Cheamsee

Aus Wikipedia

Wexln zua: Navigation, Suach
Der Artikl is im Dialekt Obaboarisch gschriem worn.


Cheamsee
"S'boarische Meer"
Oigmoans
Geografische Log: Oipmvorland
Zuafliss: Tirola Achn, Prean
Obfliss: Oiz
Grässane Städt am Uafa: Prean am Cheamsee, Seebruck, Cheaming
Grässane Städt in da Gengd: Traunstoa
Datn
Hächn iwan Meeresspiagl: 518,19 m ü. NN
Flächn: 79,9 km²
Volumen: 2,04784 km³
Grässte Diafn: 72,7 m
(Stand: Mai 2005)
"Unschuidige-
Kinda-Gruam
"
Durchschnittliche Diafn: 25,6 m
Bsundaheitn:

zwoatgressta innadeitscha See

An Cheamsee (hochdeitsch:Chiemsee) hoaßd ma’r aa as „boarische Meer”. Er ligd so um de 25 Kilometa estlich fo Rousnam, oiso im Sidosten fo Obabayern. Er is da grässde See in Bayern, und aa in ganz Deitschland han grod da Bodensee und da Müritz-See no grässa. Es is oba’r aso, dass faglicha mim Cheamsee da Starnberger See des mehra Wossa hod, wei dea fui tiafa is.

Da Cheamsee hod an Rauminhoit fo 2.047.840.000 Kubikmeta. Sei Ufer is 63,96 Kilometa lang, und boi ma de Insln aa mit dazuarechnad hans 83 Kilometa. As Einzugsgebiet is 1.398,56 Quadratkilometa grouß. An da tiafstn Schdej is da Cheamsee 72,7 Meta tiaf (gmessn im Mai 2005).

Dea Nama fom See gehd zruck af an Adlign im Mittloita, dea wo Chiemo ghoassn hod. Und do dafo kemman aa de Nama fo da Gmoa Cheaming und fom ganzn Cheamgau. Dees „Ch“ in dene Nama is aa friahas scho oiwei wia’r a „K“ ausgschbrocha worn. Und deszweng is aa heid no de Ausschbroch [Keamsee] oda diam aa hochdeitsch [Kiemsee] – aba af koan Foi [Schimsee] oda [Chimsee].

Inhoitsvazeichnis

[dro werkln] De Entwicklung vom See

Da Cheamsee is - wia vui andane Voroipnseen - am End fo da letztn Eiszeit entschdandn, des war for eppa 10000 Johr. A Gletscha hod des Beckn fo dem See ausgschom. Ganz am Ofang war da See um de 240 Quadratkilometa grouß, oiso ebba dreimoi so grouß wia’r a heint is. A de Diafn varringat se Johr fia Johr. Da Grund fia de Valandung ligt in da ständign Zuafuhr fo Sand und Gräi durch de Zuafliss. De letztn 100 Johr hod af de Weis de Wossaflächn so um de 200 Hektar abgnumma. Vor 100 Johr is da Wossaschbiagl um guad oan Meta obgsekt worn, durch dees hodma woiddan fui Land gwonna.

Näadlich vom See is mäglichaweis in vorchristlicha Zeit (ca. 500 v. Chr.) a Komet oda a Meteorit niadaganga, des wo de Wissnschafdla Cheamgau-Impakt nenna.

[dro werkln] De Insln

Da Cheamsee hod drei Insln. Da Gräss noch han dees: De Herrninsl (amtli: Herrenchiemsee) mid 238 ha, de Frauninsl (amtli: Frauenwörth, "Frauenchiemsee") mid 15,5 ha und de Krautinsel mid 3,5 ha. De ligd zwischn dene andan zwoa Insln.

A Schduckara drei kleanane Sandbänk, de wo ma bei normaln Wossaschtand ned siegt, ko ma kam Inseln hoassn. De grässte dafo is no da Schalch zwischen da Fraun- und da Krautinsl, wo diam amoi a kloane Weidn drauf gwachsn is.

De drei groußn Inseln han midnand de Gmoa Cheamsee, de ghead zun Landkroas Rousnam. Zum Landkroas ghean aa de Gmoana am Westufa fom See: Bernau, Prean, Rimsting, Broadbrunn und Gstadt. Oiss andane, de ganze Wossaflächn und de Gmoana im Nordn, Sidn und Ostn, ghean zum Landkroas Traunstoa.

[dro werkln] De Umgebung vom See

Blick vo da Frauninsl afn Cheamsee

Obgseng fo a bor kleanane Bachal hod da See zwoa Zuafliss: De Tirola Achn und de Prean. Oi zwoa kemmans ausm Sidn, aus de Berg – de Tirola Achn ausm Achntoi und de Prean ausm Sachranga Toi. Und oi zwoa schwoabns Johr fia Johr an Haufa Sand und Gräi in’n See eini, und zwengs dem wead dea oiwei kleana und flacha. De Tirola Achn hod af de Weis im Sidosten fom See a richtgs kloans Delta in’n See eini aufgschitt, a fakloanade Ausgob fom Mississippidelta. Dees is heint a schääns Natuaschutzgebiet, wo haptsächli Wassafegl eanane Bruad- und Rastplätz hamm. De Prean fliaßd af da Westseitn in’n See eini, und zwar in de Schafwaschener Bucht im Norden fom Ort Prean, dea wo sein Nama fo dem kloana Fluss hod.

Da oanzige Abfluss is de Oiz, de wo am neadlichstn End vom See, in Seebruck, aussakimmt. D’Oiz fliaßd nach Norden und Nordosten. Sie is a Nebmfluss vom Inn, den wos a Schdickl obahoib fo Marktl erreichd.

De Landschaft um an Cheamsee hoasst Cheamgau und is oans vo de beliebtastn Erholungsregiona vo Bayern. Da landschafdliche Reiz vom Cheamsee wead aa durch de Cheamgaua Berg prägt. Dazua ghean: Hochfejn, Hochgern, Hochplottn und Kampnwand.

Am 24. November 1989 is de Ringkanalisation um an Cheamsee eaäffnet woan. Voam Bau vom Ringkanal jährli rund 115 Tonna Phosphat in an See einegflossa. Da Knotnpunkt vo de boadn Rohrleitunga is Prean. Vo dortn wead s Obwossa zu oana Kläronlog gleit, de wo 4,5 Kilometa entfeant is. S greinigte Wossa rinnt dann in an Inn.

[dro werkln] Kuitur

Da Cheamsee hod oiwei wieda Kinstla inspiriat. In da Molarei gibts an Haffa Werke iwan Cheamsee und an Cheamgau. Um an Preana Mola Paul Paulus hod se a Kroas vo Mola buidt, de ma de Cheamseemola nennt. Ständige Auställunga gibts dazua voa oim in Prean und im Augustiner-Chorherrenstift Herrncheamsee.

Peter von Hess: Am Cheamsee, Mitte 19. Jh.

[dro werkln] Sport und Freizeit

Da See is a wichtigs Erholungsgebiet fia de umliegandn Regiona. Um an See gibts an Haffa Bäda und afm See an regn Seglbetrieb. Mitm Motorboot deaf ma nur mit Ausnahmegenehmigung und unta strengan Aflogn fohrn. Elektroboote han dageng erlaubt.

Rund um an See fiaht a Ufaweg, der vo Radla und Spaziagänga gnutz werd und herrliche Ausblicke afn See ermäglichn duat.

[dro werkln] Schaug aa unta

[dro werkln] Literatua

  • Kurt Schubert, Hans Heyn, Michael Lohman: Der Chiemsee, Rosenheimer Verlagshaus, Rosnhoam 1991. ISBN 978-3475526749
  • Andrea Strauß, Andreas Strauß: Chiemgauer Alpen: Der Chiemsee und seine Berge, Bergverlag Rother, Ottobrunn 2007. ISBN 978-3763370344
  • Michael Lohmann: Chiemsee-Naturführer. Landesbund für Vogelschutz, Prien ²1988.

[dro werkln] Externe Links

Commons: Category:Chiemsee – Buidl, Videos und/oda Audiodatein
Commons: Chiemsee – Buidl, Videos und/oda Audiodatein
Wiktionary: Chiemsee – Bedeitungserklärunga, Wortherkunft, Synonyme und Iabasetzunga

Koordinaten: 47° 89' N, 12° 47' E

Persönliche Werkzeuge