Karntn
| Der Artikl is im Dialekt Karntnarisch gschrim worn. |
| Karntn Koroška |
|
| Landesflaggn | Karntna Woppm |
|---|---|
| Basisdatn | |
| Landeshauptstodt: | Klognfurt |
| Greßte Stodt: | Klognfurt |
| Omtssproch: | Deitsch, Slowenisch |
| ISO 3166-2: | AT-2 |
| Webseitn: | www.ktn.gv.at |
| Politik | |
| Landeshauptmon: | Gerhard Dörfler |
| Regiarnde Partein | FPK, ÖVP |
| Sitzvateilung im Landtog]] (36 Sitz): |
FPK (Name seit 16.12.09) 17 SPÖ 11 ÖVP 6 Greane 2 |
| letzte Woi: | 5. März 2009 |
| nagste Woi: | 2014 |
| Bevölkarung | |
| Eiwohna: | 559.891 (Stand: 1. Jänna 2006) |
| - Rang: | 6. von 9 |
| Bevölkarungsdichtn: | 59 Einwohna/km² |
| Eadkunde | |
| Flächn: | 9.535,97 km² |
| - davo Lond: | 9.364 km² (98,2 %) |
| - davo Wossa: | 172 km² (1,8 %) |
| - Rang: | 5. von 9 |
| Loge: | 46° 22' - 47° 08' n. Br. |
| 12° 39' - 15° 04' ö. L. | |
| Ausdehnung: | Nord-Sid: 68 km |
| West-Ost: 177 km | |
| Hechsta Punkt: | 3798 m Großgloggna |
| Tiafsta Punkt: | 348 m Lavamünd |
| Vawoitungsgliadarung | |
| Bezirke: | 2 Statutarstädt 8 Bezirke |
| Gmoana: | 132 |
| - davo Städt: | 17 |
| - davo Morktgmoana: | 40 |
Karntn (amtli: Kärnten, slowenisch: Koroška) is s siadlichste Bundeslãnd in Esterreich. D Hauptstod is Klognfurt. De boarischn Dialekte, de wos in Karntn gredt wean, nennt ma Karntnarisch und de ghearn za d sidboarischn Dialekte.
Inhoitsvazeichnis |
[drå werkln] Herkumpft vum Nom
Es wiad ognomma, dass da Nom Karntn (Karantanien) ausm Kejtischn (Norische Sproch) kimp.
Entweda vu carant = Froind, Vawandta, d.h. dann „Land vu de Befroindetn“ (vu de kejtischn Norika). Oda vu karanto = „Stoa, Föls“ (vgl. Karawanken) [1]
Dees olte slowenische Korotan hod de sölbe Wuazl, davo kimp s heitige slowenische Koroška.
[drå werkln] Erdkund
Karntn grenzt im Westn an Osttirol, im Nordwestn an Soizburg, im Nordostn an de Steiermork, im Siden an Slowenien und an de italienischn Regiona Friaul und Venezien.
57,6 Prozent vu da Landesflächn (5490 km²) seind vu Wold bedeckt, ebba de Hölftn davo seind Fichtnforste. 15,6 Prozent (1500 km²) seind subalpine und alpine woldfreie Vegetation, 19,4 Prozent seind Agrarflächn, 5,13 Prozent (490 km²) Siedlungs- und Vakehrsflächen, 1,14 Prozent Wossaflächen, 0,54 Prozent Gletscha und 0,28 Prozent Pistnflächn.
[drå werkln] Gschicht
Scho in da Antike hods aufm Gebiet vum heitign Karntn mit Noricum an kejtischn Stoot gebm. Vu da norischn Sproch seind no zwoa Inschriftn dahoidn. Spoda is do draus de remische Provinz Regnum Noricum wuan. Um 600 seind de Rema vu de Slawn vatriebm wuan, de wos an Stoot Karantanien grindt hom.
743 kimp Karantanien unta de Herrschoft vu de Frankn. 976 håt da Kaiser Otto II. de Personalunion mit de Bayern aufglåsn, Karntn is a Herzogtum wuan - nebs de åltn Ståmmesherzogtiama Bayern, Schwobm, Frankn und Sachsn. 1120 stermt de Eppensteiner aus, es kimp za da Trennung vu da Steiamoak. 1335 weat Karntn habsburgisch und mit Österreich, da Steiamoak und Krain veaainigt und bleip åls Kronland bis 1918 bei Österreich. Danåch is es zan Åbwehrkåmpf gegn de Truppn vum Kenigreich vo de Serben, Kroatn und Slowena (SHS-Staat oda aa Jugoslawien gnonnt) keman. Im Friedensvatråg vo St. Germain is des Kanaltål Italien, des Mießtal, Unterdrauburg und de Gemeindn Seelånd Jugoslawien (hait Slowenien) zuagschlågn wuan. Nach'm Ånschluss vo Östarreich åns Teitsche Reich is no im Oktober 1938 Osttirol an den Gau Karntn ongegliedert wuan. Am End vom Zwoatn Wöltkriag is Karntn vu britische Truppn bsetzt wuan. 1945 bis 1989 håt de SPÖ in Låndeshauptmaun gstöllt, danåch is da Jörg Haider vu da FPÖ zum Låndeshauptmånn gwöhlt wuan.
[drå werkln] Kultua
Karntn hod Schriftstöla vo Wöltgöltung aussabrocht, u.a. d Ingeborg Bachmann und an Peter Handke.
De wichtigste Literatuavaaunstoitung vo Karntn san de Toge vo da deitschsprochign Literatua in Klognfurt. Do wiad aa da Ingeborg-Bachmann-Preis vagebm.
[drå werkln] Schau aa
[drå werkln] Beleg
- ↑ Heinz Dieter Pohl: Kärnten – deutsche und slowenische Namen. Hermagoras, Klognfurt 2000, S. 84f., 87 und 118.
[drå werkln] Im Netz
| Commons: Karntn – Buidl, Videos und/oda Audiodatein |
Burgnland • Karntn • Minga • Niadabayern • Niadaesterraich • Obabayern • Oweresterraich • Owerpfoiz • Nord-, Ost-, und Sidtiaroi • Soizburg • Staiermork • Wean