Vaeinigte Staatn

Aus Wikipedia
(Weidergloatt voh Vereinigte Staaten)
Wexln zua: Navigazión, Suach
Der Artikl is im Dialekt Obaboarisch gschrim worn.
Vaeinigte Staatn vo Amerika

United States of America

Flag of the United States.svg
US-GreatSeal-Obverse.svg
Woispruch:
e pluribus unum (aus vuim oans)
In God We Trust (Af God vatrau ma. Ob 1956)
Åmtssproch de facto Englisch
Hauptstod Washington, D.C.
Stootsform Präsidiale Bundesrepublik
Stootsowahaupt & Regiarungsschef Barack Obama
Flächn 9.631.418 km²
Eiwohnazoi 300.888.812[1] (1. Jänner 2007)
Beväikarungsdichtn 31 Eiwohna pro km²
BIP $13.487,2 Mrd (1.) (4. Quartal 2006)
BIP/Eiwohna $44.825 (8.) (4. Quartal 2006)
Währung 1 Dollar (USD, $) = 100 Cents (¢)
Grindung 1787/89 (Vafåssung)
Unobhängigkeit 4. Juli 1776 (vo Großbritannien)
Nazionalhymne The Star-Spangled Banner
Nazionalfeiadog 4. Juli
Zeidzone UTC-5 bis UTC-10
Kfz-Kennzeichn USA
Internet-TLD .us, .gov, .mil, .edu
Telefonvurwoi +1
LocationUSA.svg

De Vaeinigtn Staatn vo Amerika (engl. United States of America, kurz USA), in amtlicha Kuazform Vaeinigte Staatn (engl. United States, kurz U.S.), umgangssprochli aa Amerika (engl. America), san a Bundesstoot in Nordamerika, dea wo 50 Bundesstootn umfosst. Mitn Bundesstoot Hawaii und kloanan Außenregiona homs aa an Otei vo Ozeanien.

S'Land umfosst etwa 40 Prozent vo Nordamerika und is flächnmäßig nach Russland und Kanada da drittgresste Staat vo da Wäid.

De Vaeinigtn Staatn san aus dreizehn britischn Kolonien entstandn, de wo si 1776 vom Muadaland Großbritannien unabhängig erkläat hom. Durch ständige Einwanderung aus Eiropa, durch territoriale Expansion nach Westn und Industrialisierung hod de USA im 19. Jh. schnäi an wäidpolitischn Einfluss griagt.

Am End vum 20. Jh. worn de Vaeinigtn Staatn nach an Sieg iban Faschismus in Eiropa und an Zafoi vo da Sowjetunion de oanzige ibrigbliebane Supamacht.

Inhoitsvazeichnis

[drå werkln] Eadkunde

[drå werkln] Bundesstaatn

Alabama Alaska Arizona Arkansas Kalifornien Colorado Connecticut Delaware Florida Georgia Hawaii Idaho Illinois Indiana Iowa Kansas Kentucky Louisiana Maine Maryland Massachusetts Michigan Minnesota Mississippi Missouri Montana Nebraska Nevada New Hampshire New Jersey New Mexico New York North Carolina North Dakota Ohio Oklahoma Oregon Pennsylvania Rhode Island South Carolina South Dakota Tennessee Texas Utah Vermont Virginia Washington West Virginia Wisconsin Wyoming Delaware Maryland New Hampshire New Jersey Massachusetts Connecticut West Virginia Vermont Rhode IslandMap of USA with state names.svg
Iwer des Büidl

De Vaeinigtn Staatn bestengan aus 50 Bundesstootn. Alaska und Hawaii und de politisch ogschlossanan Außngebiete (zum Beispui Puerto Rico und Guam) liegn außahoib vom Kernland (continental U. S.).

S'Kernland umfosst 48 vo de 50 Bundesstaatn sowia an District of Columbia (Bundesdistrikt), de innahoib vo ana gemeinsamen Grenz liegn (sog. „lower 48“). Es liegt zwischn an 24. und 49. neadlichn Breitngrad und zwischn an 68. und 125. westlichn Längengrad und is in via Zeitzonen einteit. Im Norden grenzt s'Kernland af ana Läng vo rund 6.000 km an Kanada, im Südn an Mexiko und an in Goif vo Mexiko.

Im Joah 1959 san aa de pazifische Inslgruppn Hawaii sowia s'nordwestlich glegane Alaska, dees iaba de 100 km broade Beringstraß an Russland grenzt, ois Bundesstaatn Tei vo de Vaeinigtn Staatn worn. Im Ostn liegt da Atlantische Ozean und im Westn da Pazifische Ozean. De Nord-Siad-Ausdehnung is ebba 2500 km. Zwischn Atlantik und Pazifik liegn rund 4500 km.

[drå werkln] Beväikarung

Ethnische Aufteilung vô da USA


D' USA san oane der multikulturellsten Staatn da Wäid, wos se a in da Untaschiedlikeit vo da Abstommung vo de Bewohner zoagt. Ois klassischa Einwanderungsstaat san fost olle Leit durt aus fremdn Staatn zuagroast, mit Ausnahme vo de Ureiwohner (de Indiana), und a heite no san de USA a beliebtes Zui fir Emigrantn.

[drå werkln] Wirtschafd

De Voikswirtschafd vo da USA is de gresste vo da Wäid und a vom Pro-Kopf-Einkommn ghern de USA zu de Spitznreita. De USA hom a gresstenteis freie Morktwirtschoft und vü Unternehmen aus da USA san wödweit aktiv. As BIP-Wachstum betrogt 2,9%, de Inflationsrotn 4% un de Orbatslosnrotn ebba 5%. Es werd gschätzt, dass ebba 12% vo da Bevölkerung unter da Armutsgrenzen lem. Da Dienstleistungssektor mocht 67,8% vom gesamten BIP aus. 32% mocht da industrielle Sektor und weniga wia 1% da londwirtschoftliche. De Verkaufs-, Finanz- und Versicherungsbranchen san de gressten Wirtschoftsfejda. De USA san Importwödmoasta und exportieren am drittmoastn auf da gonzen Wöd.

[drå werkln] Bekannte Städte

De Stod New York vo da Staten Island Fährn aus gseng

[drå werkln] Gschicht vo Amerika

[drå werkln] Friahgschicht

In Alaska reichn de ejtastn gsichatn menchlichn Spuan 12.000 bis 14.000 Joa zruck. Zwischn 4000 und 1000 v. Chr. hod si de Vawendung vo Keramik, da Ackabau und verschiedne Foamen vo obgstufta Sesshoftigkeit entwicklt.

A dichtare Indiana-Bevejkarung hods um de Grossn Seen, om Mississippi, om Atlantikufa und im Sidwestn gem. Om Mississippi und om Ohio san komplexe Gmoawesn entstondn, de wo oba schon voa da Okunft vo de Eiropeja zgrund gonga san. Im Sidwestn san gressare Lehmbausiedlunga (Pueblo-Kuitua) entstondn, Bautn mit bis zu 500 Zimman. Gugaruz und Kirbis san obaut woan und ma hod aa Feanhondl betriem, so wia aa on de Grossn Seen. Um de Seen san Indiana-Konfedarationen enstondn, beispuisweis da Irokesn-Bund.

[drå werkln] De Kolonialisiarung

As Gebiet vo de heitign USA is vor Joatausndn durch d Vorgänga vo de spodan Indianastämm bsiedelt worn. De Gschichtsschreibung hod eascht mit da Okumft vo de eiropäischen Siedla im 16.Joahundat ogfanga. Mit de Siedla san aa Kronkheitn eingschleppt woan, de wo de Indiana-Bevejkarung stoak dezimiat hom. Wia stoak is unkloa. Vui Stämme san vaschwundn, ohne dass mit de Eiropäa in Beriarung keman waradn. Friara hod ma de Urbevejkarung bei da Okumft vo de Eiropäa auf 1 Million gschätzt, des Smithsonian Institute hod de Schätzung heit auf drei Milliona vadreifocht. Vom oft zitiatn menschnlaan Kontinent hod dahea koa Red sei kena. De diversn Indianakriag mit de Siedla hom de Bevejkarung no amoi drastisch dezimiat. Da Pejzhondl, den wo de Eiropäa eingfiat hom, hod zeascht an positivn Effekte auf de Indiana ghobt (de wo am Ofong de Hauptobieta woan), owa in Vabindung mitn Woffnhondl zletzt an aa an negativn (indianische Vejkawondarunga, vaheerende Kriag zwischn de Stämme etc.).

De easchte eiropäische Siedlung afm heiting US-Gebiet is 1565 vo de Spania in St. Augustine in Florida grindt worn. De politische Gschicht vo da USA hod oba erscht mit de 13 Kolonien vo de Englända und da Bsiedlung na da Gründung vo Jamestown in Virginia im Joa 1607 ogfangt. A d Okumft vo da Mayflower in Plymouth Colony (spoda mit da Massachusetts Bay Colony zu Massachusetts zammgfügt) im Jahr 1620 guit oi wichtigs symbolischs Datum. Schwedsche Kolonien an da Delaware-Bucht und holländische Siedlunga um New York (domois Nieuw Amsterdam) worn dageng ned vo Daua oda san vo de Englända eignumma worn.

A dauahofte politische Bedeitung hom aussa dena Britn nua de Frazosn und de Spaniea eareicht.

[drå werkln] 11. September 2001

[drå werkln] Kuitua

De Freiheitsstatue wead wejtweit ois Symboi fia de USA und fia Freiheit, Demokratie und Chancenreichtum ogseng.[2]

De amerikanische Kuitua is duach ethnische Traditiona und duach untaschiedlichste Einwondaragruppm prägt woan. Zeascht woa des a Nemeinonda vo Paralellgsejschoftn. Eascht in de 1930 Joa hod si duach de Massnmedien aa a vabindende amerikanische Populeakuitua entwicklt, de wo si im Lauf vom 20. Joahundat imma steaka profiliat hod.

De Amerikanische Kuitua guit ois de individualistischte vo da gonzn Wejt.[3]

[drå werkln] Indigene Kuitua

Innahoib vo de indigenen Kuituan gibts riesige Untaschiede; ned nua zwischen Indianan, Eskimos und hawaiianischn Uaeinwohnan, sondan voa oim aa innahoib vo da indianischn Kuitua.

[drå werkln] Musi

Dizzy Gillespie, 1955

Wos de Musi betrifft, so kimmt aus Amerika a wichtiga Beitrog zua Wejtkuitua. Jazz guit ois easchte "amerikanische" Musifoam, dazua hod aa da Blues und de Country Musi amerikanische Wuazln. Aus da Kombination vo de Musistui is in de 1950 Joa da Rock ’n’ Roll entstondn. De Musikuitua is oanzigoatig und buid de Grundlog vo da populean Musikuitua vo da gonzn westlichn Wejt.

[drå werkln] Feiadog

Feiadog san in da USA voa oim patriotisch und ned religes motiviat. Feiadog san aa ned oigmoa orbatsfrei, sondan des wead im jeweilign Orbatsvatrog greglt.

[drå werkln] Schau aa

[drå werkln] Beleg

  1. Ungefäa, laut Medienmitteilung der US-Zensusbehörde vom 28. Dezember 2006. Auf dera Seitn konnst aar a laufnde Beväjkarungsschätzung seng: http://www.census.gov/population/www/popclockus.html.
  2. "Statue of Liberty". Vorlage:Italiclink. UNESCO. http://whc.unesco.org/en/list/307. Retrieved on 2011–10–20. 
  3. "Individualism". Clearly Cultural. http://www.clearlycultural.com/geert-hofstede-cultural-dimensions/individualism/. Retrieved on 2009-02-28. 

[drå werkln] Biacha

  • Jürgen Heideking: Geschichte der USA. A. Francke Verlag, Tübingen 2003, ISBN 3-8252-1938-0
  • Peter Lösche (Hg.): Länderbericht USA – Geschichte, Politik, Wirtschaft, Gesellschaft, Kultur. Bundeszentrale fir politische Buidung, Bonn 2004, ISBN 3-89331-485-7.
  • Außenpolitik der USA Aus Politik und Zeitgeschichte Heft 14/2006 v. 3.4.2006. ISSN 479-611x - Online-Version
  • Martin W. Sandler: Amerika (OT: America: A Celebration!). Coventgarden (Dorling Kindersley), Minga 2001, ISBN 3-8310-9000-9.
  • Klaus Schwabe: Weltmacht und Weltordnung. Amerikanische Außenpolitik von 1898 bis zur Gegenwart. Schöningh Verlag, Paderborn 2006.

[drå werkln] Im Netz

Wiktionary: USA – Bedeitungserklärunga, Wortherkunft, Synonyme und Ibasetzunga
Commons: USA – Buidl, Videos und/oda Audiodatein
Wikiatlas Wikimedia-Atlas: Vaeinigte Staatn – geografische und historische Koartn

Persénlichs Werkzeig
Nåmensraim

Varianten
Akziónen
Navigazión
Midorwat
Hüif
Werkzeigkistn
Ånderne Sprochn