D' Fuaßboi-Wejtmoastaschaft oda a Fuaßboi-WM is a Pokàlbewerb im Fuaßboi, organisiert vo da FIFA, bei dem da Weijtmoata im Fuaßboi eamittlt werd. Bei dem Turnier ko a jeds Land auf da Wejt ihre eigene Nationalmannschaft mitspuin lassn. Sie werd olle vier Joar in an andan Land ausdrong, as easte Moi 1930 in Uruguay. Des letzte Tuanier woa de neinzente Fuaßboi-Wejtmoastaschaft in Südafrika.
Seit 1934 miassn Mannschaftn (bis auf de Gastgeber und launge Zeit da Titlverteidiga) sie in eanane Kontinente qualifiziern. Do wean Gruppn zammad gmischt und gschaut, wer sie bei dene Gruppn am besten durchsetzn ko. Es kinna si fia die WM Mannschaftn aus Europa, aus Nordamerika, aus Südamerika, vo Asien, vo Afrika und vo de Inseln im Pazifik fia d'nächste Runden qualifizian. Zua Zeit hamm dafia insgesamt 32 Mannschaftn de Chance. Wenn de FIFA andas wui, ko des aba jedazeit gändert wern.
- Gruppnphase: In genau acht Gruppn (bei 32 Mannschaftn) wern in drei Spiele fia a jede Mannschaft gschaud, wer da beste und da zwoatbeste vo viere is. De ersten zwoa san a Rundn weida. De andern san ausgschiedn. Am End vo da Gruppnfase, san oiso no hoibad so vui Mannschaftn dabei, wia am Anfang.
- Achtlfinale: De restlichen 16 Mannschaftn san nach a erfolgreichn Gruppnphase im Achtelfinale und miaßen gegen Mannschaftn aus andern Gruppn spuin. Da Siega kummt oa Rundn weida. Da Faliera is ausgschiedn. Am End vom Achtlfinale san nur no acht Mannschaften dabei.
- Viertlfinale: Acht Mannschaftn, de wos as Achtlfinale übastandn ham, miaßen wieda gegneinander spuin. De Siega san a Rundn weida.
- Hoibfinale: De letzten via Mannschaftn vo de anfangs zwoaradreißge keana no Wejtmoasta wern. As ersta miaßens no an andan Siega vo den Viertlfinale raushaun.
- Spui um Platz Drei: Do spuin de Faliera vom Hoibfinale.
- Finale: Des Finale is oans vo de gräßten Sportereignisse auf da ganzen Wejt. Des schaung üba a Milliarde Laid o. Wea des Spui gwinnt, der ko via Joar vo se song, dass a Wejtmoasta is. In dem Spui kumma de Siega vom Hoibfinale zam.
[drå werkln] Vergongane Tuaniere
1974: Deitschlånd gegn Hollånd
is Aztekenstadion in Mexiko City woa scho zwamoi Schauplatz von an WM-Finale
Zinedine Zidane wärend da WM 2006
1 Bei da WM 1950 hods ka Endspü in dem Sinn gebn. Es woa am Ende a Gruppn mid via Mannschaftn. Brasilien hod seine erschtn beiden Spüle hoch gwunna - Uruguay hod amoi unentschiedn gspüt und amoi knopp gwunna. Fåst olle Brasilianer hom si scho ois Wejtmoasta gsehn, oba Uruguay hod 2:1 gwunna und is somit Wejtmoasta gwoan.
[drå werkln] Bisheriga Wejtmoasta
de Brasilianer ham scho fümf WMs gwunnan, auf dem Büdl di Wäidmoastamannschaft vo 1970
Die meistn Titel ham die Brasilianer gwunna, nämli fünf. Danach kumma die Italiener mit fia Titln und dannat die Deitschen, die schu drei Titl gwunna ham. Die Östareicher und die Schweiza ham nu goar kane Wäidmoastaschaft gwunna. In da ewign Dabelln han die Brasilianer vorne, die Deitschen han vor Italien und Östarreich is irgndwo in da Mittn. Bis jez san nua Mannschaftn aus Europa und Südamerika Wäidmoasta gwuan. Es is aa no nie a Mannschaft von am andan Eadteu ins Finale kumman.
| Rang |
Anzahl |
Land |
Weltmeister |
| 1 |
5 |
Brasilien |
1958, 1962, 1970, 1994, 2002 |
| 2 |
4 |
Italien |
1934, 1938, 1982, 2006 |
| 3 |
3 |
Deutschland |
1954, 1974, 1990 |
| 4 |
2 |
Argentinien |
1978, 1986 |
| |
|
Uruguay |
1930, 1950 |
| 6 |
1 |
England |
1966 |
| |
|
Frankreich |
1998 |
| |
|
Schbanien |
2010 |
da Lothar Matthäus hod di meistn WM-Spüle in de Haxn
da Ronaldo hod scho 15 Goi bei WM-Endrundn gmåcht
| Plåtz |
Spüle |
Spüla |
Tuniere |
| 1 |
25 |
GER Lothar Matthäus |
1982, 1986, 1990(2), 1994, 1998 |
| 2 |
23 |
ITA Paolo Maldini |
1990, 1994, 1998, 2002 |
| 3 |
21 |
ARG Diego Maradona |
1982, 1986, 1990, 1994 |
| |
21 |
GER Uwe Seeler |
1958, 1962, 1966, 1970 |
| |
21 |
POL Władysław Żmuda |
1974, 1978, 1982, 1986 |
| Plåtz |
Goi |
Spüla |
Tunier(e) |
| 1 |
15 |
BRA Ronaldo |
1994, 1998, 2002, 2006 |
| 2 |
14 |
GER Miroslav Klose |
2002, 2006, 2010 |
| |
14 |
GER Gerd Müller |
1970, 1974 |
| 4 |
13 |
FRA Just Fontaine |
1958 |
| 5 |
12 |
BRA Pelé |
1958, 1962, 1966, 1970 |
2 A fette Jareszoi haaßt, dass da Spüla in dem Joa aa Wejtmoasta gwoan is.
- Bergmann, Winfried / Huba, Karl-Heinz / Mrazek, Karl-Heinz: Die Geschichte der Fussball-Weltmeisterschaft, Copress-Verlag, 1991, 208 Seiten (ISBN 3-7679-0311-3)
- Fuhr, Wolfgang: Fußballweltmeisterschaften, Agon-Verlag, Mai 2005 (ISBN 3-89784-265-3)
- Grüne, Hardy: Fußball WM Enzyklopädie 1930–2006, Agon-Verlag, Dez. 2002 (ISBN 3-89784-205-X)
- Hartmann, Waldemar / Netzer, Günter / Kauer, Robert: Menschen, Tore & Sensationen. Geschichte und Geschichten. WM 1930–2006, Wero Press, Juli 2002, 268 Seiten (ISBN 3-9806973-7-1)
- Schulze-Marmeling, Dietrich / Dahlkamp, Hubert: Die Geschichte der Fußball-Weltmeisterschaft 1930–2006, Die Werkstatt, April 2004, 560 Seiten (ISBN 3-89533-461-8)