Donau

Aus Wikipedia
Wexln zua: Navigation, Suach
Der Artikl is im Dialekt Obaboarisch gschrim worn.
Donau
Karte Donau.jpg
Datn
Log Zentral- und Sidosteiropa
Läng 2.845 km
Quäin Donaueschingen
Häh vo da Quäin 686 m
Mindung Schwoazes Mea
Häh vo da Mindung 0 m NN
Eizugsgebiet ca. 795.686 km²
Abflussmenge 6.700 m³/s
250px|center Valauf vo da Donau

De Donau (aa Doana[1]) is nach da Wolga da zwoatlängste Strom in Eiropa. Offiziej fangts bei Donaueschingen in Baden-Württemberg o, wos a gfosste Quejn gibt und de Brigach und de Breg zammakema.

De Donau kimmt ba Uim af Bayern und hinta Bossa af Östareich. S nexte Land is de Slowakei, danoch Ungarn, Krowozien und Serbien. In Rumänien is de Donau de Grenz zu Bulgarien, Moldawien und zua Ukraine, bevors im rumänischn und ukrainischn Donaudelta ins Schwoaze Meea mindt.

Inhoitsvazeichnis

Eadkunde[dro werkln]

De Donau fliasst duach 6 Stootn, Deitschland, Östareich, de Slowakei, Ungarn, Serbien und Rumänien. Fia weidane via Stootn, Krowozien, Bulgarien, Moldawien und Ukraine is s a Grenzfluss. Insgsamt san 1071 Kilometer oisdann 37 % vom Valauf vo da Donau Stootsgrenzn.

Otei vo de Orainastootn
Land nach Strom-
kilometa
rechts Ufa boadseitig links Ufa
km  % Donaukilometa km  % km  % Donaukilometa
Deitschland 687,00 658,6 23 2888,77–2230,20 658,6 36 687,0 24 2888,77–2201,77
Östareich 357,50 357,5 12 2230,20–1872,70 321,5 18 321,5 11 2201,77–1880,26
Slowakei 172,06 22,5 1 1872,70–1850,20 22,5 1 172,1 6 1880,26–1708,20
Ungarn 417,20 417,2 14 1850,20–1433,00 275,2 15 275,2 10 1708,20–1433,00
Krowozien 137,50 137,5 5 1433,00–1295,50 0,0 0 0,0 0
Serbien 587,35 449,9 16 1295,50–845,65 220,5 12 358,0 12 1433,00–1075,00
Rumänien 1075,00 374,1 13 374,10–0,00 319,6 18 1020,5 35 1075,00–134,14
79,63–0,00
Bulgarien 471,55 471,6 16 845,65–374,10 0,0 0 0,0 0
Moldawien 0,57 0,0 0 0,0 0 0,6 0 134,14–133,57
Ukraine 53,94 0,0 0 0,0 0 53,9 2 133,57–79,63

(Quejn: Donaukommission, Budapest, Jenna 2000 bis März 2004)

Nama[dro werkln]

S wead ognumma, dass da Nama Donau sein Uasprung in da kejtischn Sproch hod, de wo amoi am Obalauf glebt ham. Belegt san dona-aw fia diafs Wossa und Do-avv fia zwoa Wossa, wos si af de zwoa Quejfliss beziagn kennt. De konstuiate indogermanische Wuazl hoasst *danu ‚Fluss‘ konstruiert.

Bis zan End vo da Antikn hod de Donau zwoa Nama ghobt: Ister, lateinisch Hister, griech. ῎Iστρος Istros wor de Bezeichnung fian Untalauf, Donau (Danuvius) hod da Obalauf ghoassn. Domois wor da Zammahang iwahapts ned klor, weis koana exaktn kartographischn Aufzeichnunga gem hod.

Nemfliss[dro werkln]

Da längste Nemfluss vo da Donau is de Theiß. Sechs weidane Nemfliss ham a Läng vo mea wia 500 Kilometa: Pruth, Save, Drau, Olt, Sereth und Inn. Theiß, Save und Drau mindn im sidlichn pannonischn Becken (Serbien und Krowozien), Pruth und Sereth kurz vorm Donaudelta am Iwagang vo da Grossn Walachei za de moldawischn Lända. Da Inn is da oanzige grosse Nemfluss neadle vo de Oipn.

Nemfliss vo da Donau mit mea wia 140 Kilometan Flussläng
Zuaflussseitn
R/L
Nemfluss Läng in km Obfluss in m³/s Omerkung
R Iller 147 71 fiat ban Zammafluss zeitweis mea Wossa wia de Donau
R Lech 264 114
R Isar 295 175
R Inn 517 730 ban Zammafluss broada und zeitweis wossareicha wia de Donau
R Traun 153 135
R Enns 254 195
R Leitha 180
R Rába 250
R Kapos 112,7 4,4
R Drau 749 670
R Save 945 1513 wossareichsta Zuafluss vo da Donau
R Morava 185 255
R Timok 203 24
R Iskar 368
R Jantra 285
L Altmühl 220
L Naab 165
L Regen 169
L Kamp 153
L March 358 109
L Váh 403
L Hron 298
L Ipel 233
L Theiß 1308 813 längsta Nemfluss vo da Donau
L Temesch 340 47
L Jiu 331 94
L Olt 737 190
L Vedea 224
L Argeș 327 73
L Ialomița 417
L Sereth 596 230
L Pruth 953 110

Besiedlung[dro werkln]

Im Eizugsgebiet vo da Donau liegn sechs Millionenstädde: Wean, Budapest, Belgrad, Minga, Sofia und Bukarest.

An de Donau grenzn de Gemarkunga vo zwejf Grossstäddn: Uim, Inglstod, Regnschburg, Linz, Wean, Pressburg, Budapest, Novi Sad, Belgrad, Russe, Brăila und Galați. Za de wichtigstn Middlstäddn ghean: Bossa, Krems, Komárno, Mohács, Drobeta Turnu Severin, Widin, Giurgiu, Silistra und Tulcea. Za de wichtigstn Kloastädde zejn Sigmaringen, Nikopol und Sulina.

Nazionalparks und Reservate[dro werkln]

Am Laff vo da Donau liegn mearare Natuaschutzgebiete: Scho in Baden-Württemberg da Naturpark Obere Donau, ba Bossa s Naturschutzgebiet Donauleiten und in da Weana Lobau da Nazionalpark Donau-Auen.

In Ungarn liegt da Nationalpark Donau-Eipel, do, wo de Drau in Krowozien zua Donau kimmt, da Naturpark Kopački rit, in Serbien as Naturreservat Deliblatska peščara und an da Grenz zwischn Serbien und Rumänien da Nazionalpark Đerdap. Oanzigartig is as Biosphärenreservat Donaudejta.

Biachl[dro werkln]

  • Melanie Haselhorst, Kenneth Dittmann: Die Donau. Von Kelheim zum Schwarzen Meer. Delius Klasing Verlag, Edition Maritim, Hamburg 2008, ISBN 978-3-89225-586-4
  • Christian Reder, Erich Klein (Hg.): Graue Donau, Schwarzes Meer. Wien Sulina Odessa Jalta Istanbul (Recherchen, Gespräche, Essays), Edition Transfer, Springer Wien–New York 2008, ISBN 978-3-211-75482-5
  • Daniela Schily: Donau – von Regensburg zur Schwarzmeerküste. Dumont Reisetaschenbuch, Ostfildern 2006, ISBN 3-7701-7200-0
  • Walter H. Edetsberger: Im Bann der Donau. Eine Bootsreise von Münster zum Schwarzen Meer. Mainz 2001, ISBN 3-8311-3049-3
  • Manfred Fiala: Die Donau. Eine Abenteuerreise von der Quelle bis zum Schwarzen Meer. Steirische Verlagsgesellschaft, Graz 2004, ISBN 3-900323-79-8
  • Dieter Maier: Die Donau. Natur, Kultur, Land und Leute. Edition Dörfler. Nebel-Verlag, Utting 2001, ISBN 3-89555-012-4 (Bildband)
  • Michael Weithmann: Die Donau. Ein europäischer Fluss und seine dreitausendjährige Geschichte. Pustet, Regensburg; Styria, Graz u. a. 2000, ISBN 3-7917-1722-7, ISBN 3-222-12819-7

Beleg[dro werkln]

  1. Ludwig Zehetner: Bairisches Deutsch. Lexikon der deutschen Sprache in Altbayern, Heinrich Hugendubel Verlag/edition vulpes, Kreuzlingen/München/Regensburg, 2005, ISBN 3-9807028-7-1. Seitn 102

Im Netz[dro werkln]

Boarisches Weatabuach: Donau – Bedeitungserklärunga, Woatheakunft, Synonyme und Ibasetzunga
 Commons: Donau – Oibum mit Buidl, Videos und Audiodateien