Aidarkul
Aus Wikipedia
| Der Artikl is im Dialekt Owaöstareichisch gschrim worn. |
| Aidarkul | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| D'Küstn vum Aidarkul | |||||||
| Oigmoans | |||||||
|
|||||||
| Datn | |||||||
| Geografische Koordinatn: | Koordinaten: 40° 55' N; 66° 48' O 40° 55' N; 66° 48' O | ||||||
| Flächn: | 3000 | ||||||
| Seeläng: | 250 | ||||||
| Seebreadn: | 15 | ||||||
| Volumen: | 44.3 | ||||||
| Bsundaheitn: |
unåbsichtli künstli entstãndna See |
||||||
Da Aidarkul (usbekisch: Aydar Koʻl) is a duach menschlichs Eiwiakn entstãndena See im usbekischn Teu vu da Kisilkum-Wüstn. Da See håd bei ana Läng vu fåst 250 km und ana Broadn vu bis zu 15 km a Owaflächn vu ungefäa 3000 km² und is Teu vu am System vu Brackwåssaseen, des unbeåbsichtigt entstãndn is, weu si de Sowjets bei am Bewässarungsprojekt vaplant håm. Bis in'd Mittn vum 20. Joahundat woa's Tiaflãnd vu Arnasay, wo da See liegt, a trockene Såizpfãnn, wo si netta im Friahling åb und zua a kloana See büidt håd.
In da eastn Höiftn vu de 1960a-Joa is da Fluss Syrdarja aufgstaud woan und zeitgleich da Tschardarja-Bewässarungsdãmm baud woan, dea Schleisn håd, mid de ma Üwaschwemmungen kontrollian kãu. 1969 is so a greßare Üwaschwemmung kemma und weu de da Dãmm nimma dahåidn håd kina, san de Schleisn aufgmåcht woan. Desweng håm si im Tiaflãnd a poa Seen büit. Des wieda hoaßt, dass da See koan Åbfluss håd.
Seit 1969 wiad im Aidarkul rögimäßig Wåssa vum Syrdarja zuagleitt, wãun's Tschardarja-Reservoir d'Wåssamassn nimma dahåidn kãu. Mid da Zeid håd si de natialiche Senkn gfüid und am Schluss is da zweitgreßte See vu da Region (nåch de Restln vum Aralsee) s'Eagebnis gwen. 2005 san im Aidarkul gschätzte 44,3 km³ Wåssa gwesn.
Im Aidarkul san nåchhand mearare Fischåatn ausgsetzt woan, zum Beispüi Zanda, Braxn, Wöise, Karpfn, Rapfn und Sichling. Zwischn 1994 und 2001 san pro Joa zwischn 760 und 2000 Tonnen Fisch aus'm See ghoid woan. Nem da Fauna, de fia'd Kisilkum noamal is, findt ma am See aa mearare Åatn vu Wåssafegi, de vum Aralsee ummakemma san.
Da See liegt a weng åbseits vu de Oatschåftn, in da nähan Umgewung vum See lem zua Zeid um de 345 Familien oda 1760 Leid. De ruige Låg und de Möglichkeitn zum Fischn, Reitn auf am Kamöi und zum Schlåfn in ana Juatn in da Umgewung vum See san de Attrakzionen fia Leid, de duat hi roasn.