Assisi

Aus Wikipedia
Wexln zua: Navigation, Suach
Der Artikl is im Dialekt Soizburgarisch gschrim worn.
Assisi
s Wopm vo Assisi d' Flaggn vo Assisi
Basisdatn
Stoot: Italien
Region: Umbrien
Provinz: Perugia
Bezaichnung vo d'Aihoamischn: Assisiati/Assisiani
Eiwohna: 27.126 (2007)
Bevöikarungsdichtn: 131 Eiwohna/km²
Flächn: 186 km²
Koordinatn: 43° 4′ N, 12° 37′ O
Hächn: 424 m s.l.m.
Sunstige Datn
Postlaitzoi: 06081
Vurwoi: 075
ISTAT-Nummer: 054001
Schutzbatron: San Rufino
Autokennzaichn: PG (oide Nummerntofen)

Assisi (Latainisch: Asisium) is a Stod im italienischn Umbrien in da Nachn vo da Regionalhauptstod Perugia. Berümt is Assisi haid hauptsächlich ois Geburtsort vom hl. Fronz vo Assisi (aa hl. Fronziskus), da Gründer vo d' mindern Briader (haid: Fronziskaner oder Minoritn) und da hl. Klara, da Gründarin vom Klarissnordn.

s mittloiterliche Stodbüid mid da Stodmauer und Festungsruine Rocca Maggiore is no guad dahoidn und is im Joar 2000 in d' Listn vom UNESCO-Wöidkuiturerwe aufgnumma worn.

Gschicht[VE | Weakln]

Da Ort is vo d' Räma terrassnfärmig auf am Föisnrückn on da Westsaitn vom Monte Subasio darichtt worn. Aus rämischa Zaid findn se haid no de Stodmauern, s Forum (oder Morktblotz Piazza del Comune), a Theater, a Amfitheater und da Tempe vo da Minerva, der spader in d' Kirchn Sta. Maria sopra Minerva umbaud worn is.

Im Joar 545 is da Ort grässtntails vo d' Ostgotn zastärt worn, er is spader unter d' Herrschoft vo Lombardn kemma und is danoch d' Grofm vo Spoleto unterstöid worn.

Im Joar 1181/82 is da berümtaste Son vo da Stod, da hl. Fronz vo Assisi, do geborn worn.

Im Joar 1197, oiso drai Joar noch sainer Geburt auf'm Morktblotz vo Jesi, is da spaderne Koaser Friedrich II. in Assisi tauft worn.

Sengswiadigkaitn[VE | Weakln]

Innenosicht vo da Kirchn Sta. Maria Maggiore

Turistn wern vuroim vo d' Kirchn S. Francesco und Basilika Sta. Chiara, d' Grobstättn vom hl. Fronziskus und da hl. Klara ozong. Dodamid is Assisi a bedaitnder Püigaort vom Kristntum. Sengswert is aa d' fronziskanische Oasiadelai Eremo delle Caceri. Auf'm Weg durthi entspringt d' Quöin Fontemaggio, de in rämischer Zaid d' Stod mid Trinkwosser vasorgt hod.

De Dopekirchn S. Francesco, vo dera da Bau 1228 ogfonga hod (in drai Ewanen am westlichn End vo da Stod darichtt), is am 26. September 1997 bai am schwarn Erdbeem stork beschädigt worn. Viar Laid san do ums Leem kemma. De baim Erdbeem zum Tail beschädigtn wertvoin Freskn in da Ower- und Unterkrichn (umara 1300 ogfonga), de unter onderm vo Giotto di Bondone und Cimabue stomman, san mittlarawaile restauriart worn.

D' Basilika S. Francesco ghärt wia d' ondern fronziskanarischn Püigerstättn in Assisi said'm Joar 2000 zum Wöidkuiturerwe vo da UNESCO.

Da naiare Tail vo Assisi ligt am Fuass vom Berg um d' Kathedrale Sta. Maria degli Angeli umaradum, de d' klaane Porziunkula-Kapöin umschliasst, in dera da Fronziskus gstorm is. Sta. Maria degli Angeli is d' sibtgresste Kirchn vo da Wöid. In dera Kirchn hod 1986 und 2002 s Wöidgebetstreffm vo vüi religiöse Fiara stottgfundn.

Sta. Maria Maggiore[VE | Weakln]

D' Kirchn Sta. Maria Maggiore is aane vo d' öidasten Kirchn in Assisi. Zomm mi'm Bischofshaus beherrschts d' Piazza del Vescovado. D' Kirchn is auf d' Restln vo am rämischn Tempe darichtt worn, de no in da Krypta (vo da Vurgängerkirchn) zum seng san. D' Fassadn is sear schlicht ghoidn, gschmückt durch zwaa vertikale Lisenen und a zentrale Rosettn. D' Kirchn is bis 1039 d' Kathedraln vo Assisi gwesn. Do hod da Fronz vo Assisi d' Taufm dahoidn, im ogrenzadn Bischofshaus hod a 'n Vazicht auf oin irdischn Bsitz voizong.

Kathedrale S. Rufino[VE | Weakln]

Kathedrale S. Rufino

De Kathedrale S. Rufino is a Bischofskirchn de a wichtige Roin in da Gschicht vom Fronziskanerordn gspüid hod. Wia de hl. Klara 'n Fronziskus 1209 durt preding ghärt hod, is s' so ergriffm gwesn, dass sie iar aigane Berufung gspiart hod. Noch da Legende noch hod se aa s Wunder eraignet, dass da Fronziskus in da Kirchn predigt hom soi, wärnd er zur glaichn Zaid auf an fairing Wong in da Nähe vo da Kirchn Portiuncula, oanige Kilometer unterhoib vo Assisi gseng worn is (noch da Leemsbeschraiwung vo Tommaso da Celano, Vita I, Kap. XVIII).

D' Kirchn is im romanischn Stil darichtt worn, um d' Reliquien vom Bischof Rufinus vo Assisi, (am Märtirer vom 3. Joarhundert) z' wirding, de durt aufbewoart worn san. Da Bau hod 1140, noch d' Pläne vo Giovanni da Gubbio, ogfonga. Im Joar 1228, hod da Popst Gregor IX. 'n Oitor gwait, wiara zur Hailigsprechung vom Fronziskus in Assisi gwesn is. Da Popst Innozenz IV. hod d' gsomte Kirchn im Joar 1253 gwait.

Waiderne sengswerte Gebaide[VE | Weakln]

Waiderne sengswerte Gebaide in Assisi san:

  • s Santuario San Damiano (aussahoib vo d' Stodmauern)
  • d' Kirchn S. Maria sopra Minerva (on da zentralen Piazza del Comune gelegane Kirchn; Fassadn: remischa Portikus mid seggs Sailn)
  • d' Palazzi Comunali
  • d' Pinacoteca Comunale
  • s Oratorio di S. Franceso Piccolino
  • d' Chiesa S. Pietro (im 13. Joarhundert darichtt und im 19. Joarhudert renoviart). Rechteckige typisch romanische Fassadn mid drai Rosettn und drai Aigongsportale.
  • Sta. Maria di Rivotorto (zwaa km unterhoib vo Assisi; de 1854 baude Kirchn is iwa aner - rekonstruiartn - Hittn baud worn, in der se da Fronziskus um 1208 oder 1209 mid enge Midstraiter troffm hod und mid eana d' Ordnsregln festglegt hod).

Büidlgalarie[VE | Weakln]

Stodpartnerschoftn[VE | Weakln]

Mid Betlehem im Westjordanlond und San Francisco in d' USA bestet a Stodpartnerschoft.

Prominenz[VE | Weakln]

Im Netz[VE | Weakln]

 Commons: Assisi – Oibum mit Buidl, Videos und Audiodateien