Fliangschwammal

Aus Wikipedia

Wechseln zua: Navigation, Suach
Der Àrtikl is im Dialekt „Münchnarisch“ gschriem worn.


Wikipedia:Wia ma a Taxobox liest
Wia ma a Taxobox liest
'Fliangschwammal'

Amanita muscaria

Fliangschwammal in vaschiedane Gräßn.
Fliangschwammal
in vaschiedane Gräßn.
Gfährdungsstatus
guit ois ned gfährdet
Wissnschaftliche Eiteilung
Reich: Schwamm (Fungi)
Untareich: Echte Schwammal
Abteilung: Hähane Schwammal
Klass: Ständaschwammal (Basidiomycetes)
Untaklass: Huadschwammal (Agaricomycetidae)
Oadnung: Blattlschwammal (Agaricales)
Familie: Dachschwammalartige (Amanitaceae)
Gattung: Wuistling (Amanita)
Årt: Fliangschwammal
Wissnschaftlicha Nam
Amanita muscaria
(Linnaeus) Hook.

Da Fliangschwammal (Amanita muscaria) is oana vo de giftign Schwammal aus da Gattung Amanita. Ea is a Narrnschwammal und hauptsächle psychoaktiv gifte, oiso ned ganz so schlimm wia sei Vawandta, da greane Knolle (Knojnblatllbuiz - Amanita phalloides) awa drotzdem ned harmlos.

Es gibt davo mehra aneakannte Varietädn (Variantn). Da Fliangschwammal im eingtlichn Sinn ist d' Varietät Amanita muscaria var. muscaria.

[dro werkln] Beschreibung

Da Fliangschwammal is 6 bis 20cm houch, sei Huad gleichmaßig rund mit am Duachmessa zwischn 6 und 15cm. De Haud aufm Huad is glatt und leichtad roud und mid reglmäßige weiße Warzn (Velum universale gnennt) punktlt. De Punktal kennan duachn Reng ogwaschn sei. Ganz junge Fliangschwammal san manchmoi ganz blass roud daß fast weiß wiaka. Da Huadrand is grieft. D'Lamäijn san Weiß, da Stui is reinweiß, trogt an ausdaund Ring und am Fuaß a Knoijn mid weiße Warznkränz. S'Fleisch is gschnittn unda da Huadhaud deitlich gäijb, sunst weiß.

De Variedätn kennan in de Farm zum Teil deitlich obweicha.

Vawechsln ko man roudn Fliangschwammal eigantle fast mid koam wega seine deitlich roudn Farb. Da oanzig eßbare war da Kaiserling ('Amanita caesarrea'), dens in Deitschland äissast säitn gibt (Obarheingebiet) awa dafüa häifig im Middlmeerraum . Da Kaiserling hod awa deitlich gäijwe Farbm an de Lamäijn und am Stui.

[dro werkln] Vabreitung und Fundoat

Da Fliangschwammal is in ganz Eiropa und Asien, bis nunta noch Sibirien, in Noadamerika und Sidafrika dahoam. Findn ko ma n unta Biakn oda, säitna im Nodlwoid unta Fichtn. Bsondas gean moga sauane Bödn.

[dro werkln] Nam

S easchte Moi eawähnt wead a ois Fungus muscarius vom Mönch Albertus Magnus. In manche Quäiin wead gsogt, daß dea Nam vo dem Brauch kimmt, den Schwammal in Muich und Zucka eigwoacht zum Fliang vagiftn heakummt. Andane Quäiin moanan daß dea Nam dohea kimmt weil ma im Mittloida üba Wahnsinnige gsogt hod sie san vo Fliang bsessn.

Andane Nam' füan Fliangschwammal san im Boarischn

  • Narrnschwammal
  • Fliangpüiz (hauptsächlich in Estareich)
  • Fliangbüss (in Estareich)
  • Floingpiiz oda Floingschwammal (Pongaurisch)
  • Rabnbrot (germanischa Ursprung)

Oi de Nam moanan im oigemeina den roudn Fliangschwammal, oftmois a an jedn Schwammal mid Dupfn auf da Haum.

[dro werkln] Varietätn

Im Untaschied zum untaschiedlichn Nam bezeichnet ma de vaschiedena Variedätn. Vo de Fliangschwammal gibts mehrane o'eakonnte Variedätn, de in eanana Giftwiakung olle gleich san.

Amantia muscaria var. muscaria
is da roude Fliangschwammal im eingtlichn Sinn. Dea waggst in Middloiropa vom Juni bis in Winta nei. Ma siechtn hauptsächle vo Juli bis Oktoba.
Amantia muscaria var. aureola
is haifig ohne Floggn aufm Huad und hod a haitige Scheidn.
Amanita muscaria var. formosa
hod an oraschgäjbn Huad und ganz wenig göibe Floggn.
Amanita muscaria var. regalis
is da braune Fliangschwammal. Auf deitsch sogt ma dazua Königsfliegenpilz. Dea wead seid jingstm nimma ois eingständige Art, sondan aa ois Varietät gfüahd, er schaugt am Panthapuiz ('Amanita panthera'), dea awa weid giftiga is, sakrisch gleich. Obacht gem muaß ma bsondas bei de zwoa eßbarn, am Perlbuiz ('Amanita rubescens') oda m Graun Wuistlin ('Amanita spissa'), de am brauna Fliangschwammal recht ähnlich schaung.

[dro werkln] Legendn

Üban Fliangschwammal wean vui Sachan gsogt, de oadeitig ins Reich da Legendn ghean. So zum Beispui a des, daß ma mit am Huat davo, in Muich und Zucka eiglegt Fliang vagiftn ko, wos owa aso ned stimmt. De Viecha san zwar recht damisch, wachan aba noch ana Weile wieda auf. A de Aussog, daß de Hexn im Mittloida mit de Fliangschwammal a Zaubasoim heagstäit hättn, mit deras auf eahnane Besn fliang hom kenna is woih eha auf de narrische Wiakung vo dem Schwammal zruckzführn.

[dro werkln] Gift und Vawendung

[dro werkln] Enthoitne Gifte

Tatsach is, daß dea Schwammal giftig is und daß a zu de narrischen Schwammal zum zäihn is.

Es san de foigenden Gifte bis heid nochgwiesn:

  • Ibutensaire: C5H6N2O4·H2O
  • Muscimol: C4H6N2O2
  • Muscazon: C5H6O4N2
  • Bufotenin: C12H16N2
  • Muscarin [C9H20NO2]+

Aussadem enthoit da Fliangschwammal no Muscaridin, Betalaine, Acetylcholin, Cholin, Trimethylamin, Amanitol, Xanthin, biogene Amine, Putrescin, Betain, Selen, Vanadium und ätherischs Öi.

Füa de Rauschzuaständ wean in da Hauptsach des Muscimol und de Ibutensaire vaantwoatle gmacht. As Muscarin (vgl. den wissnschaftlichn Nam), des in seina reina Foam an Menschn tobsichte macha ko, is a so wene drin, daß kaum a Roin spuit bei da Vagiftung.

[dro werkln] Giftwiakung

Noch na 1/2 bis 2 Stund kriagt ma an Rausch ois wia wenn ma zvui Schnaps drunka hät, wead narrisch aufdraht und wepsig (oda staad und melancholisch/traurig). Ma kriagt Krämpf in de Glieda, da Spoache lafft unkontrolliat und stark, a Engegfui in da Brust, ma schnauft se schwar, kriagt a Krämpf beim Schlucka, Durscht, nacha grimmigs Bauchwäh und starkn Duachfoi.

Nochm Rausch kimmts bei entsprechada Meng' unta Umständ zu am so diaffn Schlaf oda na Lähmung wobeis da Kreislauf zammbrecha ko, wos wiedarum zum Doud füahn ko. Manche Quäiinna ren davo, daß grod 5% vo olle Fliangschwammalvagiftungen an dödlichn Ausgang hom, andane behauptn, daß no gor koa dödliche Vagiftung de ois alloanige Uasach aufn Fliangschwammal zruckgang, dokumentieat worn sei. Bei fast olle Fliangschwammalvagiftungen gähts noch 2 Tog am Vagiftn wieda bessa.

[dro werkln] Vawendung

In da Homöopathie vawendt man bei Kopfwäh, Blosn- und Darmbeschwerdn und beim Tick. Ma kenntn do untam Nam Agaricus muscarius.

Ois Rauschmittl homs frühna mehra Vöika hergnomma, da Botanika G. Wasson vatritt sogar de Thesn, daß da Fliangschwammal des legendäre SOMA aus de Veden is, des de arischn Eiwandara voa 3500 Johr noch Indien brocht hom. Des is aba umstrittn.

Unumstrittn is, daß da Fliangschwammal in Sibirien und manche Teile vo Nordamerika heid no ois Rauschmittl gnomma wead. Trockned, kocht oda in Muich oda Vodka eigwoacht, sogor graucht, nemmans um an Rausch zum kriang oda, wanns Schamanen san, spirituelle Erfahrungen im Übabewusstsei zum macha. Da de wiaksama Gift duach d'Vadauung ned oda kaum zastöat wean, is des Gift a im Urin ausgschiedn no aktiv. Des wead nacha häifig an de ärman Leid vateilt, daß se de a an Rausch leistn kenna.

[dro werkln] Fliangschwammal in Kunst und Kuitua

De klassische Fliangschwammalfoam wia mas meistns in da Kunst otrifft.
De klassische Fliangschwammalfoam wia mas meistns in da Kunst otrifft.
Schlumpf-Schwammalhaus in am Freizeitpark
Schlumpf-Schwammalhaus in am Freizeitpark
Grimmig dreischaugada Gartnzweag mit am Fliangschwammal in da Hand.
Grimmig dreischaugada Gartnzweag mit am Fliangschwammal in da Hand.

Dea road-weißdupfde Giftschwammal is a beliebts Motiv in Kunst und Kuitua, speziell füa Kindabiacha, Fuim oda Computaspui. Rechts is a Buidl vo da "klassischn Foam", wia ma den Schwammal in da Kunst gern vawendt.

[dro werkln] In da Kunst

Ma hod in de Höhlen im Tassili n'Ajjer, Algerien, Buidln vo Schwammal gfundn, vo dene d Wissnschaft davo ausgäht, daß des Fliangschwammal san. In da Renaissance hom grod englische Maler des Thema mit in eanane Buidln mid einebaut und de Schwammal warn scho imma mid a Hauptgengstand vo romantische Märchendarstellungan.

Da Fliangschwammal is in vui illustrierde Kindabiacha oda Comics a wichtigs Element und dient oft ois Behausung füa kloane Lebewesn wia Zwerg, Elfen oda Schlümpf. A ois Zoagar füa an gsundn urtümlichn Woid in de Illustrationen wead der Schwammal gern vawendt.

Aa ois Beigab zu de Gartnzweag wead gean a Fliangschwammal dazuagem. In Fantasia, am Zeichntrickfuim vo Walt Disney vo 1940 is de berühmte Sequenz vo de danzadn Schwammal.

[dro werkln] In da Litaratua

In dem Gen-Technikkritschn Buach Wenzels Pilz[1] spuit de Art Amanita a große Roiin.

[dro werkln] Ois Glückssymbol

Da Fliangschwammal is newam Hufeisn und m vierblattrign Klääbladl oans vo de am häifigstn vawendn Glückssymbol. Ma find n auf Glückwunschkartn, Doatndekorationen oda ois kloane Bapierschwammal am Droht zu Sylvester füa'n Blumahofa. De Vawendung ois Glücksbringa wead auf de oidnordische Sagnwäid und mehrare Hexnlegendn zruckgführd.

[dro werkln] Quäiin, Litaratua und Omerkungen

  1. Bernhard Kegel, Verlag: Ammann (1997), ISBN 3-250-10336-5
Bitte beåchtns 'n Hîweis zu dé Gsundheitsthemen!
Persönliche Werkzeuge