner Hächn vo 601 m i. d. Adria.
Inhoitsvazeichnis |
[drå werkln] Geografie
Da Ort lig im Pongauer Soizachtoi und werscht vo d' Gmoana Saiger Vait und Goidegg umgem. Durch Schwoschzach fliasst de Soizach.
| Goidegg i. Pg. | Saiger Vait i. Pg. | Saiger Vait i. Pg. |
| Goidegg i. Pg. | Saiger Vait i. Pg. | |
| Goidegg i. Pg. | Saiger Vait i. Pg. | Saiger Vait i. Pg. |
A ois Nochbagmoa bezaichnate Gmoa, de ower nid direkt an's Gmoagebit vo Schwoschzach ogrenzt, is Saiger Hons, des druchs Gmoagebit vo Saiger Vait durch a schmois Stickai otrennt is.
[drå werkln] Gschicht
Da haitige Ort is as erscht Moi im Jou 1074 dawänt woun. 's Stift Admont houd 1074 „zwei Huben ad Swaraha“ dahoitn und 1158 as Stift Nonnberg 'n Hof „Swarzaha“. Auf am vurglogerschtn, kegifärming Hige am linkn Soizach-Uafer is aus diversn Um- und Zuabautn, an dem im Mittloiter scho gnonntn „Turm zu Schernperge“, as haidige Schloss Schernberg entstondn.
Scho im Jou 1193 sand d' Grofm vo Schernberg gnonnt und urkundlich bezaig. 1370 houd da „Hartneid“, da oide Schernberger und sai Son „Hartel“ 'm Grof Heinrich, sainer Frau und oin eanan Erm 'n Turm z' Schernberg und 'n dazuaghering Hof ois erzbischäflichs Lechn vakafft. Schernberg is donn fir an etla Jouhunderscht im Bsitz vo da Familie Graf gwen.
Fir d' Vadeanst im Bauernkriag vo 1525/26 houd da Graf Christoph im Jou 1527 as Schloss Goidegg ois Lechn dazuagriag und as Recht, se ob hiazan „von Schernberg zu Goldegg“ z' nenna. Zan Beginn vom 19. Jouhunderscht homd d' Nouchkommen vo da Familie Graf hoche Schuidn auf'n Bsitz Schernberg gloun, wodurch der decht donn vom Gaschtoaner Boudeorzt Johann Ritter von Storch daworm woun is. 1845 is as Schloss vom Erzbischof Kardinal Friedrich VI. Firscht Schwarzenberg kafft woun, der durtn a Kronkn- und Vasorgungsostoit unter da Laitung vo da Kongregazion vo de Barmherzing Schwestern vom Hailing Vinzenz vo Paul darichtn houd lossn. Haid is Schernberg a Hoam fir beaiträchtigte Laid, in dem grosser Wert auf d' Betraiung, Färdarung und Beglaitung vo d' Bewoner glegt werscht.
's Jou 1731 is aa fir Schwoschzach a Unglicksjou gwen. In dem Jou houd da Firschterzbischof Leopold Anton von Firmian vo Soizburg, z'glaich da Londesherr vo saim Erzbistum und Primas vo Daitschlond ogordnet, dass oie Ohänger vo da protestantischn Leare eanan Glaam oschwärn oder as Lond valossn miassn. 1731 homd d' Räte vo d' evangelischn Bauern vom Pongau se gschworn, dass eanana Religion trai blaimd und de Befäi vom Soizburger Erzbischof nid befoing. Im Jou drauf homd 20.000 Laid weng eanam Glaam eana Hob und Guat valossn miassn und sand ausgwonderscht. Da Kinig Friedrich Wilhelm I. vo Praissn houd d' Merzoi in Gumbinnen bzw. Litaun ogsiadlscht. Onderne sand nouch Wirttmberg, Hannover, Englond und Nordamerika (Georgien) ausgwondascht, wo's d' Kolonie Ebenezer grindt homd. Fir de zruckebliewanen Bauern houd da Erzbischof vo Firmian a Missionshaisai darichtn lossn. In dera Zaid is Schwoschzach a Ort woun.
Schwoschzach im Pongau is, oboi's a uroider Siadlungsbodn is, a junge Gmoa, de am 2. Juno 1906 durch a koaserlichs Patent vo Saiger Vait/Pg. otrennt und säibständig woun is. Doudamid houd d' Geburtsstund vo da Gmoa, de im Jou 1908, beraits oa Jou vur da Daäffnung vo da Tauernboh, aufgrund vo da grossn Bedaitung zum Morkt dahom woun is.
Im Ort houd si aa de 1847 vom Firschterzbischof Kardinal Schwarzenberg grindate Brauarai Schwoschzach befundn, de äif Genarazionan im Privatbsitz vo da Familie Seewer (Seeber) gwen is. Unterm Marknnoum „TauernGold“, „Cools“ und „Claro“ houd d' Brauarai merane bekonnte Biar-, Radler- und Kracherlsortn produziart.
[drå werkln] Infrastruktur
Da Ort is a wichtiger Bohknotnbunkt vo da Westboh und da im Ort beginnatn Tauernboh is Schwoschzach za am wesntlichn Siadlungsgebit vom mittlern Soizachtoi woun. Durch Schwoschzach is friaras aa da Hauptvaker in Pinzgau auffi durchezong. Durch'n Umforungstunnäi is a wichtigs Projekt za da Entlostung vom Vaker durch'n Ort fertig gstäid woun.
[drå werkln] Wirtschoft
Za d' wichtigstn Orwaitgewer, vom vuroim durch'n Hondl- und Gewerbeberiam prägtn Ort, ghärnd d' Tauernkraftwerke AG, Color Drack (oas vo d' modernstn Foto-Grosslabors vo Airopa) und d' Salzburger Aluminium AG (SAG) sowia's Kardinal-Schwoschznbergsche-Kronknhaus, 's zwoatgrässte Kronknhaus vom Bundeslond Soizburg. 's Ortszentrum is relatiav dicht bebaud. Nem merane kloane Gschäftai und Gosthef, werscht's Ortsbijdl vo da Vikariatskirch und'm Kronknhaus dominirscht. A bissai owerhoib vo Schwoschzach befindt se's Schloss Schernberg, oast amoi d' Hoamat vo da erzbischäflichn Brauarai, in dem se haid mi'm St.-Vinzenz-Hoam (im Voiksmund oafocht Schernberg gnonnt) a Kronkn- und Vasorgunsostoit fir gaistig- und kärperlich behinderte Laid befindt.
[drå werkln] Wobbm
As Woppm vo da Gmoa is: „in Sijwer a schwoschzer Schrägrechtsfluss, der wous om vo ner goidernen Krone, aus dera a roder Drochnkopf woggst und untn vo an blaun Benedikturskraiz beglaitt is.“
Da schwoschze Fluss stäid d' Schwoschze Ochn dou. Da Drochn mid da Krone darinnert an d' Famlilie vo d' Grofm vo Schernberg und's blaue Kraiz an an Benediktinerordn der wous scho long in Schwoschzach vatretn is.
[drå werkln] Ortsnoumen
Im lokaln pongaurischn Dialekt kost za Schwoschzach aa no soung:
- Schworzach
- Schworzoch
- Schwoschzoch
- Schwouschzach
- Schwouschzoch
[drå werkln] Persänlichkaitn
- Loatner Kurt (Leitner Kurt), (*1946 in Schwoschzach), ehem. Fuassboispijer
- Fischbocher Andrea (Fischbacher Andrea) (*1985 in Schwoschzach), Schilaifarin
- Kirchgosser Michaela (Kirchgasser Michaela) (*1985 in Schwoschzach), Schilaifarin
- Raiter Patrick (Reiter Patrick) (* 1972 in Schwoschzach), ehem. Judoka
[drå werkln] Weblinks
| Schau aa unter: Portoi Pongau |
Bihófen | Dorfgouschtoah | Ém | Fijzmóos | Flochau | Forschtau | Goschtoah | Góidégg | Gróssourl | Hyttau | Hyttschloug | Hófgoschtoah | Kloahourl | Mijbouch | Oidenmorkt | Pfourwerfen | Rodstoud | Seiger Hóns | Seiger Méscht | Seiger Veit | Schwouschzach | Untertauern | Werfen | Werfenweng | Wougroah