Boarische Tracht
Boarische Tracht moant de de traditionej, histroischn Gwanda im oipmlendischn, boarischn Sprochraum in Bayern und Östareich. Typische Bstandtei san de Lederhosn fia de Buam und s Diandlgwand fiad Diandln. De ausm Gebiag kemandn Trachtn san a aussahoib vo de Beag hoamisch worn. Es gibt owa koa oaheitliche boarische Tracht, sondan vui vaschiedane Variantn. De Trachtn san ausm historischn Oidogsgwand entstandn.
Inhoitsvazeichnis |
Typm vo Gebiagstrachtn [dro werkln]
In Bayern gibts sechs vaschiedane Typm vo Gebiagstrachtn:
- Miaschbocha Tracht
- Werdenfejsa Tracht
- Inntola Tracht
- Cheamgaua Tracht
- Berchtesgoana Tracht
- Isarwinkla Tracht
Bstandtei vo da Tracht [dro werkln]
Weiwaleit [dro werkln]
- Hiadl, ohne Gamsbart, dafia oft mid Fedan, in manche Gmoandn so z.B. Weißbach/ALpenstraß´ ham de aktiven Diandl a Gamsbartei an Huat ob´n. Dafür is da haifigste Kopfschmuck bei de voheira´n Weiba oiwei nu da Priener Huat.
- Gropfkettn
- Schuitatiache
- Diandlblusn, de oft glei untam Busn aufheart, ähnlich wiara Sariblusn bei de Inda, bei de voheiret´n Weiba san de Ärmeln oiwei lang und normalerweis schwarz. De unverheiratn Dirnadln trogn schowarze und lange Ärmeln nur an Feiertog, zu Hochzeiten und Beerdigungen.
- Diandlgwand, bschtehad ausm Miada, Virstecktuachei, 'm Rock und da Schirzn
- Gschnür, a metalange Kettn an dera Taler hengan
- Untarock, teilweis aa Pumphosn
- Haferlschuah trogn nur de aktiven Dirndl zum Preisplatteln, ansonsten trogn Frauen schwoarze Schuah (Spangaschuah) mit an Absatz. Da Haferlschuah war friara rein dena Monna vorbhoidn.
Oft untascheid se de Tracht vo de vaheiratn Fraun vo dea vo de Diandl. In Obabayan trong de Diandl in de meistn Ort a Diandlgwand mit am Miada, de vaheiratn Fraun an Schalk. Der Schalk werd in vui Gegenden a Spenser oda Rock gnennt.
Manndaleit [dro werkln]
- Huat, oft mid Gamsbart oda Fedan (Odlafedan oda Roagaspitz)
- Hemad aus am guadn Leinen, aufm Steg mid Initialien bstickt
- Janker oda Joppn aus Woistoff, den ma normalerweis´"Frack" nennt
- Schariwari
- Ledahosn, meistns mid Traga und eventuell mid fedakielbesticktm Taferl und Girtl, Ranzen gnennt, der friara ois Geldbeidl hergnumma worn is.
- Goaßfuaß/Feidl (a Messa), des in da Messataschn vo da Ledahosn steckt
- Woisocka oda Loferl (des san de zwoateilign Woisocka)
- Haferlschuah
Wann ma's trogt [dro werkln]
Friara hod ma de Trachtn jedn Tog ozong. Des war des ganz normale Oitagsgwand, meistns aus oafache, aba robuste Stoff gnaaht, damit's lang ghoitn hod. Zuasätzlich hod's dann de Festdogstracht gem, de mit mera Vazierunga, z.B. Goidstickareia, und wertvollare Stoff gmacht war.
Heitzdog ziagt im Oidog und zum Arbatn fast neamand mera a Tracht oo. Zum Arbatn ziang hauptsächle de Leit Trachtn oo, de in irgndoana Form mit Touristn zdoa ham. De meistn Trachtn san heitzdog aba fia bsondane, festliche Anläss wia Trachtnfestln, Tánz, Musispuin vor Publikum, kirchliche Prozessiona und Trachtnhochzeitn reserviert.
Oftmois is es im boarischn Raum aso, dass des beste (und wertvollste) Gwand wos ebban gheart a Tracht is, und desweng aa zu wichtige Festln ozong werd, de ned direkt mit Trachtn zdoan ham. Bei Hochzeitn vo traditionsvabundne Leidln im boarischn Raum is es manchmoi aso, dass auf da Einladung steht, "mir heiratn in Tracht", des hoasst, des Brautpaar trogt bsundas scheene Trachtngwanda, und de Gäst ziang eana Tracht aa o, wann's oane ham.
Landhausmode [dro werkln]
Neba de traditionellen, nach oide Vorbilda gfertigtn Trachtn, wia's in Trachtnvereine trong wern, gebt's aa de sognennte Landhausmode. Do handelt se's um Gwanda, de ledigle grob im Stil vo da urspringlichn Tracht, oft mit stark abweichnde modische Akzente konzipiert san.
Buidln vo Trachtn ausm boarischn Sprochraum [dro werkln]
Schaug aa [dro werkln]
Literadua [dro werkln]
- Uli Landsherr: Trachtler schee boarisch. Husumer Verlagsgesellschaft, Husum 2008, ISBN 978-3-89876-413-1.
- Paul Ernst Rattelmüller: Bayerische Trachten. Verlag, Riedler, Rosenheim 1955.
- Vereinigte Bayerische Trachtenverbände (Hrsg.): Bayrisch Land, bayrisch Gwand. Chiemgau-Verlag, Traunstoa 1976.
Im Netz [dro werkln]
- Geschichte der Tracht und der Trachtenbewegung in Bayern
- „Phänomen Tracht“. Sonderheft EDITION BAYERN (Haus der Bayerischen Geschichte)
| Weihnochtskroas | Nigglodog • Heiligomd • Kristbaam • Rauhnocht • Wüde Jogd • Perchtn • Sternsinga |
| Ostakroas | Ostan • Poimkatzal • Poimbuschn • Poimgart • Ostabrod • Oascheim • Greapfinzda |
| Joareskroas | Goaßlschnoizn • Apaschnoizn • Liachtmess • Fosching • Oschamittwoch • Walburgisnochd • Maibaam • Oimotrieb • Wiesn • Ollaheiligomd •Ollaheilign • Ollaseejn • Johanni |
| Gwand | Boarische Tracht • Diandl • Lederhosn • Haferlschuah • Gamsboart • Roagaspitz • Schariwari |
| Lebmsobschnitt | Ged • Fensterln • Boarische Hozad • Prograda • Sterbbuidl |
| Lebmsfreid | Derblecken • Gstanzl • Hiatamadl • Hoagascht • Schuahplattler • Schmei • Weana Schmäh • Wolpertinger |