Westmittlboarisch

Aus Wikipedia
(Weidergloatt voh Westmittelbairisch)
Wexln zua: Navigazión, Suach
Der Artikl is im Dialekt Westmittlboarisch gschrim worn.
Da Boarische Sprochraum

Wesdmiddlboarisch is de Ard, boarisch zun ren, wia ma's in Owabayern, Nidabayern und in Regiona vo Owaesdareich, Soizbuag und im Woid- und Mostviadl vo Niedaöstareich duad.

[drå werkln] Wesdmiddlboarisch in Owabayern

  • S' deidsche Woad "an" is z' Owabayern "o"
  • Des meagt ma ab und zua aa bei Stejn in am andan Woad, wo "an" voakema ko:
  • Aa grammadikalisch hod ma do a bor Eingheiddn (Boarische Grammatik)

Sondaforman in Sidostobabayern

+sågt ma statt: vui, Buid, Spuin, wuid = vej, Bejd, Spejn, wejd, wia in Tein vo Niedabayern

+ sågt ma statt: vui, Buid, Spuin, wuid = vii, Biid, Spiin, wiid

+ då wern aa Weartda mit da Siibn "ur" zua "ui" , Wia zum Beispii: kurz zua kuiz und durch werd zua duich...

+ aa wia vo Teil in Niedabayern und im Innviartl, werd ar zua oa, wia bei schwarz zua schwoarz...


+ A Bsondaheit im Cheamgau, Rupertiwinke, Reichahoi, Berchtsgoan, am Soizburgaland unda am westlichn Soizkammaguat is de oftvawendde Siim "ei" statt "al", wia bei Vor Nåch -und Hausnåman: Seppei, Hansei, Marei, Huabei, Moarei, Miinei... wia aa bei Sachan und Leit: Bergei, Dirnei, Mandei...

[drå werkln] Wesdmiddlboarisch (Niadabayern, Obaesterreich, Flachgau, Woid- und Mostviadl)

  • im greeßdn Tei va Niedabayern (Straubing, Deggendorf), im Boarischen Woid und am untern Inn und im westmittlboarischen Sprochgebiet va Esterreich sogd ma zum deidshn Laud "an" "â":
    • Wer kann,der kann - Wea kâ, dea kâ
  • Im Noadn vo Nidabayan songs zwa "o" zu "an", dafia songs koa wesdmiddlboarisch gfabds a sundan oa: * Gâddn=Goaddn
  • schwâz=schwoaz
  • Letzdane Regl mit "oa" schdadd "a" guid a fia's Innviadl
  • Im westlichn Niadaresterreich, in de gressan Steedt und in große Teile vom Land Soizbuag meagd ma scha, wia as Wesdmiddlboarisch in Osdmiddlboarische iwagäd:(Soizbuaga Land eha Omb, Obaesderreich eha Wmb)
  • "aa" is zwa nu "oa": * broad stod braad
  • gloa stod glaa
  • owa es is de wesdmiddlboarische Veabendung scha weggfoin:
    • mochn stod macha/mocha
    • kaufm stod kaffa/kauffa (a nach f- sogt ma heid nur no in Bayern und im Müi- und Woidviadl)

Ois des guid freile ned fia Stedt, wei ma do nia song ka, vo weicham Teil vom boarischn Sprochraum de jeweilige Stodt beeinflussd wiad. A bo Beischbui:

In manchane Stedt wia voa oim in Minga weadt fast nua no hochdeitsch gred.

Nu wichdige Regln fiad Ausschbroch/"L-Vokalisierung":

Sidlichs Niadabayern, Innviadl, Owabayern:

  • -ui:
    • schbuin
    • vui
    • Des guidt

Reodoi, Boarischa Woid, Innviadl, Chiemgau:

  • -êi (bzw. -öi):
    • schbêîn
    • vêi
    • Des gêydt

Rupertiwingge, Beachtsgona Lond:

  • -ii:
    • schbiin
    • vii
    • Des giit

Muidoafa Raum sowia Flachgau (Soizburg):

  • -oi:
    • schnêi = schnoi
    • gêîb = goib
    • d'Hêifdn = d'Hoifdn

De Meglichkeid as boarische -oi zun bedona is grod in a bo Regiona vo Owabayern ible.

Persénlichs Werkzeig
Nåmensraim

Varianten
Akziónen
Navigazión
Midorwat
Hüif
Werkzeigkistn