Ungarn

Aus Wikipedia
Wexln zua: Navigation, Suach
Ungarn
Flag of Hungary.svg
Coat of Arms of Hungary.svg
Åmtssproch Ungarisch
Hauptstod Budapest
Stootsform Parlamentarische Republik
Stootsowahaupt János Áder
Regiarungsschef Viktor Orbán
Flächn 93.036 km²
Eiwohnazoi 10.005.000 (Mai 2010)[1]
Beväikarungsdichtn 107,5 Eiwohna pro km²
BIP

– Total (Nominal)
– Total (PPP)
– BIP/Einw. (Nominal)
– BIP/Einw. (PPP)

2005 (gschätzt)

107,1 Mrd. US-$
162,3 Mrd. US-$
10.814 US-$
16.823 US-$

HDI 0,805 (36.) [2]
Währung Forint (HUF)
Unobhängigkeit am 31. Oktober 1918
Nazionalhymne Himnusz
Zeidzone UTC+1 MEZ
UTC+2 MESZ (Meaz bis Oktoba)
Kfz-Kennzeichn H
Internet-TLD .hu
Telefonvurwoi +36
Hungary in European Union.svg
Hu-map de.png

Ungarn (ungarisch, Magyarország), is a Stoot in Mittleiropa, dea wos zum Großteu im Pannonischn Beckn liegt. Nochboastootn san Esterreich, de Slowakei, de Ukraine, Rumänien, Serbien, Krowozien und Slowenien.

Ungarn is seitn 1. Mai 2004 Mitgliedstoot vo da Eiropäischen Union und seitn 12. Meaz 1999[3] Mitgliedstoot vo da NATO. Da Human Development Index zöht Ungarn zu de sea hoch entwickeltn Stootn. De Hauptstod is Budapest.

Inhoitsvazeichnis

Etymologie [dro werkln]

De Ungarn nennen si söwa Magyaren und ia Land Magyar, des wos aus magy (< ugrisch *mańćε = „Mensch, Maun, Gschlecht“) und er(i) (aa „Mensch, Maun, Geschlecht“) zaumengsetzt is. Des woa unspringlich nua a Staum vo da Voiksgruppn, de wos im 9. Joahundat raibarisch duach Eiropa zong is. Im 10. Joahundat homs daun de Obaherrschoft iwa de aundan Stämme earreicht. Seitdem bezeichnen si de Ungarn ois Magyaren.

De Bezeichnung "Ungarn" kummt ausn Slawischn und deafat auf de bolgarotiakischn Staumesbezeichung onogur (on = „zehn“ + ogur = „Stamm“) zruckzfian sein. Des „H-“ im lateinischen hungarus is duach de Vawechslung mit de Hunnen (Hunni) entstaundn.

Des Kenigreich Ungarn (1001 bis 1918) haßt auf Ungarisch Magyar Királyság, weu magyar im Ungarischen sowoi ois Stoots- ois wia aa ois Voiksbezeichnung vawendt wiad. Heit haßt Ungarn in da Laundessproch Magyarország.

Eadkunde [dro werkln]

De Läng vo da Außngrenz is 2009 Kilometa. Davo foin auf Esterreich 366 Kilometa, de Slowakei 515 Kilometa, de Ukraine 103 Kilometa, Rumänien 443 Kilometa, Serbien 151 Kilometa, Krowozien 329 Kilometa und Slowenien 102 Kilometa.

Gwässa [dro werkln]

Da längste Fluss in Ungarn is de Donau (ung. Duna). Des gaunze Stootsgebiet entwässad zua Donau hin. An iam Lauf liegt aa de Hauptstod Budapest.

Da zwate Hauptfluss vo Ungarn is de Theiß (ung. Tisza). Sie kummt aus da Ukraine und fließt noch Serbien, wo s in de Donau mündet. An iam Lauf liegn Städde wia Tokaj und Szeged.

Olle greßan Flüsse entspringen außahoib vo Ungarn: de Mur und de Raab in Esterreich, de Drau in Südtirol, die Zala in Slowenien, da Hernád in da Slowakei, de Körös in Siembiagn (West-Rumänien). De Hauptflüsse vo Ungarn de Donau und de Theiß entspringen im Schwoazwoid (Deitschland) bzw. in da Ukraine.

Da greßte See in Ungarn is da Plottnsee (ungarisch Balaton) in Westungarn. Ea is da greßte See in Mittleiropa. Da Plottnsee is nem Budapest aa s wichtigste Fremdnvakeasgebiet vo Ungarn. Vua oim aa wegn de Thermalquön.

Da Neisiedla See (ungarisch Fertő-tó) liegt nua zum klanan Teu in Ungarn. 75 % vo da Wossaflächn ghean zum Stootsgebiet vo Österreich. Da Nationalpark Fertő-Hanság is 2001 zauman mitn esterreichischn Nationalpark Neusiedler See-Seewinkel zum UNESCO-Welterbe ernannt.

Städd [dro werkln]

De mid Ostond grässte Stoud in Ungarn is d' Hauptstoud Budapest (Hdt: Ofen-Pest) mid 1,69 Millionen Aiwoner. Sodamid lem guade 17 % vo da Beväikerung in da Hauptstoud. De nochefoigatn fimbf grässtn Städ sand: Debrecen (za. 225.000 Eiw.), Miskolc (za. 180.000 Eiw.), Szeged (za. 165.000 Eiw.) und Pécs (Fimbfkirchn/Fünfkirchen, za. 160.000 Eiw.) sowia Győr (Raab, za. 130.000 Eiw.).

Sproch [dro werkln]

Ungarisch is de Amtssproch in Ungarn. Aus da Zeit vo Österreich-Ungarn (bis 1918) kummt da Einfluss vo da deitschen Sproch. Mindaheitnsprochn san Romani, de Sproch vo de Roma (de Anzoi vo de Sprecha is ned genau eafosst) und Krowodisch (ca. 0,4 % vo da Bevökarung).

Beleg [dro werkln]

  1. http://portal.ksh.hu/pls/ksh/docs/hun/xstadat/xstadat_evkozi/e_wdsd001a.html
  2. International human development indicators auf http://hdrstats.undp.org
  3. Christoph Hasselbach: Jubiläum für die Neuen in der NATO. In: Deutsche Welle. 12. Meaz 2009, obgruafn am 20. Juni 2010.

Literadua [dro werkln]

  • Thomas Bauer: Wo die Puszta den Himmel berührt. Auf Umwegen durch Ungarn. F. A. Herbig Verlag, Minga, 2007, ISBN 3-7766-2512-0
  • Matthias Eickhoff: Ungarn. DuMont Reise-Taschenbuch, Ostfildern 2005, ISBN 3-7701-3149-5
  • Janos Hauszmann: Ungarn. Vom Mittelalter bis zur Gegenwart. Regnschburg 2004, ISBN 3-7917-1908-4
  • Paul Lendvai: Die Ungarn. Eine tausendjährige Geschichte. Goldmann 2001, ISBN 3-442-15122-8
  • Deutsche und Ungarn – eine besondere Beziehung. Zukunftschance oder Auslaufmodell? Dokumentation des Potsdamer Forums vom 13. Mai 2004 in der Vertretung des Freistaats Thüringen beim Bund, Berlin. Deutsches Kulturforum östliches Europa e. V., 1. Aufl., Potsdam 2005, 50 S., ISBN 978-3-936168-22-8
  • Beke, László: Abstrakt – Konkret – Konstruktiv. 6 Positionen aus Ungarn. Ausstellungskatalog. Deutsches Kulturforum östliches Europa e. V., 1. Aufl., Potsdam 2006, 20 S., ISBN 978-3-936168-40-2

Im Netz [dro werkln]

 Commons: Ungarn – Sammlung vo Buidl, Videos und Audiodateien
Wikiatlas Wikimedia-Atlas: Ungarn – geografische und historische Koartn