Grönland

Aus Wikipedia

Wexln zua: Navigazión, Suach

Der Artikl is im Dialekt Såizkåmmaguadlarisch gschrim worn.

Kalaallit Nunaat (grönl.)

Grønland (dän.)
Grönland


(Details)	(Details)

Åmtssproch

Grönländisch, Dänisch

Hauptstod

Nuuk (dänisch Godthåb)

Stootsowahaupt

Staatsoberhaupt des Königreichs Dänemark Königin Margrethe II.

Regiarungsschef

Premierminister Kuupik Kleist

Flächn

2.166.086 km²

Eiwohnazoi

58.100 (31. Oktober 2007)

Beväikarungsdichtn

0,027 Eiwohna pro km²

Währung

Dänische Krone

Nazionalhymne

Nunarput utoqqarsuanngoravit,
Nuna asiilasooq

Nazionalfeiadog

21. Juni

Zeidzone

UTC +0 (Danmarkshavn),
UTC -1 (Ittoqqortoormiit),
UTC -3 (West-Grönland und Tasiilaq),
UTC -4 (Qaanaaq)

Kfz-Kennzeichn

GL

Internet-TLD

.gl

Telefonvurwoi

+299

Grénlãnd (af Grénléndisch Kalaallit Nunaat – „Lãnd vo de Mènschn“, dénisch Grønland [ˈgʀœnlanʔ] – „Greanlãnd“) is dé gréßte Insl vo dà Wöd und mea wia sechsmåi so groß wia Deitschlãnd. Geographisch gsèng wiad's zû Nordamerika zöhd, bolitisch is's a autonoma Bestãndtei vom Kénigreich Dénèmårk. Seid 1979 håd Grénlãnd an Autonomie Status(hjemmestyreloven) ois a Nation innàhoib vom Kénigreich Dénèmårk, seid 1985 is Grénlãnd koa Mitglied nimma vo da EU. Grénlãnd is innenpolitisch voi unåbhängig, wiad owa bei aussenpolitische Såchan, schã vò Dénèmårk vatrétn. Grénlãnd is a Mitgliad vo da NATO.

[drå werkln] Geographie

Satellitnfoto

Grénlãnd gehd vo 59°46' néadlicha Bróadn (Kap Farvel) bis 83°40' néadlicha Bróadn (Kaffeklubben-Insl), s'is 2.650 km lãng und bis 1.000 km bróad. Grénlãnds Noadküstn is mid 710 km Åbstãnd dé am Noadpoi am néchstn gelégne gréßane Lãndmassn.

Es san neta 341.700 km² vo da Grénlèndischn Flächn eisfrei, des sand neta 15,7 % (zum Vagleich: d' Flächn vo Deitschlãnd betrågt 357.093 km²).

D' Eisdeckn vo Grönland schmüzd deazeit vü schnöla ois in dé Vorjåhr. Seid 2004 um jéhrlich 240 km³. Des is a Vüfåchs gengüwa de Jåhr davoa.^[1]

[drå werkln] Klima

In Grénland gibds a polars und a subpolars Klima, des ãn da Westküstn duachn Grönlandstrom gemildert wird. De Témparatua aufm Inlãndeis håd a åbsoluts Temparatuaminimum vo -70 °C; im Summa kimmts bis ãn de 0 °C herã. Dé Küstnstreifn, ãn da Westküstn, bis 150 km broad, und ålle voaglågatn Insln san eisfrei und håm a Tundrenvegetation, de wås nåch Nordn hi owa stårk onimmd.

[drå werkln] D' Viecha in Grönland

Grénland håd a recht a årtenreiche Fauna; Amphibien und Reptilien lém doat owa ålladings néd. Da bekãnteste Vatreter vo dé grénländischn Viecha is da Eisbär (Polarbär) S' zweitgréßte Viech auf Grönland is da Moschusochs vo dem gibds doat um dé 4.000 Viecha. Aussadem gibds a nu Renntiere, Polawölfe, Polafüchs, Hermeline, Polahåsn und dé Lemminge.

[drå werkln] Bevékarung

20 % vo da Bevékarung sa außahoib vom Lãnd auf'd Wöt kéma. 88 % sán Grönländer. Dé Bevékarungszåi bleibd konstãnt. 98 % vo dá Bevékarung san protestantisch.

[drå werkln] Politik

Dé 18 Gmõandn vo Grénland bis End 2008:
1. Nanortalik 2. Qaqortoq 3. Narsaq 4. Ivittuut 5. Paamiut 6. Nuuk 7. Maniitsoq 8. Sisimiut 9. Kangaatsiaq 10. Aasiaat 11. Qasigiannguit 12. Ilulissat 13. Qeqertarsuaq 14. Uummannaq 15. Upernavik 16. Ammassalik 17. Ittoqqortoormiit 18. Qaanaaq

Netta nõ via Gmõandn seit n 1. Jenna 2009. Rechts obn da Nazionalpark

Grénlãnd is demokratisch vafåsst. S'Parlament (Landsting) wiad olle via Jåhr gwöd. Grénlãnd is duach zwoa direkt gwöhde Åbgeordnete im dänischn Parlament vatrètn.

Premierminista: Hans Enoksen (S);
Vizepremierminister, Minista fia Finanzen, auswärtige Ãngelegnheitn und noadische Kooparation: Josef Motzfeldt (IA);
Minista fia Industrie, Lãndwirtschåft und Årweid: Siverth K. Heilmann (A);
Minister fia Fischarei und Jågd: Finn Karlsen (A);
Minister fia Wohnen, Infraschtruktua, Minaralien und Öi: Jörgen Waever Johansen (S);
Ministarin fia Kultua, Büdung, Foaschung und Kirchà: Doris Jakobsen (S);
Ministarin fia Gsundheit und Umwöd: Asii Chemnitz Narup (IA);
Ministarin fia Familien und Justiz: Aleqa Hammond (S)