Lederhosn

Aus Wikipedia
Wexln zua: Navigation, Suach
Der Artikl is im Dialekt Obaboarisch gschrim worn.
Knopflatz-Ledahosn
Burschn aus Ellbach
Miaschbegga Trocht
Wilhem Leibl: In der Bauernstube

De Lederhosn, aa Ledahosn oda Lederne, is a kurze oda lange Hosn, de wo aus Leder gmacht is.

A Lederhosn hod in Bayern und im gnazn Oipngebiet a lange Tradition, de ebba bis as friare Mittloida zruckgät. Si is scho fias 6.Jh. zum earschtn Moi nochgwiesn. Neba da ganz tradionelln Lederhosn gibts heit freili a neie Forman: Lederhosn fia de Beika, fia de Lederszena, fian Oitog.

Inhoitsvazeichnis

[dro werkln] Gschicht und Tradition

Wos fia an Schottn da Kilt und an Japaner da Kimono, des is fia an Boarn sei Lederhosn. Ois Zeichn bajuwarischer Obstammung und is se vo de Habsburger und Wittelsbacher ois pflegt worn - aa wanns de Lederhosn nua fia eana sejba wor owa aa im Voik tiaf vawuazlt.

De Lederhosn is owa vui äita. Se is a archaisches Gwand, meglicherweise de erschte Hosn ibahaupt. De Leggins, lederne Hosnhaxn, san scho vo de Reidavöika aus da Antike bekannt, und san vo de Römer, Keltn und Germanen ibanomman worn. Zu de Leggins is späda a Lederzwickl kemma, da Vorleifa vum Hosnlatz.

In de Oipn ko d'Lederhosn bis ins 6. Jh. zruckvafoigt wern. Bei dena Bauern worn de Lederhosn sehr beliabt. De Hosn hoidn vui aus und san leicht zum Reinign. Noch 1945 san de Lederhosn in ganz Deitschland und Österreich in Mode kemma. Erscht ab de 70er Joah is de Lederhosn vo dena Jeans mehr und mehr vadrängt worn.

De boarische Lederhosn is da Tradition noch schwoaz oda braun. Schwoaze Lederhosn hom greane Stickarein, braune Hosn san weiß verziat. De klassische boarische Lederhosn, aa Kurze gnennt, is knialang. Des ermeglicht de lautn Schnoiza beim Schuahplattler. Owa aa de Kniabundlederhosn hod in Baiern Tradition. A guade Lederhosn hoit si lang. De raue und motte Oberflächn kriagt mit da Zeit an Speckglanz. Soiche Hosn nennt ma dann aa Krachlederne.

[dro werkln] Trachtla Gwand

In da boarischn Tracht gibts de Lederhosn in zwoa Formen, ois Kurze und ois Kniabundhosn. De Kurze is friacha bei da Orwat trogn worn, de Kniabundhosn wor de Festtogshosn. Typisch fia de Trachlerhosn is de Bestickung, da Hosnlatz und des Hosntiarl, des angeblich aaf de im Mittloida iabliche "Schamkapsl" zruckgähd. Aaf da rechtn Seitn is meistns a Messatoschn, fia a Jagamessa.

Zu de Lederhosn wern meistns lederne Hosnträga mit Querriegl trogn. Zur Kurzn ghern Hafalschuah und Loferl. Des san Strimpf fia de Wadl und de trogt ma ohne Sockan. Zur Kniabundhosn trogt ma lange Kniastrimpf. De Bundhosn wiad unta de Knia zuabundn.

[dro werkln] Traditionelle Variantn

  • Ausseer Lederhosn: kimmt ausm Ausseerland (Esterreich) und is aus Gams-Hirschleder gmocht mit aafwendiga greana Stickerei vaziat. De Hosn gibts ois Kurze und ois Kniabundhosn.
  • Dachauer Lederhosn: de Dachauer Hosn is a Stiafelederhosn. Hosnhaxn san lang und sehr eng gschnittn und wern bei de Fessln zsammbundn. Da Hosnbund is hoch gschnittn. Des Hosntiarl gäht iaba de ganze Vorderseitn vo dera Hosn.
  • Erzherzog-Johann-Lederhosn is Lederhosn aus da Steiermark, de afn Erzherzog Johann zruckgähd, dea a passioniater Trachtla wor. De Lederne hod Knepf stott Lederbandl an de Hosnhaxnschlitz und hod aufwändige Stickerein, meistns grean.
  • Kisbet: schwoaze Kniabund-Lederhosn ohne Hosnträga vo de tiakischen Öi-Ringer.
  • Krachlederne: Synonym fia Lederhosn. Oide Speck-Lederhosn. Kennt owa a wos mid Plattln z'tuan hobn: Schau a "Schloghosn" weida untn.
  • Leder-Untahosn: San bis Ofang vum 20.Jhd. im Winter in Oberbayern trogn worn.
  • Leggins oda Chaps (vo span. chaparajos): Lederhosn vo de nordamerikanischn Indianer, späda a vo de Kuahbuam (Cowboys) iabanommen, deshoib Vorlaifa vo dena Jeans. Leggins bestängan owa nur aus Haxn ohne Gsäß. De wean vor oim fias Reitn gnumma, damit de Haxn vor dena Heandl vo de Rindviecha und vor Dornen gschitzt san. De Stickerein af de Indianer-Leggins soin aa des Voabuid fia de Federkielstickerei vo de boarischn Trochtn gwen sei.[1]
  • Schloghosn: a Plattlerhosn: A Lederhosn de fia's Schuahplattln gmocht worn is; eng, meistns ohne Bestickung und stoak eingfettet (Lautvastärka).
  • Sepplhosn is da preissische Nam vo Lederhosn.
  • Weiße Lederhosn: Offiziarsuniform vo dea franzesischn Kavallerie unta Ludwig XVI. Heit no Uniform-Hosn vo dea Spanischen Hofreitschule in Wean.

[dro werkln] Lederhosn heit

De traditionelle Lederhosn wiad heit vor oim vo de Trachtler pflegt. Af Voiksfestn und afm Oktoberfest in Minga sicht ma a vui Lederhosn, des is owa mehr Landhausmode. De boarische Lederhosn is ob de 70er Joah vo dena Blue Jeans vadrängt worn und ausn Oitog fost ganz vaschwundn. Da Erfinda vo de Blue Jeans wor iabrigens a Bayer, Levi Strauss, dea in de USA ausgwandert is.

Seit de 70er Joah wird de Kurze im Oitog nur no vo Pfadfindern trogn, mit Giatl und ohne Träga. In Nordfrankreich gibts in Riaumont in der Stodt Liévin bei Lens no a Oart katholisches „Pfadfinderinternat“, wo olle Schuila a kurze Lederhosn trogn.

Lederhosn-Biker mid seina boarischn Maschin
Zwoa boarische Lederhosn in Texas

De Lederhosnmacha mochn heint owa ned nur Trachtnlederhosn, sondan aa de graun "Sepplhosn", de Knickerbocker, de "Breeches" (urspringli Reidahosn, späda Hosn fia Motorradfahra) und olle Variantn vo Beruafs- und Sportkleidung sowia Freizeithosn.

[dro werkln] Moderne Variantn

  • Freizeithosn im Jeansschnitt
  • Lederhosn fia Biker, a praktischa Schutz
  • Handwerkahosn
  • Lederhosn fia de Lederszene (de Lederhosn ois Fetisch)

[dro werkln] Herstellung

Zur Herstellung vo de traditionelln Lederhosn wead wegam Tragekomfort in easchta Linie Hirsch- und Gamsleder vawendt, manchmoi aa Bockleder. Zur Vaorbatung weadn de Haitln sämisch gerbt. Ban sogenndn Irchn wead s Leder gwoikt und mit Öi oda Fischtran behandlt. So wean de Hosn schää woach und schmiegsam. Des bleibt de Hosn dann sogoa, wanst damit in an Regn kimmst. S Irchn und s Färbm hom de Bauan friacha vuifoch sejba gmocht. Ban Färbm wead aus Öi, Wossa und an Zuaschlogstoff (Blauhoiz zan Schwoazfärbm, Braunhoiz zan Braunfärbm) a Sud braut, mit dem wo mas Leder zeascht grundiat. Nacha wead de Hosn mit Kupfervitriol- oda Eisnvitriolsaire eingfärbt. De Prozedur wead dann vier- bis fimfmoi durchgfiaht. Um am Leder dann no a bsondare Patina z gebm, hod ma no spezielle Tricks ogwendt, beispuisweis s Abschabm oda mit ana Speckschwartn behandln (vgl. heint "Stonewashing" etc. vo Jeans).

[dro werkln] Gstanzln

De Lederhosn hod friaha de Roin vo de heitign Blue Jeans gspuit, deshoib wead se aa imma wieda in Gstanzln thematisiat:

Und de Bauernbuam
de miassn afn Bauern losn,
wann a ummasumpert
in da Lederhosn.

In da Hosn in da ledan
mit nackate Knia,
afn Hiatal a Fedan,
so keman hoit mia.

Den mecht i kena,
dea mia eppas dat,
jo, dem waschat i s Leda
und wixat eam d Nahd.

[dro werkln] Beleg

[dro werkln] Beleg

  1. Lederhosn-Lexikon im Lederhosenmuseum

[dro werkln] Literadua

  • Franz J. Grieshofer, Christian Brandstätter und Franz Hubmann: Die Lederhose – Kleine Kulturgeschichte des alpenländischen Beinkleids. Verlag Fritz Molden Edition, Wien/München/Zürich 1978, 120 S. ISBN 3-217-00928-2. Neuausgabe Husum Druck- und Verlagsgesellschaft, Husum 1996. ISBN 978-3-88042-762-4.
  • Hans W. Stoermer: Leder in der bayerischen-alpenländischen Tracht. 1986. ISBN 3-7787-3273-0

[dro werkln] Im Netz

 Commons: Lederhosen – Sammlung vo Buidl, Videos und Audiodateien


Fairytale bookmark silver op.png
Fairytale bookmark silver op.png
Der Artikl gheart zu de berign Artikl in da boarischn Wikipedia.
Fairytale bookmark silver op.png