Fliangschwammal
| Der Artikl is im Dialekt Münchnarisch gschrim worn. |
|
Amanita muscaria |
||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Fliangschwammal
in vaschiedane Gräßn. |
||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||
|
guit ois ned gfährdet
|
||||||||||||||||||
| Wissnschaftliche Eiteilung | ||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||
| Amanita muscaria (Linnaeus) Hook. |
Da Fliangschwammal (Amanita muscaria) is oana vo de giftign Schwammal aus da Gattung Amanita. Ea is a Narrnschwammal und hauptsächle psychoaktiv gifte, oiso ned ganz so schlimm wia sei Vawandta, da greane Knolle (Knojnblatllbuiz - Amanita phalloides) awa drotzdem ned harmlos.
Es gibt davo mehra aneakannte Varietädn (Variantn). Da Fliangschwammal im eingtlichn Sinn ist d' Varietät Amanita muscaria var. muscaria.
[drå werkln] Beschreibung
Da Fliangschwammal is 6 bis 20cm houch, sei Huad gleichmaßig rund mit am Duachmessa zwischn 6 und 15cm. De Haud aufm Huad is glatt und leichtad roud und mid reglmäßige weiße Warzn (Velum universale gnennt) punktlt. De Punktal kennan duachn Reng ogwaschn sei. Ganz junge Fliangschwammal san manchmoi ganz blass roud daß fast weiß wiaka. Da Huadrand is grieft. D'Lamäijn san Weiß, da Stui is reinweiß, trogt an ausdaund Ring und am Fuaß a Knoijn mid weiße Warznkränz. S'Fleisch is gschnittn unda da Huadhaud deitlich gäijb, sunst weiß.
De Variedätn kennan in de Farm zum Teil deitlich obweicha.
Vawechsln ko man roudn Fliangschwammal eigantle fast mid koam wega seine deitlich roudn Farb. Da oanzig eßbare war da Kaiserling ('Amanita caesarrea'), dens in Deitschland äissast säitn gibt (Obarheingebiet) awa dafüa häifig im Middlmeerraum . Da Kaiserling hod awa deitlich gäijwe Farbm an de Lamäijn und am Stui.
[drå werkln] Vabreitung und Fundoat
Da Fliangschwammal is in ganz Eiropa und Asien, bis nunta noch Sibirien, in Noadamerika und Sidafrika dahoam. Findn ko ma n unta Biakn oda, säitna im Nodlwoid unta Fichtn. Bsondas gean moga sauane Bödn.
[drå werkln] Nam
S easchte Moi eawähnt wead a ois Fungus muscarius vom Mönch Albertus Magnus. In manche Quäiin wead gsogt, daß dea Nam vo dem Brauch kimmt, den Schwammal in Muich und Zucka eigwoacht zum Fliang vagiftn heakummt. Andane Quäiin moanan daß dea Nam dohea kimmt weil ma im Mittloida üba Wahnsinnige gsogt hod sie san vo Fliang bsessn.
Andane Nam' füan Fliangschwammal san im Boarischn
- Narrnschwammal
- Fliangpüiz (hauptsächlich in Estareich)
- Fliangbüss (in Estareich)
- Floingpiiz oda Floingschwammal (Pongaurisch)
- Rabnbrot (germanischa Ursprung)
Oi de Nam moanan im oigemeina den roudn Fliangschwammal, oftmois a an jedn Schwammal mid Dupfn auf da Haum.
[drå werkln] Varietätn
Im Untaschied zum untaschiedlichn Nam bezeichnet ma de vaschiedena Variedätn. Vo de Fliangschwammal gibts mehrane o'eakonnte Variedätn, de in eanana Giftwiakung olle gleich san.
- Amantia muscaria var. muscaria
- is da roude Fliangschwammal im eingtlichn Sinn. Dea waggst in Middloiropa vom Juni bis in Winta nei. Ma siechtn hauptsächle vo Juli bis Oktoba.
- Amantia muscaria var. aureola
- is haifig ohne Floggn aufm Huad und hod a haitige Scheidn.
- Amanita muscaria var. formosa
- hod an oraschgäjbn Huad und ganz wenig göibe Floggn.
- Amanita muscaria var. regalis
- is da braune Fliangschwammal. Auf deitsch sogt ma dazua Königsfliegenpilz. Dea wead seid jingstm nimma ois eingständige Art, sondan aa ois Varietät gfüahd, er schaugt am Panthapuiz ('Amanita panthera'), dea awa weid giftiga is, sakrisch gleich. Obacht gem muaß ma bsondas bei de zwoa eßbarn, am Perlbuiz ('Amanita rubescens') oda m Graun Wuistlin ('Amanita spissa'), de am brauna Fliangschwammal recht ähnlich schaung.
[drå werkln] Legendn
Üban Fliangschwammal wean vui Sachan gsogt, de oadeitig ins Reich da Legendn ghean. So zum Beispui a des, daß ma mit am Huat davo, in Muich und Zucka eiglegt Fliang vagiftn ko, wos owa aso ned stimmt. De Viecha san zwar recht damisch, wachan aba noch ana Weile wieda auf. A de Aussog, daß de Hexn im Mittloida mit de Fliangschwammal a Zaubasoim heagstäit hättn, mit deras auf eahnane Besn fliang hom kenna is woih eha auf de narrische Wiakung vo dem Schwammal zruckzführn.
[drå werkln] Gift und Vawendung
[drå werkln] Enthoitne Gifte
Tatsach is, daß dea Schwammal giftig is und daß a zu de narrischen Schwammal zum zäihn is.
Es san de foigenden Gifte bis heid nochgwiesn:
- Ibutensaire: C5H6N2O4·H2O
- Muscimol: C4H6N2O2
- Muscazon: C5H6O4N2
- Bufotenin: C12H16N2
- Muscarin [C9H20NO2]+
Aussadem enthoit da Fliangschwammal no Muscaridin, Betalaine, Acetylcholin, Cholin, Trimethylamin, Amanitol, Xanthin, biogene Amine, Putrescin, Betain, Selen, Vanadium und ätherischs Öi.
Füa de Rauschzuaständ wean in da Hauptsach des Muscimol und de Ibutensaire vaantwoatle gmacht. As Muscarin (vgl. den wissnschaftlichn Nam), des in seina reina Foam an Menschn tobsichte macha ko, is a so wene drin, daß kaum a Roin spuit bei da Vagiftung.
[drå werkln] Giftwiakung
Noch na 1/2 bis 2 Stund kriagt ma an Rausch ois wia wenn ma zvui Schnaps drunka hät, wead narrisch aufdraht und wepsig (oda staad und melancholisch/traurig). Ma kriagt Krämpf in de Glieda, da Spoache lafft unkontrolliat und stark, a Engegfui in da Brust, ma schnauft se schwar, kriagt a Krämpf beim Schlucka, Durscht, nacha grimmigs Bauchwäh und starkn Duachfoi.
Nochm Rausch kimmts bei entsprechada Meng' unta Umständ zu am so diaffn Schlaf oda na Lähmung wobeis da Kreislauf zammbrecha ko, wos wiedarum zum Doud füahn ko. Manche Quäiinna ren davo, daß grod 5% vo olle Fliangschwammalvagiftungen an dödlichn Ausgang hom, andane behauptn, daß no gor koa dödliche Vagiftung de ois alloanige Uasach aufn Fliangschwammal zruckgang, dokumentieat worn sei. Bei fast olle Fliangschwammalvagiftungen gähts noch 2 Tog am Vagiftn wieda bessa.
[drå werkln] Vawendung
In da Homöopathie vawendt man bei Kopfwäh, Blosn- und Darmbeschwerdn und beim Tick. Ma kenntn do untam Nam Agaricus muscarius.
Ois Rauschmittl homs frühna mehra Vöika hergnomma, da Botanika G. Wasson vatritt sogar de Thesn, daß da Fliangschwammal des legendäre SOMA aus de Veden is, des de arischn Eiwandara voa 3500 Johr noch Indien brocht hom. Des is aba umstrittn.
Unumstrittn is, daß da Fliangschwammal in Sibirien und manche Teile vo Nordamerika heid no ois Rauschmittl gnomma wead. Trockned, kocht oda in Muich oda Vodka eigwoacht, sogor graucht, nemmans um an Rausch zum kriang oda, wanns Schamanen san, spirituelle Erfahrungen im Übabewusstsei zum macha. Da de wiaksama Gift duach d'Vadauung ned oda kaum zastöat wean, is des Gift a im Urin ausgschiedn no aktiv. Des wead nacha häifig an de ärman Leid vateilt, daß se de a an Rausch leistn kenna.
[drå werkln] Fliangschwammal in Kunst und Kuitua
Dea road-weißdupfde Giftschwammal is a beliebts Motiv in Kunst und Kuitua, speziell füa Kindabiacha, Fuim oda Computaspui. Rechts is a Buidl vo da "klassischn Foam", wia ma den Schwammal in da Kunst gern vawendt.
[drå werkln] In da Kunst
Ma hod in de Höhlen im Tassili n'Ajjer, Algerien, Buidln vo Schwammal gfundn, vo dene d Wissnschaft davo ausgäht, daß des Fliangschwammal san. In da Renaissance hom grod englische Maler des Thema mit in eanane Buidln mid einebaut und de Schwammal warn scho imma mid a Hauptgengstand vo romantische Märchendarstellungan.
Da Fliangschwammal is in vui illustrierde Kindabiacha oda Comics a wichtigs Element und dient oft ois Behausung füa kloane Lebewesn wia Zwerg, Elfen oda Schlümpf. A ois Zoagar füa an gsundn urtümlichn Woid in de Illustrationen wead der Schwammal gern vawendt.
Aa ois Beigab zu de Gartnzweag wead gean a Fliangschwammal dazuagem. In Fantasia, am Zeichntrickfuim vo Walt Disney vo 1940 is de berühmte Sequenz vo de danzadn Schwammal.
[drå werkln] In da Litaratua
In dem Gen-Technikkritschn Buach Wenzels Pilz[1] spuit de Art Amanita a große Roiin.
[drå werkln] Ois Glückssymbol
Da Fliangschwammal is newam Hufeisn und m vierblattrign Klääbladl oans vo de am häifigstn vawendn Glückssymbol. Ma find n auf Glückwunschkartn, Doatndekorationen oda ois kloane Bapierschwammal am Droht zu Sylvester füa'n Blumahofa. De Vawendung ois Glücksbringa wead auf de oidnordische Sagnwäid und mehrare Hexnlegendn zruckgführd.
[drå werkln] Beleg
- ↑ Bernhard Kegel, Verlag: Ammann (1997), ISBN 3-250-10336-5
[drå werkln] Literatur
- Wolfgang Bauer, Edzard Klapp, Alexandra Rosenbohm (Hrsg.): Der Fliegenpilz, Basel: AT-Verlag, 2000; jetzt bei Werner Pieper & The Grüne Kraft, Edition Rauschkunde, Löhrbach, ISBN 978-3-930442-60-7
- Andreas Bresinsky/Helmut Besl: Giftpilze – Ein Handbuch für Apotheker, Ärzte und Biologen. Wissenschaftliche Verlagsgesellschaft mbH Stuttgart 1985 ISBN 3-8047-0680-0
- René Flammer/Egon Horak: Giftpilze – Pilzgifte. Pilzvergiftungen. Ein Nachschlagewerk für Ärzte, Apotheker, Biologen, Mykologen, Pilzexperten und Pilzsammler. Schwabe, Basel, 2003. ISBN 3-7965-2008-1
- Clark Heinrich: "Die Magie der Pilze", Eugen Diederichs Verlag München, 1998. ISBN 3-424-01396-X
- Louis Lewin: Phantastica – Die betäubenden und erregenden Genußmittel – Für Ärzte und Nichtärzte. Volksverlag Linden 1980
- S. Ödmann: Försök, at utur Naturens Historia förklara de nordiska gamla Kämpars Berserka-gång. In: Kungliga Svenska Vetenskapsakademiens handlingar. 1784 Bd,. 5 S. 240-247.
- Christian Rätsch (Hrsg.): Das Tor zu inneren Räumen – Heilige Pflanzen und psychedelische Substanzen als Quelle spiritueller Inspiration – Eine Festschrift zu Ehren von Albert Hofmann. Medienexperimente Löhrbach 1996. ISBN 3-930442-10-8
- Wolfgang Schmidbauer, Jürgen Scheidt: Handbuch der Rauschdrogen, Fischer Taschenbuch Verlag 1999, ISBN 3-596-13980-5
- Bernhard van Treeck: Drogen- und Suchtlexikon, Berlin: Lexikon-Imprint-Verlag, 2004, ISBN 3-89602-221-0
- R. Gordon Wasson: Soma – Divine Mushroom of Immortality, Ethno-Mycological Studies 1, o. O.: Harcourt Brace Jovanovich, 1969 ISBN 0-15-683800-1
[drå werkln] Im Netz
| Commons: Fliegenpilz – Buidl, Videos und/oda Audiodatein |
- Informationen zur Giftigkeit
- Fliegenpilz. In: Erowid. (englisch)
- Totalsynthese von Muscimol
| Bittschee den Hiweis zu de Gsundheitsthemen beochtn! |