Paraguay
| Der Artikl is im Dialekt Obaboarisch gschrim worn. |
| Paraguay Paraguái |
|||||
|
|
|||||
| Woispruch: Paz y justicia (span. „Friedn und Grechtigkeit“) |
|||||
| Åmtssproch | Guaraní und Spanisch | ||||
| Hauptstod | Asunción | ||||
| Stootsform | Presidialrepublik | ||||
| Stootsowahaupt & Regiarungsschef | Fernando Armindo Lugo Méndez | ||||
| Flächn | 406.752 km² | ||||
| Eiwohnazoi | 6.375.830 (Quelle: CIA Juli 2010) | ||||
| Beväikarungsdichtn | 16 Eiwohna pro km² | ||||
| BIP nominal (2009)[1] | 14.788 Mio. US$ (112.) | ||||
| BIP/Eiwohna | 1.802 US$ (117.) | ||||
| HDI | 0,761 (101.) | ||||
| Währung | Guaraní | ||||
| Nazionalhymne | Paraguayos, República o muerte | ||||
| Nazionalfeiadog | 15. Mai (Unobhengigkeit vo Spanien am 14./15. Mai 1811) | ||||
| Zeidzone | UTC−4 Paraguay Time (PYT) Standardzeit | ||||
| Kfz-Kennzeichn | PY | ||||
| Internet-TLD | .py | ||||
| Telefonvurwoi | +595 | ||||
Paraguay (af Guarani Tetã Paraguái) is a Binnenstaat in Sidamerika, wo im Ostn an Brasilien, im Sidn und Westn an Argentinien und im Nordn und Westn an Bolivien grenzt. Da Nama Paraguay bedeidd „Wossa, wos zum Wasser geht“. Dees kimmt vo da Sproch vo de Uaeiwohna, Guaraní: pará („Ozean“), gua („z/vo“) und y („Wossa“). Im Guaraní beziagt si da Ausdruck moast nua auf de Haptstod Asunción, im Spanischn is do s ganze Staatsgebiet gmoant.
Inhoitsvazeichnis |
Eadkunde [dro werkln]
Paraguay is nebm Bolivien da oazige Binnenstaat vo Sidamerika. Im Noadwestn und Noadn grenzta mit 750 km an Bolivien, im Ostn mit 1290 km an Brasilien und im Sidn und im Westn an Argentinien mit 1699 km. Die gsamte Grenzleng betrogt 3739 Kilometa. Mit am Staatsgebiet von eppa 407.000 km² is dees Land ungfea so gross wia Deitschland und de Schweiz zamma.
Da Río Paraguay duachfliasst dees Land vo Nordn noch Sidn und gliadats in zwoa Hapttei, an dinn bsiedltn Gran Chaco im Westn, wo eppa 60 Prozent vo da Gsamtflechn einimmt und an Oriente, da Ostregion, wo iwa 97 Prozent vo da Bevejkarung lebm. Da Gran Chaco is a schwoch noch Ostn gneigte, uniforme Aufschittungsebene (aus da Quartea-Zeit), wo vo 100 Meter im Sumpfland am Río Paraguay langsam bis af 450 Meta am Fuass vo de Anden osteigt. Estlich vom Río Paraguay liegt a 700 Meta hohs subtropischs Tofe- und Beagland, dees zum prekambrischn Brasilianischn Schuid gheat. Dees bricht nacha in oana Stufn zua fruchborn Paraná-Paraguay-Senkn ob, wo im sidlichn Tei grosse Sumpf- und Iwaschwemmungsgebiete liegn. Hexsta Beag vom Land is da Cerro Peró (Cerro Tres Kandú) mit 842 Metan Heh.
Bevejkarung [dro werkln]
De Eiwohna wean im Boarischn Paraguaya gnennt.[2] Da iwawiegende Tei vo da Bevejkarung wohnt estli vom Río Paraguay und do bsondas in da Gegend um Asunción sowia noh an da Grenz z Brasilien. Im Nordn und Westn vom Land, da Gran Chaco Ebene, lebm nua eppa fimf Prozent vo da Bevejkarung.
Ethnien [dro werkln]
Eppa 90 Prozent vo da Bevejkarung san Paraguaya; de Meazoi davo Mestizn, de wo vor oim in da Vabindung vo spanischn Eiwandaran mit Guarani-Indianarinnen vom 16. bis zum 18. Joarhundat eanare Wuazln ham. Afgrund vo weidan Einwandarungen aus Eiropa und Brasilien gibts regional bedeitende Mindaheitn vo Eiropejan und indigenen Vejkan (vor oim Guaraní). Eana Sproch Guarani wead aa vo 80 Prozent vo da ned-indigenen Bevejkarung gredd und hod noch da Vafossung vo 1992 nebm Spanisch an Status ois Amtssproch. De schwoazafrikanischn Sklavn, de wo noch Paraguay kema san, san inzwischn fost voistendig mit de iwrign Bevejkarungsgruppn vamischt.
Im subtropischn Ostn gibts aa no 1000 bis 1200 Aché-Indiana. Dees san de Nochfoarn vo da ehemolign Uabevejkarung vo Ostparaguay. Um 500 v. Chr. san de Guarani ausm Amazonasgebiet eigwandat und ham de Vorfoarn vo de Aché in de hehan Woidgebiete vadrengt.
Fimf bis siebm Prozent vo da paraguayischen Bevejkerung san Eiwandara vo deitscha Herkumft.
Sprochn [dro werkln]
Z Paraguay wean iwa 20 Sprochn gredd.[3]
| Sproch | Sprecha (easchte Sproch) | in Prozent | Sprecha (zwoate Sproch) | in Prozent | Sprecha insgsamt | in Prozent |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Guaraní | 3.915.089 | 85,9% | 30.232 | 0,7% | 3.946.905 | 86,6% |
| Spanisch | 506.185 | 11,1% | 2.655.687 | 58,3% | 3.170.813 | 69,6% |
| Portugiesisch | 53.822 | 1,2% | 83.288 | 1,8% | 326.496 | 7,2% |
| Deitsch | 13.255 | 0,3% | 24.471 | 0,5% | 59.166 | 1,3% |
| iwrige nedindigene | 2.136 | 0,0% | 33.909 | 0,7% | 123.246 | 2,7% |
| iwrige indigene | 55.876 | 1,2% | 2.726 | 0,1% | 59.165 | 1,3% |
Religion [dro werkln]
Wia de moastn Lenda vo Sidamerika ist Paraguay a remisch-katholischs Land, eppa 80 % vo da Bevejkarung bekenna si zu dem Glaubm.[5] Nebm evangelischn Gmoana gibts aa no eppa 30.000 Mennoniten.
Gsundheit [dro werkln]
De effentlichn Gsundheitsausgobm belaffa si ba eppa 2,6 % vom BIP und de privatn ba eppa 5,1 %.[6] 2005 is de Saiglingssteablichkeit ba 20 pro 1000 Gebuatn glegn.[6] Im Joar 2000 hod de Muaddasteablichkeit 150 pro 100.000 Lemdgebuatn.[6]
Gschicht [dro werkln]
| Vorkolumbische Zeit | Dees heitige Paraguay gheat zum Siedlungsgebiet vom indigenen Voik vo de „Guaraní“ (dees hoasst „Kriaga“) zwischn am Río de la Plata und am Orinoco-Delta, am Atlantik und de Anden. Periodische Wandarungen in unterschiedliche Richtungen af da Suach nochn „Land ohne Weh“. |
| Ca. 1513–1518 | Wandarungsbewegung vo de „Guaraní“ noch Westn fiat zum wiedahoitn Zammastoss mitn Inkareich. Vabroadung vo Grichtn iwa an Haffo vo Edlmetoi im Westn. |
| 1537 | Grindung vo da heitign Haptstod Asunción duach de Spania Juan de Salazar und Espinosa |
| 1811 | Unobhengigkeit vo Paraguay |
| 1864–1870 | Tripel-Allianz-Kriag: Paraguay valiat an grossn Tei vo seina Bevejkarung und vo seim Territorium. |
| 1932–1935 | Chacokrieg gegn Bolivien: Paraguay gwinnt und sichat si umfangreiche Gebiete im umstrittan Chaco-Gebiet. |
Politik [dro werkln]
Paraguay is 61 Joar vo da Partido Colorado regiat worn. Dees hod zu oana Vaflechtung vo Staat und Partei gfiat. Paraguay wead vo da Organisation Freedom House ois autoriteares Regime klassifiziat.[7]
Dees Parlament vo Paraguay besteht aus oana Obgeordnetnkamma und am Senat. Am 20. Aprui 2008 ham z Paraguay Parlaments- und Prrsidentschaftswoin stoffgfundn. Da Fernando Lugo, a ehemoliga Bischof und Befreiungstheolog, is mit iwa 40% vo de Stimmen zum kimftign Presidentn gewählt worn.[8]
Da Fernando Lugo is am 15. August 2008 ins Amt vom Presidentn vo Paraguay eigsetzt worn. Unta andam hoda vasprochn, dees Elend und de Korruption in am Land z bekempfn.[9]
Partein [dro werkln]
- Partido Colorado (Paraguay)|Asociación Nacional Republicana – Partido Colorado (ANR-PC)
- Partido Liberal Radical Auténtico (PLRA)
- Partido Revolucionario Febrerista (PRF)
- Partido Demócrata Cristiano de Paraguay|Partido Demócrata Cristiano (PDC)
- Partido Comunista Paraguayo (PCP)
- Partido Encuentro Nacional (PEN)
- Partido Independiente de Paraguay
- Partido Patria Querida (PPQ)
- Partido País Solidario (PPS)
- Partido Demócrata Progresista (PDP)
- Partido Socialista Comunero (PSC)
- Movimiento Popular Tekojoja (MPT)
- Partido de los Trabajadores (Paraguay) (PT)
- Unión Nacional de Ciudadanos Éticos (UNACE)
- Partido Humanista de Paraguay|Partido Humanista Paraguayo (PH)
- Partido Frente Amplio Paraguayo (PFA)
Vawoitungsbeziak [dro werkln]
Paraguay besteht aus 17 Vawoitungsregiona (departamentos) und da Landeshaptstod Asunción ois eigenstendige Kommune. De Eiwohnszoin beziagn si af de Voikszejlung vom August 2002:
| Numma | Departamento | Flechn (km²) | Eiwohnazoi | Haptstod |
|---|---|---|---|---|
| I | Concepción | 18.051 | 180.277 | Concepción |
| II | San Pedro | 20.002 | 352.977 | San Pedro del Ykuamandyju |
| III | Cordillera | 4.948 | 234.805 | Caacupé |
| IV | Guairá | 3.846 | 176.933 | Villarrica |
| V | Caaguazú | 11.474 | 448.983 | Coronel Oviedo |
| VI | Caazapá | 9.496 | 139.241 | Caazapá |
| VII | Itapúa | 16.525 | 463.410 | Encarnación |
| VIII | Misiones | 9.556 | 103.633 | San Juan Bautista |
| IX | Paraguarí | 8.705 | 226.514 | Paraguarí |
| X | Alto Paraná | 14.895 | 563.042 | Ciudad del Este |
| XI | Central | 2.465 | 1.363.399 | Areguá |
| XII | Ñeembucú | 12.147 | 76.738 | Pilar |
| XIII | Amambay | 12.933 | 64.153 | Pedro Juan Caballero |
| XIV | Canindeyú | 14.667 | 140.551 | Salto del Guairá |
| XV | Presidente Hayes | 72.907 | 81.876 | Villa Hayes |
| XVI | Boquerón | 91.669 | 45.617 | Filadelfia |
| XVII | Alto Paraguay | 82.349 | 15.008 | Fuerte Olimpo |
| Asunción | 117 | 513.399 | Asunción |
Wiatschoft [dro werkln]
Paraguay is bis in de 1960a Joar a reins Agrarland gwen. Heit no spuit de Landwiatschoft a wichtige Roin: 39 Prozent vo da Bevejkarung orwat im Agrarsektor, wo 24,9 Prozent zum BIP beitrogt.
Grossgrundbesitz dominiat noch wia vor de Besitzstruktur, eppa 66 Prozent vo de landwiatschoftli nutzborn Flechn ghean 10 Prozent vo da Bevejkarung – a Meakmoi, wos fia de moastn lateinamerikanischn Staatn typisch is. Dees Forstgsetz Ley 536/95 und de Vaobschiedung vom Estatuto Agrario im Jenna 2002 hod owa zu oana deitlichn Vaschiebung vo de Besitzvahejtnis gfiat. Heit kena oi Grossgrundstickln, wo ned mindestns 30 % landwiatschoftli gnutzt san, enteignet wean. Es is owa no imma eppa a Drittl vo da Landbevejkarung ohne Land.
Seit de 1970a Joar hod si aa a industriella Sektor entwicklt, wo im Joar 2006 rund 13,9 Prozent zum BIP beitrogn hod. Da Deanstleistungssektor hod im sejm Joar (2006) mit 51,4 Prozent an Lewenotei zum BIP von 9,3 Milliardn US-Dollar beitrogn.
Beleg [dro werkln]
- ↑ imf.org
- ↑ Duden-Newsletter vom 11. Juni 2010: „Bei Uruguay wird genauso wie bei Paraguay einfach ein -er angehängt. Richtig sind also die Uruguayer sowie die Paraguayer.“
- ↑ Ethnologue-Report für Paraguay
- ↑ Volkszählung 2002
- ↑ Länderinformationen des Auswärtigen Amtes zu Paraguay
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Human Development Reports
- ↑ freedomhouse.org
- ↑ Historischer Sieg in Paraguay
- ↑ Leftist ex-bishop inaugurated as Paraguay's president CNN, 15. August 2008
Im Netz [dro werkln]
- Tourismus in Paraguay
- Präsidialamt Paraguay mit deitschsprochign Infos
- Tourismusministerium Paraguay (dt.)
- Botschaft vo da Republik Paraguay in Deitschland
- Lendainformation vom Ausweatign Amt z Paraguay
- Reisebericht Paraguay
Noadamerikanische Staatn:
Kanada | Mexiko | Vereinigte Staaten
Zendralamerika: Belize | Costa Rica | El Salvador | Guatemala | Honduras | Nicaragua | Panama
Karibik: Antigua und Barbuda | Bahamas | Barbados | Dominica | Dominikanische Republik | Grenada | Haiti | Jamaika | Kuba | St. Kitts und Nevis | St. Lucia | St. Vincent und die Grenadinen | Trinidad und Tobago
Siadamerikanische Staatn:
Argentinien | Bolivien | Brasilien | Chile | Ecuador | Guyana | Kolumbien | Paraguay | Peru | Suriname | Uruguay | Venezuela |
Andane Gebiete :
Amerikanische Jungferninsln | Anguilla | Aruba | Bermuda | Britische Jungferninsln | Foiklandinsln | Französisch-Guayana | Grönland | Guadeloupe | Kaimaninsln | Martinique | Niedaländische Antilln | Puerto Rico | Saint-Pierre und Miquelon | Südgeorgien und de Südlichen Sandwichinsln | Turks- und Caicosinsln
Koordinaten: 23° S, 58° W
Antigua und Barbuda | Argentinien | Bahamas | Barbados | Belize | Bolivien | Brasilien | Chile | Costa Rica | Dominica | Dominikanische Republik | Ecuador | El Salvador | Grenada | Guatemala | Guyana | Haiti | Honduras | Jamaika | Kanada | Kolumbien | (Kuba) | Mexiko | Nicaragua | Panama | Paraguay | Peru | St. Kitts und Nevis | St. Lucia | St. Vincent und de Grenadinen | Suriname | Trinidad und Tobago | Uruguay | Vaeinigte Stååtn | Venezuela
