Zum Inhalt springen

Nutza:Mucalexx/Großarl

Aus Wikipedia

Durch 'n Bergbau im hintan Gróssoultoi said 'm Beginn vôm 15. Jouhundaschd, is a naiche wirtschoftliche gseegnete Zaid aîgloatt woun. 1520 is in Hittschloug a fir dé domolige Zaid móderne Schmeizhittn in Betrieb gnumma woun. Dé houd a Vurlaifarin in da Auwail (haid Wóifau), am Schêmmkégi vôm Huaboimbouch ghob. Do in da Woifau und an ôndane Stéin im Toi sand Sein (Sölen - Kleinhäusler) fir bónständige Bergknoppm und Schmeizhittnorwaita grindt woun. 's Wintafuatta hod ma bai d' Bauan in da Mood (Mahd) oda bai da Erntn daorwait. Uma 1620 hod d' erzbischefliche Hófkômma in Soizburg in Bergwerkshôndl in Aingreschie iwanumma. A naiche Biatezaid is kêmma. 1675 is da Seelsorgabezirk Gróssoul und Hittschloug ôtrênnt woun und 1679 a barógge Kirchn baut woun.

Im 16. Jouhundat is Gróssoul a bsundana Gerichtsstoub gwén, ob 1562 hôm d' Richta aus Werfm ômtiart und 1672 is a oaganes Lôndesgricht darichtt woun. 1709 is sógor a oagns Grichtsgebaide dabaut woun. Mid 'm Niadagông vôm Bergbau in d' sechzga Jou vôm 19. Jouhundat is aa d' Wirtschoft vôm gsômtn Toi in saî baialiche-ländliche Urspringlichkait zurkki gsunkn.

As Luthertum, vamutlich durch Bergknoppm und Preediga aus Kärntn gferdaschd woun, hod im Gróssorltoi rosch Fuass gfosst. Ob 1575 san Bauan wéng da naichn Leare auf eewig vôm Lônd vawiesn woun. 1675 is dônn za erschdn gressan Auswaisung vô 96 Laid kêmma. Ôfông vôm 18. Jouhundaschd is da Grósstoe vô da Beveikarung vôm Toi prótestanitsch gwén und hod si aa za dera Leare bekônnt. 1731/32 is dônn auf d' Ôwaisung vôm Firschderzbischóf zum gróssn Auszug vô 551 Laid kêmma. Dé Moastn vo déné san baialiche Familien gwén, dé unta Zrukklossung vô eanam Hob und Guat noch Óstpraissn emigriarn hom miassn. Bei einer Oawónazoi vô ebba 2.324 (dovo 2.223 bäualich) is dés a storcha Bluatvalust gwén vô dém si 's Toi in da Foigezaid nur mear schwaar dahóin sóitad.

D' Säkularisazión (1802) vôm gaistlichn Fürsterzbistum Soizburg (Aîsézzn vô am weitlichn Herrscha) und dé Grundentlostung (1846) hôm a grósse wirtschoftliche Nót in 's Toi broucht. Vô d' Wiarn vô d' Napóleónischn Kriag is 's Gróssoultói vaschónt bliem, wai 's Toi z' ogleeng gwén is. In da Fóigezaid sand d' Vadeanstméglichkaitn im Toi sear gring gwén. Viechazucht und Hóizwirtschoft hôm an grósstail vô d' Familien nur dirftig danäart, trózzdém is d' gônzjaarige Owôndarung nid gróss gwén. Zaidwais hod ma owa Vadeanstméglichkaitn aussahoib vôm Toi gsuachd. Haid'z'tog hod si owa d' Loog weesntlich vabessaschd und a beschaidena Wóistônd is aîzóng.

20. Joarhundaschd

[Werkeln | Am Gwëntext werkeln]

In da waidan Fóing hôm baide Weidkriag am Beginn vôm 20. Joarhundaschd tiafe Wundn hintalossn. Vij Laid hôm in d' Kriag ziang miassn und in Gróssoul houd a bittane Nót ghearscht. D' Leemsmittl sand knobb gwén und es hôm an Étla Orwaitskräft gfeid, dé as Lônd hättn bewirtschoftn kênna. Nur lôngsôm hod si Gróssoul vô dera Zaid dahóid.

durch d' Vakearsdaschliassung, Mótórisiarung und Technisiarung, hod ob 1960 a zuaneemate Owôndarung aus da Lôndwirtschoft aîgsézzt. Da Frémdnvakear, der in Gróssoul durch a Priwaatiniziativm aufbaut woun is, hod an wirtschoftlichn Aufschwung fir 's gônz Toi brouchd. Jedóch hod dés aa a grósse Ôfordarung an d' Gmoâvawoitung mid sich brochd. Es hôm naie Schuin, Stroussn und Sportôlong darichtt wern miassn. D' Kanaalisazión is ausbaud woun und da Flächnwidmungsplaan nai gstoitt woun. Am 17. Juno 1962 is Gróssoul zan Morkt dahóm und 5. Jou spaada sand d' Gróssoula Bergbôhnen grindt woun und da erschde Lift is darichtt woun. Ob 1971 is d' Frêmdnvakearswirtschoft sprunghoft ôgsieng. Da Zômmschluss mid 'm Gastoâna Toi und da Grindung vô da Schischauki Gróssoultoi-Dorfgastoâ hômd an Aufschwung fir d' gsômte Wirtschoft im Gróssoultoi aîgloatt. Dodurch hômd vij Vabessarungen vô da Infrastruktur vawirklicht wern kênna und es sand vij nótwêndige Aîrichtungen fir d' Beveikarung gschoffm woun.