Donau
| Der Artikl is im Dialekt Obaboarisch gschrim worn. |
| Donau | |
|---|---|
| Datn | |
| Log | Zentral- und Sidosteiropa |
| Läng | 2.845 km |
| Quäin | Donaueschingen |
| Häh vo da Quäin | 686 m |
| Mindung | Schwoazes Mea |
| Häh vo da Mindung | 0 m NN |
| Eizugsgebiet | ca. 795.686 km² |
| Abflussmenge | 6.700 m³/s |
| 250px|center Valauf vo da Donau | |
De Donau (aa Doana[1]) is nach da Wolga da zwoatlängste Strom in Eiropa. Offiziej fangts bei Donaueschingen in Baden-Württemberg o, wos a gfosste Quejn gibt und de Brigach und de Breg zammakema.
De Donau kimmt ba Uim af Bayern und hinta Bossa af Östareich. S nexte Land is de Slowakei, danoch Ungarn, Krowozien und Serbien. In Rumänien is de Donau de Grenz zu Bulgarien, Moldawien und zua Ukraine, bevors im rumänischn und ukrainischn Donaudelta ins Schwoaze Meea mindt.
Inhoitsvazeichnis |
Eadkunde[dro werkln]
De Donau fliasst duach 6 Stootn, Deitschland, Östareich, de Slowakei, Ungarn, Serbien und Rumänien. Fia weidane via Stootn, Krowozien, Bulgarien, Moldawien und Ukraine is s a Grenzfluss. Insgsamt san 1071 Kilometer oisdann 37 % vom Valauf vo da Donau Stootsgrenzn.
| Land | nach Strom- kilometa |
rechts Ufa | boadseitig | links Ufa | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| km | % | Donaukilometa | km | % | km | % | Donaukilometa | ||
| Deitschland | 687,00 | 658,6 | 23 | 2888,77–2230,20 | 658,6 | 36 | 687,0 | 24 | 2888,77–2201,77 |
| Östareich | 357,50 | 357,5 | 12 | 2230,20–1872,70 | 321,5 | 18 | 321,5 | 11 | 2201,77–1880,26 |
| Slowakei | 172,06 | 22,5 | 1 | 1872,70–1850,20 | 22,5 | 1 | 172,1 | 6 | 1880,26–1708,20 |
| Ungarn | 417,20 | 417,2 | 14 | 1850,20–1433,00 | 275,2 | 15 | 275,2 | 10 | 1708,20–1433,00 |
| Krowozien | 137,50 | 137,5 | 5 | 1433,00–1295,50 | 0,0 | 0 | 0,0 | 0 | |
| Serbien | 587,35 | 449,9 | 16 | 1295,50–845,65 | 220,5 | 12 | 358,0 | 12 | 1433,00–1075,00 |
| Rumänien | 1075,00 | 374,1 | 13 | 374,10–0,00 | 319,6 | 18 | 1020,5 | 35 | 1075,00–134,14 79,63–0,00 |
| Bulgarien | 471,55 | 471,6 | 16 | 845,65–374,10 | 0,0 | 0 | 0,0 | 0 | |
| Moldawien | 0,57 | 0,0 | 0 | 0,0 | 0 | 0,6 | 0 | 134,14–133,57 | |
| Ukraine | 53,94 | 0,0 | 0 | 0,0 | 0 | 53,9 | 2 | 133,57–79,63 | |
(Quejn: Donaukommission, Budapest, Jenna 2000 bis März 2004)
Nama[dro werkln]
S wead ognumma, dass da Nama Donau sein Uasprung in da kejtischn Sproch hod, de wo amoi am Obalauf glebt ham. Belegt san dona-aw fia diafs Wossa und Do-avv fia zwoa Wossa, wos si af de zwoa Quejfliss beziagn kennt. De konstuiate indogermanische Wuazl hoasst *danu ‚Fluss‘ konstruiert.
Bis zan End vo da Antikn hod de Donau zwoa Nama ghobt: Ister, lateinisch Hister, griech. ῎Iστρος Istros wor de Bezeichnung fian Untalauf, Donau (Danuvius) hod da Obalauf ghoassn. Domois wor da Zammahang iwahapts ned klor, weis koana exaktn kartographischn Aufzeichnunga gem hod.
Nemfliss[dro werkln]
Da längste Nemfluss vo da Donau is de Theiß. Sechs weidane Nemfliss ham a Läng vo mea wia 500 Kilometa: Pruth, Save, Drau, Olt, Sereth und Inn. Theiß, Save und Drau mindn im sidlichn pannonischn Becken (Serbien und Krowozien), Pruth und Sereth kurz vorm Donaudelta am Iwagang vo da Grossn Walachei za de moldawischn Lända. Da Inn is da oanzige grosse Nemfluss neadle vo de Oipn.
| Zuaflussseitn R/L |
Nemfluss | Läng in km | Obfluss in m³/s | Omerkung |
|---|---|---|---|---|
| R | Iller | 147 | 71 | fiat ban Zammafluss zeitweis mea Wossa wia de Donau |
| R | Lech | 264 | 114 | |
| R | Isar | 295 | 175 | |
| R | Inn | 517 | 730 | ban Zammafluss broada und zeitweis wossareicha wia de Donau |
| R | Traun | 153 | 135 | |
| R | Enns | 254 | 195 | |
| R | Leitha | 180 | ||
| R | Rába | 250 | ||
| R | Kapos | 112,7 | 4,4 | |
| R | Drau | 749 | 670 | |
| R | Save | 945 | 1513 | wossareichsta Zuafluss vo da Donau |
| R | Morava | 185 | 255 | |
| R | Timok | 203 | 24 | |
| R | Iskar | 368 | ||
| R | Jantra | 285 | ||
| L | Altmühl | 220 | ||
| L | Naab | 165 | ||
| L | Regen | 169 | ||
| L | Kamp | 153 | ||
| L | March | 358 | 109 | |
| L | Váh | 403 | ||
| L | Hron | 298 | ||
| L | Ipel | 233 | ||
| L | Theiß | 1308 | 813 | längsta Nemfluss vo da Donau |
| L | Temesch | 340 | 47 | |
| L | Jiu | 331 | 94 | |
| L | Olt | 737 | 190 | |
| L | Vedea | 224 | ||
| L | Argeș | 327 | 73 | |
| L | Ialomița | 417 | ||
| L | Sereth | 596 | 230 | |
| L | Pruth | 953 | 110 |
Besiedlung[dro werkln]
Im Eizugsgebiet vo da Donau liegn sechs Millionenstädde: Wean, Budapest, Belgrad, Minga, Sofia und Bukarest.
An de Donau grenzn de Gemarkunga vo zwejf Grossstäddn: Uim, Inglstod, Regnschburg, Linz, Wean, Pressburg, Budapest, Novi Sad, Belgrad, Russe, Brăila und Galați. Za de wichtigstn Middlstäddn ghean: Bossa, Krems, Komárno, Mohács, Drobeta Turnu Severin, Widin, Giurgiu, Silistra und Tulcea. Za de wichtigstn Kloastädde zejn Sigmaringen, Nikopol und Sulina.
Nazionalparks und Reservate[dro werkln]
Am Laff vo da Donau liegn mearare Natuaschutzgebiete: Scho in Baden-Württemberg da Naturpark Obere Donau, ba Bossa s Naturschutzgebiet Donauleiten und in da Weana Lobau da Nazionalpark Donau-Auen.
In Ungarn liegt da Nationalpark Donau-Eipel, do, wo de Drau in Krowozien zua Donau kimmt, da Naturpark Kopački rit, in Serbien as Naturreservat Deliblatska peščara und an da Grenz zwischn Serbien und Rumänien da Nazionalpark Đerdap. Oanzigartig is as Biosphärenreservat Donaudejta.
Biachl[dro werkln]
- Melanie Haselhorst, Kenneth Dittmann: Die Donau. Von Kelheim zum Schwarzen Meer. Delius Klasing Verlag, Edition Maritim, Hamburg 2008, ISBN 978-3-89225-586-4
- Christian Reder, Erich Klein (Hg.): Graue Donau, Schwarzes Meer. Wien Sulina Odessa Jalta Istanbul (Recherchen, Gespräche, Essays), Edition Transfer, Springer Wien–New York 2008, ISBN 978-3-211-75482-5
- Daniela Schily: Donau – von Regensburg zur Schwarzmeerküste. Dumont Reisetaschenbuch, Ostfildern 2006, ISBN 3-7701-7200-0
- Walter H. Edetsberger: Im Bann der Donau. Eine Bootsreise von Münster zum Schwarzen Meer. Mainz 2001, ISBN 3-8311-3049-3
- Manfred Fiala: Die Donau. Eine Abenteuerreise von der Quelle bis zum Schwarzen Meer. Steirische Verlagsgesellschaft, Graz 2004, ISBN 3-900323-79-8
- Dieter Maier: Die Donau. Natur, Kultur, Land und Leute. Edition Dörfler. Nebel-Verlag, Utting 2001, ISBN 3-89555-012-4 (Bildband)
- Michael Weithmann: Die Donau. Ein europäischer Fluss und seine dreitausendjährige Geschichte. Pustet, Regensburg; Styria, Graz u. a. 2000, ISBN 3-7917-1722-7, ISBN 3-222-12819-7
Beleg[dro werkln]
- ↑ Ludwig Zehetner: Bairisches Deutsch. Lexikon der deutschen Sprache in Altbayern, Heinrich Hugendubel Verlag/edition vulpes, Kreuzlingen/München/Regensburg, 2005, ISBN 3-9807028-7-1. Seitn 102
Im Netz[dro werkln]
| Boarisches Weatabuach: Donau – Bedeitungserklärunga, Woatheakunft, Synonyme und Ibasetzunga |
- Hochwassernachrichtendienst Bayern Daten über die bayerischen Flüsse wie aktuelle Pegelstände, Meldestufen bei Hochwasser, langjährige Abflussdaten, Einzugsgebiet
- ARGE Deutsche Donau
- Internationale Kommission zan Schutz vo da Donau
- Vui Infos vom WWF zua Donau
- De Donau