Båssa
| Der Artikl is im Dialekt Innboarisch gschrim worn. |
| Båssa |
||
|
|
||
| Basisdatn | ||
|---|---|---|
| Bundesland: | Bayern | |
| Regierungsbezirk: | Niadabayern | |
| Landkroas: | Kroasfreie Ståd | |
| Hechn: | 294–447 m ü. NN | |
| Flächn: | 69,58 km² | |
| Eiwohna: |
50.548 (31. Dez. 2011)[1] |
|
| Dichtn: | 726 Eiw. pro km² | |
| Sonstige Datn | ||
| Postleitzoi en: | 94032–94036 (alt: 8390) | |
| Vorwoi: | 0851 | |
| Kfz-Kennzoachn: | PA | |
| Gmoaschlissl: | 09 2 62 000 | |
| Stådgliedarung: | 8 Stodtei | |
| Adress vo da Stådvawoitung: | Rathausplatz 2–3 94032 Passau |
|
| Hoamseitn: | ||
| Politik | ||
| Obabuagamoasta: | Jürgen Dupper (SPD) | |
Båssa (amtle: Passau) aa Bassa oda Bassau is a kroasfreie Ståd in Niedabayern an da Grenz nåch Estareich, de wos am Zsåmmafluss vom Inn, da Uiz und da Doana ligt; zwengs dem wead Båssa aa oft Dreiflüsseståd gnennt. Mid umara 50.000 Eiwona is Båssa de zwoatgrässte Ståd vo Niedabayern, und is do aa s zwoate wichtige Zentrum nåch da Haptståd Låndshuad; z Båssa gibts aussadem de oanzige Universität vo Niedabayern.
Inhoitsvazeichnis |
Gschicht [dro werkln]
Båssa gibts scho, seitdem de Kejtn in da jetzing Åidståd gsiedlt hammd. As kejtische Oppidum Biodurum is dann im erschtn Johundat noch Christus vo de Rema erobat woan und is a Stiggl vo da Provinz Raetia woan. Då wo heit da Dom steht hammd de Rema as Kastell Batavis baut, damieds eanan Limes bfestign hammd kinna. Da Nam vom Kastell kimmd vo de germanischn Soidatn, vom Stamm vo de Batava, de wo do stationiert woan. Dåhea kimmd aa da heidige Nam Båssa. In da spaadn Kaisazeid is am andan Innufa, in da remischn Provinz Noricum, as Kastell Biotrol entstandn, des wo bis zum Åbzuag vo de Romanen bstandn håd.
Im Jå 476 hammd d'Rema d'Region valåssn. D'Bajuwaren hammd af da Håibinsl a Herzogsbuag darricht. Scho im Jå 739 is Bassau Bischofssietz g'wen. Zu dera Zeid is aa as Glousta Niadanbuag g'rindt woan, des iba grouße Ländarein im Eizuagsbereich vo da Uiz vafiagt. Im 11. Jåhundat woa dotn d'Gisela, d'Schwesta vom Kaisa Heinrich II. und Witwe vom Kine vo Ungarn, Stefan I., Äbtissin. Wia 999 vom Kaisa d'wêidliche Herrschåft iba d'Stådt am Bassauer Bischof Christian iwadrong woan is, håd d'Vorherrschåft vom Glousta g'endt. Zwischn 1078 und 1099 hamm d'Bassauer Bischäf voribagehnd d'Herrschåfftsrechte iba d'Stådt an d'neigschaffane Buaggrafschåft Bassau und am vom Kine Heinrich IV. eigsetztn Grafn Ulrich valoan. Nåch dem seim Doud hand d'Recht zruck an d'Bischäf gfoin.
In da erschtn Häifdn vom 12. Joahundat is as Baussauer Schmieadehandwerk bedeitsam g'wen. 1217 is Bassau zum Fiastbistum g'woan. As Glousta Nieadanbuag, wêichs am Bischof 1161 vom Friedrich I. Barbarossa g'schenkt woan is, is zum Sitz vom Fiastbistum g'woan. Bassau håd 1225 Stådtrechte griagt. Es håd mehrane Aufständt vo de Biaga gega d'Herrschaft vo de Fiastbeschäf gem, z'letzt 1367/68, de åba ållesamt g'scheitert han. Andaraseits håd as Bistum an b'trächtlichn Woistand entwicklt und håd imma wiada Begehrlichkeiten beim Nachbarn Bayern und am Herzogtum Estarreich g'weckt.
Bassau is aa da Entstehungsoat vom Ausbund, wos as äideste bis heid nu bei de Amischen hergnummane G'sangsbiachl vom Protestantismus is. Sei Kernsammlung is zwischa 1535 und 1540 im Valias vo da Bassaua Buag entstandn. D'Autoren woan inhaftierte Deifa. A boa vo eana han scha währnd da G'fangaschaft g'stoam. D'mehran Deifa, wo do g'fanga g'wen han, hamm im Aschluss an d'Haftzeid an Märtyradoud dalittn. D'druckte Erschtausgåb håd an Titl: Etliche schöne christliche Gesäng wie sie in der Gefengkniß zu Passau im Schloß von den Schweizer Brüdern durch Gottesgnad gedicht und gesungen warden. Ps. 139.
1552 is in da Stådt da Bassauer Vadråg g'schlossn woan, der wos a Wegbreita fia d'Tolerierung vo de Konfessionen im Augschbuaga Religionsfrien woa.
1622-33 is d'Philosophisch-Theologische Hochschui g'rindt woan. 1676 håd in Bassau d'sognennde Kaisahochzeid vom Leopold I. und da Eleonore von Pfalz-Neuburg stattgfundn. D'Ståd is eftas vo stoake Houwossa und Brändt hoamgsuacht woan. 1662 is d'ganze Stådt obbrennd. Italienische Baumoasta (Carlone und Lurago) hamms danåch wiada nei afbaud und da Ståd aso ihr wejsch-barocks Auschaung gem. 1786 is d'erschte Bassaua Zeidung aussakemma. D'Zeid vo Bassau åis sêibstständigs Fiastntum håd mid da Säkularisation 1803 aufghead, durch des wos zu Bayern dazua kemma is. 1821 is d'Ståd wiada Bischofssietz woan. Vo 1806 bis 1839 woa Bassau Hauptståd vom Untadoanakreis. 1860 is d'Eisenbahnlinie nåch Straubing aufgmocht woan. 1870 is St. Nikola eigmeindet woan, 1909 Heidnhof und 1923 Beiderwies.
Vo 1935-1945 is Bassau a wichtiga Standort vo da Wehrmacht g'wen. In da Ståd hand vor åim Einheitn vo da Infanterie g'leng. Außadem hand in Bassau stoake Flak-Kräfte g'leng, wia in de Teilorte Kachlet und Doblstoa.
Seit 1942 håds in Bassau a Außenlåga vom Konzentrationslåga Dachau gem. D'Häftling hand beim Bau vo am Untawåssakraftwerk beim heidign Stausee Obaêizmêi ei'gsetzt woan. Ab Novemba 1942 is des Außnlåga am KZ Mauthausen untaleng, des wos im März 1944 d'Außnstêin Passau II und im März 1945 d'Außnstêin Passau III aufgmocht håd. D'Häftling hand dotn in de Wåidwerk Bassau-Uizståd und bei da Bayer. Lloyd zum Entlån vo Schiff eigsetzt woan.
Am 1. Juli 1972 hand d'Gmoa Gruabweg, Håis, Hacklbeag und Heining wia aa Teile vo da Gmoa Kirchbeag vorm Wåid in d'Ståd Bassau eigmeint woan, wodurch as Stådgebiet vo 20 auf 70 Quadratkilometa g'wåchs is und d'Eiwohnazåi um 40 % auf 50.000. Seit 1978 is Bassau Universitätsståd. D'Universität håd bsundas in de Bereich Jura, Betriebswirtschaftslehre und Informatik an guadn Ruaf.
1980 is d'Ståd Bassau mid'm Europapreis auszeichnet woan wei sa se so fian europäischn Integrationsgedanken eigsetzt håd. 1993 håd Bassau d'Markn vo 50.000 Eiwohna ibaschrittn. Damit is's as Obazentrum vo da Region Doana-Wåid.
Stådtgliadarung [dro werkln]
S'Stådtgebiet is in d'foigadn acht statistischn Stådtei gliadat, de wo im Groußn und Ganzn d'Gemarkungs- oda d'ehemojign Gmoagrenzn hand. D'Stådtei weand weida in Ortstei untagliadat.
| Nr. | Stådteil | Flächn[2] ha |
B'vêikarung Hauptwohnsietz 31.12.2005[3] |
Bevölkerung pro km² |
Bemerkungen |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 |
██ Åidståd
|
152,6018 | 3067 | 2010 | historischa Stådkern rechts da Doana Veste Oberhaus links da Doana |
| 2 |
██ Innståd
|
508,9354 | 4861 | 955 | rechts vom Inn, 1923 åis Beiderwies eing'meindt |
| 3 |
██ Hoanhof Siad
|
406,9042 | 4810 | 1182 | 3. Juni 1870 Ei'gemeindung da G'meinde Nikola 1. Jan. 1909 Ei'gemeindung da G'meinde Haidenhof |
| 4 |
██ Hoanhof Noad
|
871,8241 | 11292 | 1295 | 1. Jan. 1909 Ei'gemeindung da G'meinde Haidenhof |
| 5 |
██ Heining
|
2085,9484 | 11121 | 533 | Ei'gmeindung am 1. Juli 1972 |
| 6 |
██ Hacklberg
|
1668,8038 | 5553 | 333 | Ei'gmeindung am 1. Juli 1972 |
| 7 |
██ Håis
|
407,3414 | 1491 | 366 | Ei'gmeindung am 1. Juli 1972 |
| 8 |
██ Gruabweg
|
857,9621 | 7202 | 839 | Ei'gmeindung am 1. Juli 1972 |
| Bassau | 6954,9200 | 49397 | 710 |
Bolidik [dro werkln]
Seit 1900 woan Buagamoasta bzw. Obabuagamoasta vo Bassau:
|
|
2008 is da Jürgen Dupper (SPD) åis Nåchfoiga vom Albert Zankl (CSU) zum Obabuagamoasta g'wêid woan. Da Stådtrat håd an Urban Mangold (öpd) und an Anton Jungwirth (FDP) zu seine zwoa Stêivatreta g'wêid.
Aso setzt se da Stådråt zamm:
| Joa | CSU | SPD | Grüne | FDP² | ödp¹ | REP | FWG | Studenten für Passau |
Junge Liste | Passauer Bürgerliste |
G'samtsietz | Wåibeteiligung (in %) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1996 | 18 | 14 | 3 | 3 | 2 | 1 | 1 | 1 | – | 1 | 44 | ? |
| 2002 | 19 | 12 | 2 | 2 | 5 | – | 2 | 1 | 1 | – | 44 | 56,3 |
| 2008 | 12³ | 12 | 3 | 7³ | 7 | – | 3 | – | – | – | 44 | 54,45 |
¹ Aktive Bassauer (2002) bzw. Parteifreie Umwêidtschitza (1996)
² 2008 Fraktionsg'meinschaft mid „Junge Liste“, seit 13. Oktober 2008 u'bnannt in „Passauer Liste“
³ Am 14. Oktober 2008 hamm drei da urspringlich 16 Abg'ordneten da CSU-Fraktion eanan Übatritt zua FDP/Passauer-Liste-Fraktion erklärt. Am 17. Oktober is a weitare Abgordnete g'foigt
Ålle Jå findt in Bassau und Umgebung da Politische Aschamiedwoch statt. Bis zum Jå 2003 håd d'CSU eanane Veranståitungen in da Nibelungenhalle åbghåitn, bevor's in da neibaudn Dreiländerhalle am Stådtrand umzong is.
In Bassau hamm a boa Bewohna 1998 aus Protest gega a Tagung vo da NPD d'sognennde Passauer Aktion Zivilcourage (PAZ) g'rinnt. De håd as Zui g'håbt, an Wiadastand gega d'in Bassau reglmäßig ståttfindndn Vaanståitungen vo da rechtsextremen NPD ned auschsliaßle da Antifa zum ibalåssn, sundan aa-r-a broade Zuastimmung voda B'vêikarung fia des Zui zum g'winna. S'woa s'Zui vo da PAZ, d'NPD-Tagung durch Blockadn und Nötigung zum stean. An entsprechadn Aufruaf an d'Bassaua Biaga hamm unta andam d'Kabarettistn Bruno Jonas und Sigi Zimmerschied untaschrimm, a boa Stådratsmitgliada, G'werkschaftssekretäre, Gastwirte, Schüla und Kirchnvatreta, da Generalvikar vom Bistum, da Leiter da Bassauer Stådwerke und da G'schäftsfihra vom Schlachthof. Letztlich woa d'NPD-Vaanståitung jedoch durch asVersammlungsrecht vom Grundgsetzt g'schitzt. Dåss d'Vaanståítung vo da NPD oda da DVU seit a boa Jå nimma in Bassau ståttfindt, is auf'n Åbriss da Nibelungenhalle zruckzfian.
Biagabegehren [dro werkln]
Seit da Eifiarung vo de kommunaln Biagabegehrn håd d'Bassauer Bevêikarung bisher vier Måi entschein kinna. Bei ålle Åbstimmungen, de wos bisher gem håd, håds fias in Bayan fia d'Guitigkeit notwendige Qorum fia Zuastimmung bzw. Åblehnung vo 15 % vo de Wåiberechtigtn glangt:
- Am 11. Feba 1996 hamm sa se mid 57 % gega d'Dahåitung vo de Schwimmbäda in Bschütt und Neistift entschien, sowiam Dahåit vom Håinbåd.
- Am 12. Novemba 2000 hamm d'Bassauer Biaga mid 66 % fia a Valågarung vo de Voiksfest Maiduid und Herbstduid in Ståteil Koibruck gstimmd.
- Am 18. Juli 2004 hand zwoa Begehrn vo Seitn vom Stådrat und a Biagainitiativn iba's Ausmåß vom Neibauprojekt Bassauer Neie Mittn zua Åbstimmung gstandn. S'håd se as Begehrn vom Stådrat in a Stiechentscheidung mit 51 % durchgsetzt.
- Am 22. Oktoba 2007 is iba's sognennde Europäische Haus, a Konzerthaus in da Neien Mitte, åbgstimmd woan. 55 % vo de Biaga, de wos an da Åbstimmung teilgnumma hammd, hammd koan Bau vo so am Haus woin.
Poatnastädte [dro werkln]
Bassau untahåit mit foingdn Städtn Poatnaschaftn:
Hackensack, New Jersey, USA, seit 1952
Dumfries, Schottland, seit 1957
Cagnes-sur-Mer, Frankreich, seit 1973
Krems an der Donau, Österreich, seit 1974
Akita, Japan, seit 1984
Málaga, Spanien, seit 1987
Budweis, Tschechien, seit 1993
Liuzhou, China, seit 1999
Veszprém, Ungarn, seit 1999
Montecchio Maggiore, Italien, seit 2003
Städtefreindschaften [dro werkln]
Bassau is freindschaftlich vabundn mid:
Eferding, Èstarreich
Linz, Èstarreich
Scurcola Marsicana, Italien
Patenstädte [dro werkln]
Patenstädte vo Bassau han Bad Griasbåch, d`Freyng, Hauzenberg. Bocking und Simbåch am .
Patenschaften [dro werkln]
- zu dee Sudetndeitschn vom Bähmawåid, wêich weng'm Beneš-Dekrete 1945 enteignet und vatriem woan han (seit 1961)
- zum Minenjagdboot „Passau“, des in Kiel stationiert is (seit 1990)
- zum Airbus A340-300 „Passau“ da Lufthansa (seit 2002)[4]
- zum ICE „Passau“ (seit 2003)
Kuitur und Sängnswirdigkeiten [dro werkln]
Stådbejd [dro werkln]
D'Åidståd ligd afa-r-a schmåin Håibinse am Zsammafluss vom Inn und vo da Doana. Da Dom "St. Stephan" stehd af am gloana Hugl, dem Domberg. An ålle zwoa Flussufa hi fåind d'Gåssn teiweis in gaache Stiang åbe.
As Stådbejd schaugt dank a Boa italiänischn Baumoasta a wengal siadländisch aus und is durch Heisa im Stui vo da Inn- und Såizachbauweis brägt. Zwengs dem wead Bassau aa eftas as Venedig vo Bayan ghoaßn. Drentahåi vo de zwoa Flussufa steigt d'Landschaft in greane Hugln a. Iwarågt wead d'Ståd im Noan vom Obahaus und im Sian vo da Wåifoatskircha Mariahejf.
Da westlee Teil vo da Åidståd zwischam Hauptbahnhof und'm St.-Nikola-Kloster is in de letztn Joah neigstoidt worn. Wega da Reduzierung vo Gleisanlång durch d'Deitsche Bahn wia-r-aa durch'n Ruckzuag vo da Bundeswehr und a neia Vaanståitungsstättn in Koibruck håd ma dot an groußn Bereich in da Innenståd nei gståitn kinna. Des Projekt, wås ma åis Neie Mittn kennd, is 2011 åbgschlossn worn..
Dreiflüsseståd [dro werkln]
Am Fuaß vo da Buaganlåg Veste Niederhaus fliaßt zerscht amåi d'Uiz vo links und kurz danåch vo rechts da Inn in d'Doana eine. As Wåssa vom Inn, des wos vo de Åipn her kimmd, is grea, des vo da Doana blau und des vo da aus am Moorgebiet kemmadn Uiz schwoaz, aso dåss d'Doana a länganas Stickl nåch'm Zammafluss drei Wåssafoam (Grea, Blau, Schwoaz) håd. Auffåin dabei duad, wia stoak as greane Wåssa vom Inn as Wåssa vo da Doana zuwe drängd. Des hängt neba da zeitweis sehr groußn Wåssameng vom Inn hauptsächlich mid da stoark untaschiadlichn Diafn vo de beidn G'wässa (Inn: 1,90 Meta / Doana: 6,80 Meta) zamm - "da Inn übasträmt d'Doana". Zwoa fiad da Inn im Joasmittl aa etwoa fünf Prozent mehr Wåssa wia d'Doana sêiba, doch riad des hauptsächlich vo de stoakn Hochwässern vom Inn bei da Schneeschmêizn her, während d'Doana a deitle konstantare Wåssafiarung aufweist. Se fiad d'meiste Zeid vom Jå (sieben Manad, Oktoba bis April) mehr Wåssa mid se wia da Inn.
Aa wenn da optische Eidruck's åiso nahelegt, vo da Mündung da Doana in'n Inn zum sprecha, is d'Namensgebung Doana fia'n se ergemdn Strom weidahi grechtfertigt - ned nur durch d'Läng da zruckglegtn Wegstreckn (Doana: 647 km / Inn: 510 km).
Sängswerte Bauwerk [dro werkln]
Da Stephansdom is da Sietz vom Bassaua Bischof. Der gehd zruck af a Kiacha, de wos scho umara 450 gem håd. D'Bischofskiacha håd ma 730 zum erschtn moi urkundlich erwähnt und sie is seit 739 Kathedrale vo da Diozösn. Zwischn 1280 und 1325 håd ma's durch an friagotischn Dom dasetzt. A Ostteil im spadgotischn Stil is vo 1407 bis 1560 drabaut woan. Wia d'Ståd 1662 brennd håd is da Dom bis auf d'Außnmauer vom Ostteil komplett åbbrennd. Vo 1668 bis 1693 is a vom Carlo Lurago nei aufbaud woan, desmåi im Barockstil. Bsundas erwähna muas ma'n Innenausbau, Stukkaturen vom Giovanni Battista Carlone und Buidl vom Johann Michael Rottmayr in de Seitnaltärn. Da Stephansdom is da gräßte Barockdom närdle vo de Åibm. D'Domorgl mid 17.774 Pfeifn und 233 Registan is de gräßa Domorgl vo da Wêid.
Nebam Dom is af'm Domblåtz, der wo an hächstn Punkt da Åidståd bêit, is nu as Lamberg-Palais erwähnaswert; durtn is 1552 da Baussaua Vatråg g'schlossn woan. Siadle vom Dom ligt d'Åide Residenz, de heid as Landg'richt b'herbergt. Im ehemåign fiastbischäflichn Opernhaus b'findt se heid as Stådtheater. As 1645 urspringle åis Båihaus errichtete Gebäude is åb 1779 åis Hofkomödienhaus g'nutzt und schliaßle 1783 af Anweisung vom Fiastbischof vo Auersperg durch Johann Georg Hagenauer zum Opanhaus umbaud woan.
Am Doanauafa b'findt se as Rathaus aus'm 14. Joahundat mid seim 38 Meta houm Tuam, der wo 1890 hinzuagfiagt woan is.
Am Rathausblåtz beherbergt as Patrizierhaus "Wilder Mann" as Passauer Glasmuseum mid Exponaten vom wêidberiamtn "Böhmischen Glas".
Estle vom Rådhausblådz stehd as 1848 bis 1851 vom Friedrich vo Gärtner darrichtete klassizistische Hauptzoiamt.
Ned weid vom Rådhaus befindt se d'ehemåiige Jesuitnkircha St. Michael mid'm benåchboartn Komplex vom ehemåiign Jesuitnkolleg, weida Richtung Oatspietz as ehemåiige Benediktinerinnenklosta Niedernburg. Im Oat stehd as Biagaliche Waisenhaus, des vom Schiefsbaumoasta Lukas Kern 1749 gstift woan is. Des Gebäude is 1750 bis 1755 vom Domkapitel-Baumoasta Johann Michael Schneitmann baud woan. Vorm Waisnhaus stehd a Johannes Nepomuk-Standbêitl vom Bassaua Buidhaua Joseph Carl Hofer ausm Joa 1759.
De so gnannte Oatspietz ligt am Zsammfluss vo da Doana, am Inn und da Uiz. D'Gschitzbastion in Form vo am Kleebladl ausm Joa 1531 håd friaha d'Flusstäla geng Ostn gsichat.
D'Pfårkiacha St. Paul is 1050 erschtmåis urkundle dawähnt woan; da heidige Baubstand stammd aus de Joahan 1663 bis 1678. Am Rindamoakt daneem stehd d'zwoaschiffige Spitalkirche vo 1380 vom 1200 g'rinntm St.-Johannes-Spitåis.
In da Breigåssn bfindt se as Museum Moderna Kunst (MMK). Sei Begrinda Hanns Egon Wörlen, Sohn vom Måia Georg Phillipp Wörlen, bleibt da Kunst und seim Museum aa in seim hohan Åita nu drei.
Im Zentrum da Åidståd ligt da Residenzblådz mid seine Patrizierheisan und da Nein Bischäflichn Residenz. In da Residenz is as Domschatz- und Diözesanmuseum zu b'sichtign. In da Mittn vom Blådz b'findt se da Wittlsbåchabrunn, der 1903 åis Erinnerung an d'100-jahrign Zuaghärigkeit da Ståd zu Bayern vo Jakob Bradl aus Minga darricht woan is. As Herberstein-Palais (Schustergasse 4) mid seina duach Wandpilaster gliadate Fassadn bsitzt an Renaissance-Arkadenhof im italienischn Stil vo 1590 und bherbergt heid as Amtsgricht Bassau.
Lohnad is a Spaziergang entlang da måiarischn und sonnign Innpromenad. Durt kimmd ma am Schaiblingsturm vurbei, am rundn Wehrturm, der im Mittlåita zum Schutz vom Såizhåfn darricht woan is.
Drentahae da Innbruggn, in da Innstodt, steht di Severinskirch, fia Gschichtsinteressierte anschaunswerta wia für Kunstkenna. Si raecht ned nur mit da Tradition, sondern sogoa mitm Mauerwerk in die spätantike Remazaet zruck und war as Zentrum vom Wirkn vom heilign Severin. Da Friadhof drumumma is oana vo de ältestn in ganz Daetschland.
D'Ludwigsstråßn und ihre Nemstråßn buin d'Fuaßgängazon mid Gschäftan und Cafés. Am Eck zua Heiliggeistgåssm stehd d'Votivkircha, d'Klosterkircha vom ehemåiign Franziskanerklosta.
Drent ahåi vo da Doana rågt af am Hugl d'mächtige Veste Obahaus af. De bherbergt heid unta andam as Oberhausmuseum mim Stådmuseum und nu weidane Sammlunga mid Schwerpunkt af Ostbayern und d'Nåchboalända Bähm und Èstarreich. Untahåi vo da Veste, iba-r-an Wehrgang mida-r-anand vabundn, ligt zwischa da Doana und da Uiz d'Veste Niadahaus, de wo ara Privatperson ghead. An n'Burgberg agloant zur Uizseitn hi stehd d'ehemåiige Wåifoahrtskircha St. Salvator, de wo ab ara 1479 baut woan is an dem Blåtz, an dem wo zwoa Jå friara bei am Judnpogrom wega-r-am angeblichn Hostienfreve d'Synagong åbgrissn woan is. Bis dåhi woa d'Uizståd s'mittlåitaliche Junviertl vo Bassa.
Museen [dro werkln]
- Oberhausmuseum mid Stådmuseum und weitare Sammlunga mid Schwaapunkt auf Ostbayern und de Nåchbarlända Behmen und Estreich auf da Veste Oberhaus
- Römermuseum Kastell Boiotro in da Innståd
- Museum Moderner Kunst
- Passauer Glåsmuseum
- Domschatz- und Diözesanmuseum
Gedenkstätt [dro werkln]
Mittn auf m Domplatz steht a Denkmoi für n Kini Maximilian I.
An da Ae(nmindung vom Sand in d Innstraß, oeso wisawi vom Theater, steht saet 1844 auf da Innpromenad s naegotisch Denkmae fian Ignaz von Rudhart mit a daetschn und griachischn Aufschrift.
An da Gottfried-Schäffer-Strass erinnat a Denkmae an den 1870a Kriag: A Lindn (Tilia cordata), de wia 1871 aepflazd worn is, is umgebm vo am Graes vo Metaeplattn mit de Naman vo de Gfallna aus da Båssaa Infanterie-Garnison. De Naman san gordnd nach de Schlachtn-Ort auf de oazelna Plattn und auf dem Granitsoggl drunta.
Aufm Residenzbloz steht da Wittelsbacherbrunn. Den habm s z Flaeß vor d Bischofsresidenz gstellt, 1903 fürs 100-Joah-Jubiläum vo da Säkularisation und vo da Mediatisierung, saed dera wo ganz Bassa, also aa der bischöfliche Tael, zum Staad Bayern ghört.
Auf'm Innståd-Friadhof erinnat a Denkmåi an ålle Opfa vo da NS-Gwåitherrschaft.[5]
Auf m Hammerberg saethaeb vo Maria-Höif steht saet 1957 s Ungarn- oder Stephanskreiz zum Andenkn an den Ungarnaufstand vo 1956, der wega da altn Vobindung zwischn da Stodt und Ungarn - di selige Gisela, a Tochta vom boarischn Heazog Heinrich II., war nach Ungarn vohaerat und is nachm Tod vo ihram Mann, dem Kini Stefan I., dann Äbtissin vo Niedernbuag gwen - aufgstejt worn is. Davoa is dort saet 1933 a anders Kraez gstandn, s Schlageter-Kraez, zum Gedenkn an Albert Leo Schlageter, oam vo de erschtn Nazionalsozialistn, dea wia bom Ruahkampf 1923 Attntate voübt had und higricht wordn is.
Berihmtheidn [dro werkln]
Woschechte und echte Båssaa [dro werkln]
- Heinrich Abel (1843–1926), Jesuit
- Alfons Adolph (1853–1934), kinigli-bayerischa Hofphotograph und Erfinda vo da Ansichtspostkoartn mit Urlaubsmotiven
- Max Joseph Alteneder (1848–1923), von 1895–1909 Generalvikar des Bistums Passau
- Michael Ammermüller (* 1986), Rennfoara
- Klaus Böldl (* 1964), Schriftsteja und Skandinavist
- Alfred Dick (1927–2005), ehemoliga bayerischa Umweltminista
- Ernst Flessa (1903–1976), Studienprofessor und Lyrika
- Edgar Forster (*1944), Unternehma, Autor und Politika
- Hans Fruhstorfer (1866–1922), Entomologe und Roasenda
- Trude Haefelin (1914–2008), Schauspuiarin
- Hugo Hatzler (* 1872–1955), Mola vom Jugendstil
- Herbert Hindringer, (* 1974), Dichda
- Nicolaus A. Huber (* 1939), Komponist
- Bruno Jonas (* 1952), Kabarettist
- Uwe Kaa (* 1977), Musiker
- Rudolf Klaffenböck (* 1952), Kabarettist, Schriftsteja, Dokumentarfuima und Fotograf
- Gustav Kraus (1804–1852), Lithographiekinstla vo da Biedermeierzeit
- Erhard Kutschenreuter (1873–1946), Komponist
- Walter Landshuter (* 1945), Grind vo da Kabarettbühne Scharfrichterhaus
- Vivian Lindt (* 1979), Schlogasängarin
- Joseph Maximilian von Maillinger (1820–1901), bayerischa General und Kriagsminista
- Gottlieb Muffat (1690–1770), estreichischa Organist und Komponist
- Günter Ohnemus (* 1946), Schriftsteja und Ibasetza
- Reinhard Raffalt (1923–1976), Schriftsteja und Journalist
- Gustav Rosenstängl (1893-1949), Porzellanmaler, Inhaba von am Porzellanmalereibetrieb, Fortsetza vo da altn Passauer Porzellantradition
- Anna Elisabeth Rosmus (* 1960), Geschwister-Scholl-Preisdrägerin 1984
- Andreas Scheuer (* 1974), Mitglied bom Bundesdog (CSU) und Stootssekretea
- Ludwig Schmidseder (1904–1971), Komponist, Pianist, Fernsehkoch
- Heidi Schüller (* 1950), ehemolige Leichtathletin und Ärztin
- Gerd Sonnleitner (* 1948), Präsident vom Deitschn Bauanvaband
- Max Stadler (* 1949), Richta, Mitglied vom Bundesdog (FDP) und Stootssekretea
- Hermann Stockmann (1867–1938), Mola, Illustrator, Hoamatkundla
- Stefan Tilch (* 1968), Intendant
- Max Tremmel (1902-1980), Komponist, Domorganist, Domkapejmoasta
- Sigi Zimmerschied (* 1953), Kabarettist
Beleg [dro werkln]
- ↑ Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende) (Hilfe dazu)
- ↑ Flächnangm da Stådteile quadratmetagenau übanumma vo: Ståd Bassau Stådplanung/ Abteilung Geoinformation und Vamessung (6. April 2009). D'Summe dera Werte ergibt 6960,3211 Hektar, wås a weng häa is åis d'offizielle Summe vo 6954,96 Hektar
- ↑ http://www.passau.de/public_main_modul.php?bm=1&ses=&page_id=516&document_id=454&unit=493c846ce89b0
- ↑ Foto:Aufnahme des Lufthansa-Airbus A340-313X Passau
- ↑ Gedenkstätten für die Opfer des Nationalsozialismus. Eine Dokumentation, Band 1. Bundeszentrale für politische Bildung, Bonn 1995, ISBN 3-89331-208-0, S. 182.
Im Netz [dro werkln]
| Boarisches Weatabuach: Passau – Bedeitungserklärunga, Woatheakunft, Synonyme und Ibasetzunga |
- Stod Båssa
- Passau-Wiki
- Båssa: Woppmgschicht vom Haus der Bayerischen Geschichte
Åidståd | Grubweg | Hacklberg | Hoanhof Nord | Hoanhof Siad | Håis | Heining | Innståd
Aichach-Friedberg | Amberg (Stod) | Amberg-Suizbåch | Ansbach | Ansbach (Stod) | Aschaffenburg | Aschaffenburg (Stod) | Augschburg | Augschburg (Stod) | Bad Däiz-Woifradshausn | Bad Kissingen | Bamberg | Bamberg (Stod) | Båssa | Båssa (Stod) | Bayreith | Bayreith (Stod) | Berchtsgoana Land | Cham | Coburg | Coburg (Stodt) | Dachau | Deggendorf | Dillingen a.d.Donau | Dingolfing-Landau | Donau-Rias | Ebersberg | Eichstätt | Erding | Erlanga (Stodt) | Erlanga-Hächstadt | Landkreis Fiarstnfoidbruck | Forchheim | Freising | Freyung-Grafenau | Fürth | Fürth (Stodt) | Garmisch-Partnkira | Günzburg | Haßberge | Hof | Hof (Stod) | Inglstod (Stod) | Kaufbeiren (Stod) | Kelheim | Kempten (Stodt) | Kitzingen | Kronach | Kulmbach | Landsberg am Lech | Landshuad | Landshuad (Stod) | Lichtenfels | Lindau | Main-Spessart | Memmingen (Stod) | Miasboch | Miltenberg | Minga | Minga (Stod) | Muihdorf a.Inn | Nei-Ulm | Neiburg-Schroomhausn | Neimarkt i.d.OPf. | Neistodt a.d.Aisch-Bad Windsheim | Naistadl | Niamberg (Stod) | Niamberga Land | Obaallgai | Oidäding | Ostallgai | Pfahofa a.d.Uim | Reng | Rengschburg | Rengschburg (Stod) | Rhön-Grabfeld | Rosnheim | Rosnheim (Stod) | Roth | Rottal-Inn | Schwabach (Stod) | Schwandorf | Schweinfurt | Schweinfurt (Stod) | Starnberg | Straubing (Stod) | Straubing-Boong | Tirschenreith | Traunstoa | Untaallgai | Weidn (Stod) | Weilheim-Schogau | Weißenburg-Gunzenhausen | Wunsiedel i.Fichtelgebirge | Wiazburg | Wiazburg (Stod)