Zum Inhalt springen

Angloamerikanisches Maßsystem

Aus Wikipedia

S angloamerikanische Maßsystem hod sein Uasprung in ejtan englischn Systemen und is vor da Eifiarung vom metrischn System aa in ondan Commonwealth-Stootn vawendd worn (Imperiales System vo 1824).

Im 19. und 20. Joarhundat is dees angloamerikanische Maßsystem im Vaeinigtn Kinireich und seine Kolonien sowia in de USA offiziej vawendd worn. Großbritannien hod si 1973 vapflichd, dees traditioneje Maßsystem zugunstn vo ana eiropaweit oaheitlichen Systematik, am metrischn System, afzgem. Damit de Umstejung ealeichtad wead, soitn im Vaeinigtn Kinireich bis uaspringle 2010 boade Maßsysteme parallej vawendd wean. De Ausnohmeregelung is 2007 in a unbefristete umgwandln worn. De Umstejung afs metrische System in im UK auf hefigtn Widastand gstossn. So umara is aa de Situation in Irland, Kanada, Indien, Malaysia, Australien und Neiseeland. In de USA is s angloamerikanische Maßsystem in da Variantn vo de customary units (wo af ana historischn Form vom britischen Maßsystem beruht) no imma voi gebraichle.

Beispui fia wichtige und haife vawendde Maßoaheitn vo de agloamerikanischn Maßsysteme san: Zoi (inch), Fuass (foot), Schritt (yard), Mein (mile), „militearische Seemein“ (nautical mile (admiralty)), Unzn (ounce), Pfund (pound), Stoa (stone), Flissigunzn (fluid ounce), Pint (pint), Quart (quart), Gallone (gallon). De Oaheitn san im Laff vo da Gschicht untaschiedlich definiat worn. Draus ham si a Untaschiede zwischn englischn und US-amerikantischen Variantn vo de Oaheitn entwicklt.

Oaheitn fia de Leng

[Werkeln | Am Gwëntext werkeln]

Formezeichn vo da Leng: l oda s Zammahang vo de englischn Lengamaß zuaeianda

Maß fia de Leng
OaheitBoarischAbk.GressMeta
inch Zoiin., ″ 0,025 4
foot Fuassft., ′12 inch0,304 8
yard Schrittyd.3 feet0,914 4
(statute) mile Meilnmi., m.8 furlong
1760 yard
5280 feet
1.609,344
league Wegstundlea., l.3 mile4.828,032
link Kettngliedli., l., lnk.0,04 rod
7,92 inch
0,201 168
rod, pole, perch Ruadnrd., p.198 inch5,029 2
chain, (acre-breadth) Kettn(leng)ch.4 rod20,116 8
furlong Ochtlmein, Fuachnlengfur.10 chain201,168
Nautik
OaheitBoarischAbk.GressMeta
fathom Fodn (fia Lotung), bzw. Klaftafm., fth.6 feet1,828 8
shackle (UK), shot (US)   15 fathom27,432
cable (length) Kabe(leng)cbl.100 fathom182,88
110 sea mile185,2
nautical mile (admiralty)
sea mile (admiralty)
bis 1929/1954
Seemein (Admirals-Seemein)nm (adm), sm6080 feet1.853,184
nautical mile
sea mile
ab 1929/1954
Seemein NM 1.852
nautical/sea league  nl.3 sea mile5.559,552
Sunstige, sejtane, oida, spezialisiate Moße
OaheitBoarischAbk.GressMeta
twip  twp.11440 inch17,6 µm0,000 017 638 m
mil (US), thou (UK)   11000 inch25,4 µm0,000 025 4 m
mickey   1200 inch127 µm0,000 127 m
calibre Kalibacal.1100 inch254 µm0,000 254 m
point Punktpt.172 inch353 µm0,000 352 77 m
(shoe) ounce   164 inch397 µm0,000 396 875 m
(shoe) iron   148 inch529 µm0,000 529 16 m
line Linieln112 inch2,12 mm0,002 116 m
barleycorn (Geaschtnkorn) 13 inch8,47 mm0,008 46 m
digit, nailfoot Finga 34 inch1,91 cm0,019 05 m
finger (breadth) Finga 78 inch2,22 cm0,022 225 m
stick   2 inch5,08 cm0,050 8 m
nailyard Nogl 3 digit5,72 cm0,057 15 m
palm Hand(-flechn) 3 inch7,62 cm0,076 2 m
hand, (palm width) Handbroad 4 inch1,02 dm0,101 6 m
shaftment (kloane) Spann 6 inch1,52 dm0,152 4 m
span (grosse) Spann 3 palm2,26 dm0,226 2 m
quarter Viadlyard ¼ yard2,26 dm0,226 2 m
cubit   18 inch4,57 dm0,457 2 m
pace (US), step (UK) Schritt 2½ feet7,62 dm0,762 m
ell Elle 45 inch1,14 m1,143 m
grade, geometric pace (Doppe-)Schritt 2 pace1,52 m1,524 m
rope Sei 20 feet6,10 m6,096 m
skein   120 yard1,10 hm109,728 m
spindle (Spindl) 120 skein13,2 km13 167,36 m

Skizzn vo de Lengamoß, wo afn menschlichn Keapa zruckgenga

De ogebanan chain und link san sogenennte Gunter’s measurement, danem gibts aa no s Ramsden’s oda Engineer’s measurement (Ingenieursmoß):

Ramsden- oda Ingenieurssystem
OaheitDeitschAbk.GressMeta
link (Kettn-)Gliedlnk.1 foot3,05 dm0,304 8 m
chain Kettn(leng)ch.100 feet3,05 dam30,48 m

Flechnoaheiten

[Werkeln | Am Gwëntext werkeln]

Formezeichn vo da Flechn: F, A

De wichtigste bsundare Flechnoaheit is da acre,wo 1 furlong × 1 chain (oda am Fejdstroafn vo 1 × 0,1 furlong) entspricht. Dees san 40 rods × 4 rods oda 10 square chains, damit 10·222 = 4840 square yards = 4047 m2; 640 acres eagebm a square mile. Beochtn muass ma owa, dass dena Gressn in de USA i. d. R. weida afn survey inch basian, oisa a wengal gressa san (zwoate Ogob).

Flechn
OaheitBoarischAbk.GressQuadratmeta
circular mil/thou  circ.mil¼·π mil20,000 000 000 506 707 m2
square mil/thou  sq.mil1 mil20,000 000 000 645 16 m2
circular inch Kreiszollcirc.in.¼·π inch20,000 506 707 479 164 m2
square inch Quadratzollsq.in.1 inch20,000 645 16 m2
square foot Quadratfußsq.ft.1 foot2 = 144 inch20,092 903 04 m2
square yard  sq.yd.1 yard2 = 9 ft20,836 127 36 m2
square   100 feet29,290 304 m2
square rod
square perch
square pole
Quadratruadnsq.rd.1 rod2 = 30,25 yd225,292 852 64 m2
board  bd.1 inch × 1 foot0,007 741 92 m2
cord Faden 192 board = 16 ft21,486 448 64 m2
rood Viadlmorgenro.¼ acre1 011,714 105 6 m2
acre Morgn, Fejd, Jocha., ac.160 rod24 046,856 422 4 m2
square mile Quadratmeinsq.mi.1 mile2 = 640 acre2 589 988,110 336 m2
square rod
square perch
Ruadn1 rod225,292 953 811 714 m2
acre Moren160 rod24 046,872 609 874 m2
homestead (Heimstott)¼ section647 499,617 579 5 m2
section (Sektion)1 survey mile22 589 998,470 319 5 m2
township (Gmoa)36 section93 239 944,931 502 m2

De anglsaxische hide ko stott 100 aa 120 acre fossn und wor nia a echte Flechnoaheit, sundan eha a abstrakte Besitzschreiwung fia de Steiafestlegung. A yardland wor moastns a viadl hide und hod 15 bis 80 acres umfossn kina. De oide boarische Hufm oda Hubm is vawandd und aa so variabl. Ogem san de Gressn, wo heit in England no umgangssprochlich drunta vastondn wean.

Oide englische Landmaß
OaheitBoarischAbk.GressQuadratmeta
yardland, virgate  30 acre12,1 ha121 405,692 672 m2
hide Hufm, Hubm100 acre40,5 ha404 685,642 240 m2
barony  40 hide16,2 km216 187 425,689 600 m2

Formezeichn vo da Massn: m Zammahang vo de englischn Gwichda

De Grundoaheit vom englischn Gwichdasystem, wo uaspringle aus Frankreich kimmt is dees pound (Avoirdupois), wo seit 1960 in de USA, Kanada und UK oaheitle af 453,59237 g festglegt is. Dees friare britische Pfund wor mit 453,592338 g 32 µg oda 0,000007 % leichta wia dees 1893 definiate nordamerikanische Pfund, dees wo etz am aktejn entspricht.

Danem existiat im Münz- und Edlmetoiwesn dees Troy-System mit am Pfund, wo 5760 stott 7000 grains schwaa is, und bis ins 19. Joahundat (UK Medical Act vo 1858) a Apothekasystem, wo emfois dees leichtare pound (Troy) za 12 ounces, owa scruple und dram stott pennyweight gnutzt hod.

Englische Gwichda
OaheitBoarischAbk.GressGramm
grain Gran, Korngr. 64,8 mg0,064 798 910 g
Handlsgwichda, Avoirdupois
dram Drachmedr.116 ounce1,77 g1,771 845 195 312 500 g
ounce, ugs. lid Unzeoz.116 pound28,35 g28,349 523 125 g
pound Pfun]lb., pd., #, lbm.7000 grain4,54 hg453,592 370 g
short Avoirdupois
quarter Viadlzentna ¼ hundredweight11,3 kg11 339,809 250 g
[hundredweight, cental Zentnacwt.100 pound45,4 kg45 359,237 g
ton TonneT., to.20 hundredweight0,907 t907 184,74 g
long Avoirdupois
stone Stoast.14 pound6,35 kg6 350,293 180 g
quarter Viadlzentnaqu., qr. l.2 stone12,7 kg12 700,586 360 g
hundredweight Zentnacwt.4 quarter50,8 kg50 802,345 44 g
ton TonneT., to.20 hundredweight1,02 t1 016 046,908 8 g
Münzgwichda, Troy
pennyweight Pfenniggwichddwt.24 grain1,56 g1,555 173 840 g
ounce Feinunznoz., tr.oz., oz.t.20 pennyweight3,11 dag31,103 476 800 g
pound Troy-Pfundlb., tr.lb., lb.t.12 ounce3,73 hg373,241 721 600 g
Apothekergwichda, apothecaries, bis 1858
scruple Skrupels., s.ap.20 grain1,30 g1,295 978 200 g
dram Drachme, Quentchendr., dr.ap., ap.dr.3 scruple3,89 g3,887 934 600 g
ounce Feinunznoz., oz.ap., ap.oz.8 drams = 1 troy ounce3,11 dag31,103 476 800 g
pound Troy-Pfundlb., lb.ap., ap.lb.12 ounces = 1 troy pound3,73 hg373,241 721 600 g
Ingenieurtechnik
slug 1 lbF·s2/ft32,174048 lb14,6 kg14,593 902 937 2 kg

Nua dees hundredweight und dees stone gibts aa im normaln, »longan« englischn Gwichdasystem (s.o.).

Woigwichda
OaheitBoarischAbk.GressGramm
clove, nail   7 pound3,18 kg3 175,146 590 g
stone  st.2 clove6,35 kg6 350,293 180 g
tod   2 stone12,7 kg12 700,586 360 g
hundredweight Zentnercwt.4 tod50,8 kg50 802,345 440 g
wey, weight   158 hundredweight82,6 kg82 553,811 340 g
sack Sack 2 wey165 kg165 107,622 680 g
last Last 12 sack1,98 t1 981 291,472 160 g

De Oaheit „bushel“ ois Maß fia de Bestimmung vo oana Troadmenge wor uaspringle a reins Volumenmaß. Seitm 19. Joarhundat is de Oaheit a equivalents Massnmaß. Wei de Feichtigkeit ba am Troad a grosse Roin spuit, is je noch Feichtigkeitsghoit dees Gwichd vo am "bushel" untaschiedlich hoch.

Amerikanische Troadmaß
OaheitBoarischAbk.Gress (und Feichte)Kilogramm (und Feichte)
bushel (corn) Scheffe (Mais) 56 pound at 15,5 %25,401 172 720 kg bei 15,5 %
bushel (rye) Scheffe (Roggn) 56 pound at 14,0 %25,401 172 720 kg bei 14,0 %
bushel (wheat) Scheffe (Woaz) 60 pound at 13,5 %27,215 542 200 kg bei 13,5 %
bushel (soybean) Scheffe (Sojabohna) 60 pound at 13,0 %27,215 542 200 kg bei 13,0 %

Fia weidane Troad-Oartn san de Weate im Netz do z findn: Hoamseitn vo da North Dakota State University.

Formezeichen vo da Zeit: t

De oanzige englische Zeitoaheit, wo heitzdog in Großbritannien und Australien oft (in de USA sejten) vorkimmt, is fortnight (aus »fourteen nights«), zan Beispui ba zwoawechentlichn Fernsengprogramm.

Englische Zeitoaheitn
OaheitBoarischAbk.GressSekundn
ounce (Unzn) 112 moment 7,5 s
moment (Moment) 140 h1,5 min90 s
bell (Glockn) 18 watch30 min1800 s
watch (Woch) 4 h240 min14,400 ks
sennight   1 Woch7 Dog604,800 ks
fortnight   2 Wocha14 Dog1,209 600 Ms

Formezeichn vo da Temparatur: T oda θ

Traditionej is im englischn Sprochraum de Temparaturskala vo Fahrenheit meara vabroadd ois wia de vo Celsius. Sie untascheidn si im Ofangspunkt

0 °C = 32 °F = 273,15 K,
0 °F = −1779 °C = - 17,78 °C = 255,37 K

und in da Gress vo am Grad (Temparaturdifferenz), wo owa in oana oafochn linearn Beziahung miteinanda stengan:

1 °F = 59 °C = 59 K.

Analog zua Kelvin-Skala wead in da Wissenschoft aa de Rankine-Skala gnutzt.

Ogloadde Oaheitn

[Werkeln | Am Gwëntext werkeln]

Gschwindigkeit

[Werkeln | Am Gwëntext werkeln]

Formezeichn vo da Gschwindigkeit: v

Englische Gschwindigkeitsoaheitn
OaheitBoarischAbk.Gresskm/hm/s
knot Knotnkn, nm/h1 sm ÷ 1 h1,852 km/h0,514 4444 m/s
Admiralty knot Knoten (Admiralsknotn)kn, nmadm/h1 smadm ÷ 1 h1,853 184 km/h0,514 77¯3 m/s
mile per hour Meiln pro Stundmph, mi/h1 mi ÷ 1 h1,609 344 km/h0,447 040 m/s
foot per second Fuss pro Sekundfps, ft/s1 ft ÷ 1 s1,097 280 km/h0,304 800 m/s

Mit da internationein Seemein sinkt a Knotn bloos um 1,184 m/h oda 329 µm/s.

Formezeichn vo da Kraft: F

Kraftoaheitn
OaheitBoarischAbk.GressNewton
pound-force Pfundlbf, lbF1 pound · gN (Foibeschleinigung) = 196 133 ÷ 6096 lb·ft/s24,45 N4,448 221 615 260 500 kg·m/s2
poundal  pdl1 lb·ft/s21,38 dN0,138 254 954 376 kg·m/s2

In da Umgangssproch foit de Untascheidung zwischn pound und pound-force (wia ba "Kilogramm" za "Kilopond") haife untan Tisch; de Definition is aa ned offiziej. Danem is in da easchtn Hejftn vom 20. Joarhundat a technisches Pfund-Fuß-Sekund-System eigfiaht worn, wo pound ie Kraftoaheit is und de Massnoaheit slug hoasst. S poundal gibts mindastens seit 1879.

Formezeichn vom Druck: p

Druckoaheitn
OaheitBoarischAbk.GressPascal
pound-force per square inch PSIpsi, lbF/in21 pound-force ÷ 1 inch26,89 kPa6 894,757 293 168 370 kg/m·s2
pound-force per square foot lbF/ft21 pound-force ÷ 1 foot247,9 Pa47,880 258 980 336 kg/m·s2
poundal per square foot pdl/ft21 poundal ÷ 1 foot21,49 Pa1,488 163 943 570 kg/m·s2
torr, mmHg Torr, Millimeta QuecksuibasainmmHg, mmHg1760 atm = 101 325 ÷ 760 Pa1,33 hPa133,322 368 kg/m·s2
inch mercury Zoi QuecksuibasaininHg, inHg25,4 mmHg3,39 kPa3 386,388 157 894 730 kg/m·s2

Formezeichen vo da Energie: W oda E

Energieoaheitn
OaheitBoarischAbk.GressJoule
calorie (15 °C) Kaloriecal, cal151 g H2O @ 1 atm, 14,5→15,5 °C4,186 J4,185 5 kg·m2/s2
Calorie (15 °C) KilokalorieC, kcal1000 calorie4,186 kJ4 185,5 kg·m2/s2
British thermal unit  Btu, BTU1 pound H2O, 63→64 °F ~= 778 ft·lbF1,055 kJ 
therm   100 000 Btu105,5 MJ 
quad   10 000 000 000 therm1,055 EJ 

Nebm da 15-Grad-Kalorie gibts no a poar weidane. Dees quad bedeidd quadrillion BTU, wo de amerikanische Quadrilliong moant is, oisdann 1015 BTU.

Formlzeichn vo da Leistung: P

Leistungsoaheitn
OaheitBoarischAbk.GressWatt
manpower Mosteakn 1/10 horsepower7,46 daW74,569 987 158 227 kg·m2/s3
horsepower Pfeadlsteaknhp, BHP550 lbF·ft/s = 550 · 196 133 ÷ 6 096 lb·ft2/s37,46 hW745,699 871 582 270 kg·m2/s3

De deitsche Pfeadlsteakn is ois 75 kp·m/s definiat und mit 735,498 750 Watt a wengal kloana ois wiar de britische horse power; se wead mangmoi ois metric horsepower, oisdann metrische Pfeadlsteakn, bezeichnet.

Formezeichn vom Drehmoment: M

OaheitBoarischAbk.GressNewtonmeter
foot-pound Pfundfuasslb-ft, lbF·ft1 lbF · 1 ft1,36 N·m1,355 817 948 331 400 4 kg·m2/s2
inch-pound lb-in, lbF·in1 lbF · 1 in = 1/12 lb-ft1,13 dN·m0,112 984 829 027 616 7 kg·m2/s2
inch-ounce oz-in, ozF·in1 ozF · 1 in = 1/192 lb-ft7,06 mN·m0, 007 061 551 814 226 kg·m2/s2

Kroftstoffvabrauch

[Werkeln | Am Gwëntext werkeln]

Streckenbezogena Kroftstoffvabrauch: Ba Foarzeign wead im metrischen Mossystem dee Kroaftstoffmenge (in Litan) ogebm, wo pro 100 km Strecknläng vabraucht wead. Im angloamerikanischen Mossystem wead da umgekeate Bezug heagstejt. Do wead de Strecknläng (in Mein) ogebm, wo mit oana Gallon Kroftstoff zruckglegt wean ko.

Amerikanische und Britische Kroftstoffvabrauchsoaheitn
OaheitBoarischAbk.GressUmrechnungsfaktor
miles per gallon Mein pro Gallonempg, MPG, mi/gal1 mile/gallon (US)235,214 583 3 cl/kmgal/mi
miles per gallon Mein pro Gallonempg, MPG, mi/gal1 mile/gallon (UK)282,480 936 3 cl/kmgal/mi